HADIYTH ARUBAINI ZA
IMAAM AN-NAWAWIY
NA TAFSIYR YA KISWAHILI

Hadithi Ya 01: Kila Kitendo Kwa Nia Yake

الحديث الأول

” إنما الأعمال بالنيات “

عن أَمِيرِ المُؤمِنِينَ أَبي حَفْصٍ عُمَرَ بنِ الخطَّابِ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ:   ((إِنَّما الأَعْمَالُ بالنِّيَّاتِ وإنَّما لكُلِّ امْرِىءٍ ما نَوَى، فَمَنْ كانَتْ هِجْرَتُهُ إلى اللهِ ورَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ إلى اللهِ ورَسُولِهِ، ومَنْ كانَتْ هِجْرَتُهُ لِدُنْيا يُصِيبُها أو امْرأةٍ يَنْكِحُها فَهِجْرَتُهُ إلى ما هَاجَرَ إليه)).

رَوَاهُ إِمَامَا الْمُحَدِّثِينَ أَبُو عَبْدِ اللهِ مُحَمَّدُ بنُ إِسْمَاعِيل بن إِبْرَاهِيم بن الْمُغِيرَة بن بَرْدِزبَه الْبُخَارِيُّ     وَأَبُو الْحُسَيْنِ مُسْلِمٌ بنُ الْحَجَّاج بن مُسْلِم الْقُشَيْرِيُّ النَّيْسَابُورِيُّ   رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا فِي “صَحِيحَيْهِمَا” اللذينِ هُمَا أَصَحُّ الْكُتُبِ الْمُصَنَّفَةِ.


HADITHI YA 1

KILA KITENDO KWA NIA YAKE

Kutoka kwa Amiri wa Waumuni, Abu Hafs ‘Umar Ibn Al Khattaab رضى الله عنه ambaye alisema : Nilimsikia Mjumbe wa Mwenyeezi  Mungu صلى الله

عليه وسلم akisema:

Vitendo vinategemea (vinalipwa kwa) nia na kila mtu atapata kwa mujibu wa kile alichokusudia.  Kwa hivyo yule aliyehama  kwa ajili ya Allaah na Mtume wake, uhamaji wake ni kwa ajili ya Allaah na Mtume wake, na  yule ambae uhamaji wake ulikuwa ni kwa ajili ya manufaa ya kidunia au kwa ajili ya kumuoa mwanamke (Fulani)  uhamaji wake ulikuwa kwa kile kilichomuhamisha.

Imesimuliwa na Maimam wawili mabingwa wa hadithi Abu Abdalla Muhammad  Ibn Ismail Ibn Ibrahim Ibn Mughiyra Ibn Bardizbah Al Bukhari na Abu Al Husayn Muslim Ibn Al-Hajjaj Ibn Muslim Al Qushayri An-Naysaburi, katika sahihi zao mbili ambavyo ni vitabu vya kutegemewa.
—————————————————————————

Hadithi Ya 02: Kuja Kwa Jibriyl عليه السلام Kuwafundisha Waislamu Mambo Ya Dini Yao

HADITHI YA 2

KUJA KWA JIBRIIL عليه السلام KUWAFUNDISHA WAISLAMU MAMBO YA DINI YAO

الحديث الثاني

“مجىء جبريل ليعلم المسلمين أمر دينهم”

عَن عُمَر رضي اللهُ عنه أَيْضاً قال:   بَيْنَما نَحْنُ جُلْوسٌ عِنْدَ رسُولِ الله صلى الله عليه وسلم ذات يَوْم  إذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَياضِ الثِّيَاِبِ شَديدُ سَوَادِ الشَّعْرِ، لا يُرَى عليه أَثَرُ السَّفَرِ ولا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ، حَتى جَلَسَ إلى النَّبِّي صلى الله عليه وسلم، فأسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إلى رُكْبَتَيْهِ ووَضَعَ كَفَّيْهِ على فَخِذَيْهِ، وقال: يا محمَّدُ أَخْبرني عَن الإسلامِ، فقالَ رسُولُ الله صلى الله عليه وسلم:(( الإسلامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لا إلهَ إلا اللهُ وأَنَّ محمِّداً رسولُ الله، وتُقِيمَ الصَّلاةَ، وتُؤتيَ الزَّكاةَ، وتَصُومَ رَمَضان، وتَحُجَّ الْبَيْتَ إن اسْتَطَعتَ إليه سَبيلاً)). قالَ صَدَقْتَ. فَعَجِبْنا لهُ يَسْأَلُهُ ويُصَدِّقُهُ، قال : فَأَخْبرني عن الإِيمان. قال: ((أَن تُؤمِنَ باللهِ، وملائِكَتِهِ وكُتُبِهِ، ورسُلِهِ، واليَوْمِ الآخِرِ، وتُؤمِنَ بالْقَدَرِ خَيْرِهِ وشَرِّهِ)) قال صدقت. قال : فأخْبرني عَنِ الإحْسانِ. قال:(( أنْ تَعْبُدَ الله كَأَنَّكَ تَرَاهُ فإنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فإنَّهُ يَرَاك)). قال: فأَخبرني عَنِ السَّاعةِ، قال: ((ما المَسْؤولُ عنها بأَعْلَمَ مِنَ السَّائِلِ )). قال: فأخبرني عَنْ أَمَارَتِها، قال:(( أن تَلِدَ الأمَةُ رَبَّتَها، وأَنْ تَرَى الحُفاةَ العَُراةَ العالَةَ رِعاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ في الْبُنْيانِ )) ثُمَّ انْطَلَقَ، فَلَبِثْتُ مَلِيّاً، ثُمَّ قال : ((يا عُمَرُ، أَتَدْرِي مَنِ السَّائِلُ؟)) قُلْتُ: اللهُ ورسُولُهُ أَعلَمُ . قال:(( فإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ))

رَوَاهُ مُسْلِمٌ

HADITHI YA 2

KUJA KWA JIBRIIL عليه السلام KUWAFUNDISHA WAISLAMU MAMBO YA DINI YAO

Kutoka kwa ‘Umar رضى الله عنه ambaye amesema: Siku moja tulikuwa tumekaa na Mtume صلى الله عليه وسلم  , hapo alitokea  mtu ambaye  nguo zake zilikuwa nyeupe pepe na nywele zake zilikuwa nyeusi sana; hakuwa na alama  ya machofu ya safari na wala hapakuwa na hata mmoja katika sisi aliyemtambua. Alienda akakaa karibu na Mtumeصلى الله عليه وسلم akaweka magoti yake karibu na magoti yake (Mtume) na akaweka viganja vyake juu ya mapaja yake kisha akasema; Ewe Muhammad! Niambie kuhusu Uislamu.  Mjumbe wa Allaah  صلى الله عليه وسلمalisema:  Uislamu ni kukiri kuwa hakuna mola isipokuwa  Allaah na Muhammad ni Mjumbe wake, kusimamisha Swalah, kutoa Zakaah, kufunga Ramadhaan na kwenda kuhiji (Makkah) ukiweza.

(Akasema yule mtu yaani Jibriyl) Umesema kweli. Tulipigwa na mshangao kwa kumuuliza kwake Mtume na kumsadikisha.  Na akasema tena: Niambie  kuhusu Iymaan.  Akasema (Mtume صلى الله عليه وسلم) Ni kumwamini Mwenyeezi-Mungu, Malaika Wake, Vitabu Vyake, Mitume Yake na siku ya Qiyaama, na  kuamini ya kuwa kheri na shari zinatoka Kwake (Allaah سبحانه وتعالى  ). (Akasema Jibriyl): Umesema kweli, akasema hebu nielezee kuhusu Ihsaan.  Akasema Mtume صلى الله عليه وسلم   Ni kumuabudu Allaah سبحانه وتعالى   kama vile unamuona na kama humuoni basi Yeye Anakuona.  Akasema (Jibriyl):  Niambie    kuhusu Qiyaama.  Akajibu (Mtume  صلى الله عليه وسلم : Muulizwaji si mjuzi kama asivyo vilevile Muulizaji. Kisha akamwambia: Nijulishe alama zake: Akajibu (Mtume صلى الله عليه وسلم): Kijakazi atazaa bibi yake, na utaona wachunga wenda miguu chini, wenda uchi (wasio na uwezo wa kumiliki hata mavazi), mafukara (wasiokuwa hata na sehemu ya kuishi kwa umaskini) wakishindana kujenga majumba ya fahari. Kisha akaondoka (Jibriyl) na nilitulia kidogo (nikitafakari). Kisha akasema Mtume صلى الله عليه وسلم : “Ewe ‘Umar! Je, unamjua ni nani yule aliyekuwa akiuliza? Nikasema: Allaah na Mjumbe wake wanajua zaidi.  Akasema Mtume   صلى الله عليه وسلم: Ni Jibriyl, alikuja kuwafundisha dini yenu.

Imesimuliwa na Muslim
———————————————————————————————

Hadithi Ya 03: Nguzo Za Kiislamu Ni Tano

الحديث الثالث

“بني الإسلام على خمس”

عن أبي عَبْدِ الرَّحْمنِ عَبْدِ اللهِ بنِ عُمَرَ بنِ الخَطابِ رَضيَ اللهُ عنهُما قال: سَمِعْتُ رسُولَ الله صلى الله عليه وسلم يقولُ: (( بُنَي الإسلامُ على خَمْسٍ : شهادَةِ أَنْ لا إلهَ إلا اللهُ وأَنَّ محمَّداً رسولُ اللهِ، وإقَامِ الصَّلاةِ، وإيتَاءِ الزَّكاةِ، وحَجِّ البَيْتِ، وصَوْمِ رَمَضَانَ )).

رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

HADITHI YA 3

NGUZO ZA KIISLAMU NI TANO

Kutoka kwa Abu Abdur-Rahman Abdullah Ibn ‘Umar Ibn  Al-Khattaab رضي الله عنه Ambaye alisema:   Nilimsikia Bwana Mtume صلى الله عليه وسلم akisema: Uislamu umejengwa kwa nguzo tano:

Shahada kuwa hakuna Mola apasaye kuabudiwa isipokuwa Allaah na Muhammad ni Mjumbe wake, kuswali, kutoa Zaka, kuhiji           (Makka) na kufunga Ramadhan.

Imesimuliwa na Al-Bukhari na Muslim

—————————————————————————————

Hadithi Ya 04: Hakika Umbo La Kila Mmoja Wenu Linakusanywa Katika Tumbo La Mama Yake

الحديث الرابع

“إن أحدكم يجمع في بطن أمه”

عن أبي عبْدِ الرَّحْمن عبدِ الله بنِ مسعودٍ رضي الله عنه قال: حدَّثَنا رسولُ الله صلى الله عليه وسلم وهُوَ الصَّادقُ المَصْدوق: (( إنَّ أَحَدَكُمْ يُجْمَعُ خَلْقُهُ في بَطْنِ أُمِّه أرْبعينَ يوْماً نُطْفَةً، ثُمَّ يَكُونُ عَلَقَةً مِثْلَ ذلك، ثُمَّ يَكُونُ مُضْغَةً مِثْلَ ذلك، ثُمَّ يُرْسَلُ إليه المَلكُ فَيَنْفخُ فيه الرُّوحَ ويُؤمَرُ بأرْبَعِ كلماتٍ: بِكَتْبِ رِزْقِهِ وأَجَلِهِ وعَمَلِهِ وشَقيٌّ أو سَعيدٌ، فَوَاللهِ الَّذي لا إله غَيْرُهُ إنَّ أَحَدَكُمْ ليَعْمَلُ بعَمَلِ أهْلِ الجَنَّةِ حتى ما يكُونَ بَيْنَهُ وبَيْنَها إلا ذِرَاعٌ، فَيَسْبِقُ عَليْه الكِتابُ فَيَعْمَلُ بعَملِ أَهْلِ النَّارِ فَيَدْخُلُها. وإنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهل النَّارِ حتى ما يَكُونَ بَيْنَهُ وبَيْنَها إلا ذِرَاعٌ، فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الكتابُ، فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أهل الجنَّةِ فَيَدْخُلُها))

رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

HADITHI YA 4

HAKIKA UMBO LA KILA MMOJA WENU LINAKUSANYWA KATIKA TUMBO LA MAMA YAKE.

Kutoka kwa Abu Abdur-Rahman   Abdullaah Ibn Masu’ud رضي الله عنه ambaye alisema: Mtume صلى الله عليه وسلم naye ndie mkweli, anaesadikiwa alitueleza haya:

Hakika umbo la kila mmoja wenu linakusanywa  pamoja katika tumbo la mama yake kwa muda wa siku arubaini, ikiwa katika hali ya mbegu, baadaye tone la damu kwa muda kama huo, tena huwa ni kipande cha nyama kwa muda kama huo, tena hupelekwa  Malaika anaempulizia pumzi za uhai na anaamrishwa mambo manne:  kuandika rizki yake, maisha yake, amali yake na akiwa atakuwa (mtu) mbaya au mwema. Kwa Allaah ambaye hakuna Mungu isipokuwa Yeye, mmoja katika  nyinyi hufanya vitendo vya watu wa peponi mpaka baina yake na pepo ikawa dhiraa na kile kilichoandikwa kikathibiti akafanya amali ya watu wa motoni akaingia motoni.  Na mmoja katika nyinyi hufanya amali  ya watu wa motoni mpaka baina yake  na moto ikawa dhiraa, na hapo kile kilichoandikwa kikathibiti akafanya amali ya watu wa peponi akaingia peponi.

Imesimuliwa na Al-Bukhari na Muslim.

———————————————————————————–

Hadithi Ya 05: Atakayezua Kitu Kisichokuwemo Katika Jambo Hili Letu Kitakataliwa

الحديث الخامس

” من أحدث في أمرنا هذا ما ليس منه فهو رد”

عن أُمِّ المُؤمِنينَ أُمِّ عَبْدِ الله عائِشَةَ رَضي اللهُ عنها قالَتْ: قالَ رسُولُ الله صلى الله عليه وسلم: (( مَنْ أَحْدَثَ في أَمْرِنا هذا ما لَيْسَ منهُ فَهُوَ رَد))

رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ  وَمُسْلِمٌ   وَفِي رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ

((مَن عَمِلَ عَمَلاً لَيْسَ عَلَيْهِ أَمْرُنَا فَهُوَ رَدٌّ )).

HADITHI YA 5

ATAKAYEZUA KITU KISICHOKUWEMO KATIKA JAMBO HILI LETU KITAKATALIWA

Kutoka kwa Mama wa Waislamu  Ummu Abdallah ‘Aisha رضى الله عنها ambaye alisema:  Mtume wa Allaah سبحانه وتعالى kasema:

Yule anayezua kitu kisichokuwemo (kisichokuwa) katika jambo (DINI) hili letu kitakataliwa .

Imesimuliwa na Al-Bukhari na Muslim. Na katika usimulizi mwengine wa Muslim inasema hivi:

Yule anayetenda kitendo ambacho hakikubaliani na jambo letu kitakataliwa.

———————————————————————

Hadithi Ya 06: Hakika Halali Iko Wazi Na Haramu Iko Wazi

الحديث السادس

“إن الحلال بين وإن الحرام بين”

عَنْ أبي عَبْدِ اللهِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُما قَالَ : سمعتُ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ:

(( إن الْحَلالَ بَيِّنٌ وَإنَّ الْحَرَامَ بَيِّنٌ وَبَيْنَهُما أمورٌ مُشْتَبِهَاتٌ لا يَعْلَمُهُنَّ كَثيِرٌ مِنَ الناسِ، فَمَنِ اتَّقَى الشُّبُهَاتِ فَقَد اسْتَبْرَأَ لِدِينِهِ وَعِرْضِهِ، وَمَنْ وَقَعَ في الشَّبُهاتِ وَقَعَ في الْحَرَامِ، كالرَّاعِي يَرْعَى حَوْلَ الْحِمَى يُوشِكُ أَنْ يَرْتَعَ فِيهِ، أَلا وَإنَّ لِكُلِّ مَلِكٍ حِمىً أَلا وَإنَّ حِمَى الله مَحَارِمُه، أَلا وَإنَّ في الجَسَدِ مُضْغَةً إذَا صَلَحَتْ صَلَحَ الْجَسَدُ كُلُّهُ وإذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَدُ كُلُّهُ، أَلا وَهِيَ الْقَلْبُ))

رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ  وَمُسْلِمٌ

HADITHI YA 6

HAKIKA HALALI IKO WAZI NA HARAMU IKO WAZI

Kutoka kwa  Abu Abdullah An-Nu’uman Ibn Bashiyr رضي الله عنه ambaye alisema: Nilimsikia Mtume صلى الله عليه وسلم akisema:

Halali iko wazi na haramu iko wazi, baina yao ni vitu vyenye shaka ambavyo watu wengi hawajui.   Kwa hivyo, yule anayeepuka vyenye shaka  anajisafisha nafsi yake kwenye dini yake na heshima yake, lakini yule anayetumbukia katika mambo yenye shaka, huanguka katika haramu, kama mchunga anayechunga pembezoni mwa mpaka, mara  huingia ndani (ya shamba la mtu).  Hakika kila mfalme ana mipaka yake, na mipaka ya Allaah سبحانه وتعالى ni makatazo Yake. Na hakika katika kiwiliwili kuna kipande cha nyama kikitangamaa, kiwiliwili chote kitakua kizima, kikharibika kiwiliwili chote huharibika. Basi jua (kipande hicho cha nyama) ni moyo.

Imesimuliwa na Al-Bukhari na Muslim

———————————————————————-

Hadithi Ya 07: Dini Ni Nasiha

الحديث السابع

“الدين النصيحة”

عن أبي رُقَيَّةَ تَمِيمِ بنِ أوْسٍ الدَّارِيِّ رضي اللهُ عنه: أَنَّ النَّبي صلى الله عليه وسلم قالَ:((الدِّينُ النَّصِيحَةُ)). قُلْنَا: لِمَنْ ؟ قالَ: ((للهِ، ولِكِتَابِهِ، ولِرَسُولِهِ، ولِلأَئِمةِ المُسْلِمِينَ، وعامَّتِهِمْ))

رَوَاهُ مُسْلِمٌ

HADITHI YA 7

DINI NI NASIHA

Kutoka kwa Abu Ruqayyah Tamim Ibn Aus Addarryرضي الله عنه ambaye amesema kuwa Bwana Mtume صلى الله عليه وسلم kasema:

Dini ni nasiha.  Tukauliza: Kwa nani? Akasema kwa Allaah (Kukiri Uungu wake na kwamba Hana mshirika), Kitabu chake (Kukubali kuwa ni maneno ya Allah yasiyo na shaka), na Mtume wake (Kumkubali na kukubali ujumbe aliotumwa nao), na kwa Viongozi wa Waislamu (Kuwatii na kuwafuata katika mema na kuwaasa katika yale wanayokwenda nayo kinyume), na watu wa kawaida (kuusiana mema na kukatazana mabaya kwa njia nzuri).

Imesimuliwa na Muslim

——————————————————————————-

Hadithi Ya 08: Nimeamrishwa Nipigane Na Watu

الحديث الثامن

“أمرت أن أقاتل الناس”

عن ابنِ عُمَرَ رضي الله عنهما أنَّ رسُوَل الله صلى الله عليه وسلم قال: ((أُمِرْتُ أَنْ أُقاتِلَ النَّاسَ حتَّى يَشْهَدُوا أنْ لا إلَهَ إلاَّ اللهُ وأنَّ محمداً رسوُل اللهِ، ويُقِيمُوا الصَّلاَةَ، ويُؤتُوا الزَّكاةَ، فإذا فَعَلوا ذَلِكَ عَصَموا منِّي دِماءَهُمْ وأمْوَالَهُمْ إلا بِحَقِّ الإِسْلامِ، وحِسابُهُم على اللهِ تعالى))

رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ   وَمُسْلِمٌ

HADITHI YA 8

NIMEAMRISHWA NIPIGANE NA WATU

Kutoka kwa Ibn ‘Umar رضي الله عنهما ambaye alisema kuwa Mtume صلى الله عليه وسلم kasema :

Nimeamrishwa nipigane na watu mpaka washahadie kuwa hakuna      Mungu ispokuwa Allaah سبحانه وتعالى na Muhammad ni Mjumbe wa Allaah سبحانه وتعالى na mpaka watakaposwali, na wakatoa zaka, na        wakifanya hivyo, watakuwa wamepata himaya kwangu ya damu yao, na mali yao isipokuwa  kwa haki ya Uislamu.  Na hesabu yao itakuwa kwa Allaah سبحانه وتعالى .

Imesimuliwa na  Al-Bukhari na Muslim

———————————————————————–

Hadithi Ya 09: Nilichokukatazeni Kiepukeni

الحديث التاسع

“ما نهيتكم عنه فاجتنبوه”

عن أبي هُرَيْرةَ عَبْدِ الرَّحمنِ بنِ صَخْرٍ رضي الله عنه قال : سمِعْتُ رسولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ: ((ما نَهَيْتُكُمْ عَنْهُ فَاجتَنبوهُ، وَمَا أَمَرْتُكُمْ بِهِ فأتُوا مِنْهُ مَا اسْتَطَعْتُمْ، فإنَّما أَهْلَكَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِكُمْ كَثْرَةُ مَسَائِلِهِمْ واخْتلاُفُهُمْ على أَنْبِيَائِهِمْ))

رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ وَمُسْلِمٌ

HADITHI YA 9

NILICHOKUKATAZENI KIEPUKENI

Kutoka kwa Abu Hurayra  Abdur Rahman Ibn Sakhr رضي الله عنه ambaye alisema kuwa Mtume صلى الله عليه وسلم kasema:

Kile nilichokukatazeni kiepukeni, Na kile nilichokuamrisheni fanyeni kwa wingi kadiri muwezavyo. Hakika kilichowaangamiza watu wa Umma zilizopita, ni masuala (mahojiano) mengi na kupingana na Mitume yao.

Imesimuliwa na Al-Bukhari na Muslim

—————————————————————

Hadithi Ya 10: Allaah سبحانه وتعالى Ni Mwema Anakubali Kilicho Chema Tu

الحديث العاشر

“إن الله طيب لا يقبل إلا طيبا”

عن أبي هُرَيْرَةَ رَضي اللهُ عنه قال: قاَل رسُولُ الله صلى الله عليه وسلم : ((إنَ الله تعالى طَيِّبٌ لا يَقْبَلُ إلا طَيِّباً، وإنَّ الله أَمَرَ المُؤمِنينَ بِمَا أَمَرَ بِهِ المُرْسَلينَ فقال تعالى: {يا أَيُّها الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّيَّباتِ واعمَلُوا صالحاً} [المؤمنون: 51] وقال تعالى: {يا أَيُّها الَّذِينَ آمَنُوا كلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ} [البقرة: 172] ثُمَّ ذَكَرَ الرَّجُلَ يُطِيلُ السَّفَرَ أشْعَثَ أَغْبَرَ يَمُدُّ يَدَيْهِ إلى السَّماءِ يا رَبُّ يا رَبُّ، ومَطْعَمُهُ حَرَامٌ، ومَشْربُهُ حَرَامٌ، وَمَلْبَسُهُ حَرَامٌ وغُذِّيَ بالحَرَامِ، فأَنَّى يُسْتَجَابُ لهُ!)).

رَوَاهُ مُسْلِمٌ

HADITHI YA10

ALLAAH سبحانه وتعالى NI MWEMA ANAKUBALI KILICHO CHEMA TU.

Kutoka kwa Abu Hurayra رضي الله عنه ambaye alisema:  Mtume صلى الله عليه وسلم kasema:

Allaah سبحانه وتعالى ni Mwema na anakubali kilicho chema tu.

Allaah سبحانه وتعالى ameamrisha Waislamu kufanya yale aliyowaamrisha Mitume, na Yeye سبحانه وتعالى kasema “Enyi Mitume Kuleni katika vitu vyema na mfanye yaliyo sawa” .   Allaah سبحانه وتعالى akasema :” Enyi mlioamini kuleni katika vitu vyema ambavyo tumekuruzukuni” Kisha akataja (kisa cha yule) mtu aliyesafiri safari ndefu, kachafuka na kajaa mavumbi na huku anayanyua mikono yake mbinguni akisema “Ewe    Mola! Ewe Mola! Nipe kadhaa, nikinge na kadhaa wakati chakula chake cha haramu, na kinywaji chake ni cha haramu, na kivazi chake ni cha haramu, na    anashibishwa na haramu, je, vipi atajibiwa (dua zake?)

Imesimuliwa na Al-Bukhari na Muslim

——————————————————————

Hadithi Ya 11: Wacha Kile Kinachokutia Shaka Ufuate Kile

الحديث الحادي عشر

” دع ما يريبك إلى ما لا يريبك”

عَنْ أَبي مُحمَّدٍ الحسَنِ بْنِ عليّ بْنِ أبي طَالِب، سِبْطِ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم وَرَيْحَانَتِهِ رضيَ اللهُ عنهُما، قالَ: حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ الله صلى الله عليه وسلم: ((دَعْ ما يَرِيبُكَ إلى مَا لاَ يَرِيُبكَ ))

رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ   وَالنَّسَائِيُّ    وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ.

HADITHI YA 11

WACHA KILE KINACHOKUTIA SHAKA UFUATE KILE

KISICHOKUTIA SHAKA

Kutoka kwa Abu Muhammad Al-Hasan Ibn ‘Ali Ibn Abi Twaalib mjukuu wa Mtume صلى الله عليه وسلم na kipenzi chake رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا  alisema :

Nilihifadhi kutoka kwa Mtume صلى الله عليه وسلم maneno haya: “Wacha kile kinachokutia shaka ufuate kile kisichokutia shaka”.

Imesimuliwa na At-Tirmidhi na An-Nasai, At-Tirmidhi akisema kuwa ni hadithi Hasan na Sahihi.

———————————————————-

Hadithi Ya 12 Muislamu Mzuri


الحديث الثاني عشر

“من حسن إسلام المرء”

عن أبي هُرَيْرَةَ رضي اللهُ عنه قالَ: قالَ رسُولُ الله صلى الله عليه وسلم: ((مِنْ حُسْنِ إسْلاَمِ الْمَرْءِ تَرْكُهُ مَا لاَ يَعْنِيهِ))

حَدِيثٌ حَسَنٌ، رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ  ،وَ غَيره هكذا

HADITHI YA12

MUISLAMU MZURI

Kutoka kwa Abu Hurayra رضي الله عنه  ambaye amesema:  “Kasema Mtume صلى الله عليه وسلم:  Moja ya sifa nzuri za Muislamu ni kutoshughulika na yale yasiyomuhusu.”

Hadithi iliyo katika daraja ya Hasan (nzuri inayokubalika) Imesimuliwa na At-Tirmidhiy na wengineo

————————————————————————————————–

Hadithi Ya 13: Hatoamini Mmojawenu…

الحديث الثالث عشر

“لا يؤمن أحدكم حتى يحب لأخيه ما يحب لنفسه”

عن أبي حَمْزَةَ أَنسِ بنِ مالكٍ رضي اللهُ عنه خادِمِ رسولِ الله صلى الله عليه وسلم , عَنِ النَّبِي  صلى الله عليه وسلم قال : ((لا يُؤمِنُ أحَدُكُمْ حتى يُحِبَّ لأخِيهِ ما يُحِبُّ لِنَفْسِهِ))

رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ وَمُسْلِمٌ  .

HADITHI YA 13

HATOAMINI MMOJAWENU…

Kutoka kwa Abu Hamza Anas Ibn Malik رضي الله عنه  mtumishi wa Mtume صلى الله عليه وسلم  alisema kwamba Mtume صلى الله عليه وسلم  kasema:

Haamini mmoja wenu (kikwelikweli) mpaka atakapompendelea ndugu yake kile anachojipendelea nafsi yake.

Imesimuliwa na Al-Bukhari na Muslim

————————————————————————————–

Hadithi Ya 14: Damu Ya Muislamu Isimwagwe Isipokuwa Kwa Sababu Tatu

الحديث الرابع عشر

” لا يحل دم امريء مسلم إلا بإحدى ثلاث”

عن ابْنِ مَسْعُودٍ رضي اللهُ عنه قالَ: قالَ رسُولُ الله صلى الله عليه وسلم: ((لاَ يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ   إلاّ بإحْدَى ثَلاَثٍ: الثَّيِّبُ الزَّاني، وَالنَّفْسُ بالنّفْسِ، وَالتَّارِكُ لِدِيِنِهِ الْمُفَارِقُ لِلْجَماعَةِ)).

رَوَاهُ الْبُخَارِيّ وَمُسْلِمٌ

HADITHI YA 14

DAMU YA MUISLAMU ISIMWAGWE ISIPOKUWA KWA SABABU TATU

Kutoka kwa Ibn Mas’udرضي الله عنه   ambae alisema: Mtume صلى الله عليه وسلم kasema :

Damu ya Muislamu haiwezi kwa haki kumwagwa isipokuwa katika hali tatu:  Mzinzi Muolewa (Mtu  mzima aliyeoa/olewa), uhai kwa uhai (nafsi kwa nafsi) na kwa     yule    anaewacha dini  na akajifarikisha na  jamaa (kundi) (amejitenga na watu wa dini yake).

Imesimuliwa na Al-Bukhari na Muslim

———————————————————————-

Hadithi Ya 15: Aliyekuwa Amemuamini Allaah سبحانه وتعالى Na Siku Ya Qiyaamah Aseme Ya Kheri

الحديث الخامس عشر

“من كان يؤمن بالله واليوم الآخر فليقل خيرا”

عن أبي هُرَيْرَةَ رضي الله عنهُ: أنَّ رسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قال : ((مَنْ كانَ يُؤمِنُ باللهِ والْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيَقُل خَيْراً أَوْ لِيَصْمُتْ، ومَنْ كانَ يُؤمِنُ باللهِ والْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ جارَهُ، ومَنْ كانَ يُؤمِنُ باللهِ والْيوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ ))

رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ  وَمُسْلِمٌ

HADITHI YA 15

ALIYEKUWA AMEMUAMINI ALLAAH سبحانه وتعالى NA SIKU YA QIYAAMAH

ASEME YA KHERI

Kutoka kwa Abu Hurayrah رضي الله عنه  ambaye alisema: Kasema Mtume صلى الله عليه وسلم :

Aliyekuwa amemuamini Allaah سبحانه وتعالى  na siku ya Qiyaamah aseme (mambo ya)  kheri, au anyamaze, na yule anaemuamini Allaah سبحانه وتعالى  na siku ya Qiyaamah awe Mkarimu kwa jirani yake, na yule anaemuamini Allaah سبحانه وتعالى na siku ya Qiyaamah amkirimu mgeni wake.

Imesimuliwa na:  Al-Bukhaariy na Muslim

—————————————————————————————–

Hadithi Ya 16: Usihamaki

الحديث السادس عشر

” لا تغضب”

عن أبي هُرَيْرَةَ رضي اللهُ عنه أنَّ رَجُلاً قال لِلنَّبِّي صلى الله عليه وسلم: أَوصِني، قالَ:

((لا تَغْضَبْ))، فَرَدَّدَ مِرَاراً، قال: ((لا تَغْضَبْ)).

رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

HADITHI YA16

USIHAMAKI

Kutoka kwa Abu Hurayra رضي الله عنه  ambaye amesema:

Mtu alimwambia Mtume صلى الله عليه وسلم Niusie: “akamwambia “usihamaki, yule mtu akakariri tena (ombi lake) mara nyingi, na akamwambia (jizuie) usihamaki.”

Imesimuliwa na Al-Bukhari

—————————————————————————–

Hadithi Ya 17: Mola Kaandika Uzuri (wema) Katika Kila Kitu

الحديث السابع عشر

“إن الله كتب الإحسان على كل شيء”

عن أبي يَعْلَى شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ رضي اللهُ عنه، عن رسولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم قال: ((إنَّ اللهَ كَتَبَ الإِحْسانَ على كلِّ شَيءٍ، فإذا قَتَلْتُمْ فَأَحْسِنُوا الْقِتْلَةَ، وَإذَا ذَبَحْتُمْ فَأَحْسِنُوا الذِّبْحَةَ، ولْيُحِدَّ أَحَدُكُمْ شَفْرَتَهُ ولْيُرِحْ ذَبيحَتَهُ))

رَوَاهُ مُسْلِمٌ

HADITHI YA 17

MOLA KAANDIKA UZURI (WEMA) KATIKA KILA KITU

Kutoka kwa Abu Ya’ala  Shaddad Ibn Aws رضي الله عنه  ambaye amesema: Mtume صلى الله عليه وسلم kasema:

Mola kaamrisha wema katika kila kitu.  Kwa hiyo unapoua (mnyama), ua vizuri  na unapochinja chinja vizuri.  Basi kila mmoja wenu anoe kisu chake barabara (anapotaka kuchinja) na amuondoshee machungu (asimtese) yule mnyama anayemchinja.

Imesimuliwa na Muslim

————————————————————

Hadithi Ya 18: Mche Mwenyeezi Mungu Popote Ulipo


الحديث الثامن عشر

“اتق الله حيثما كنت”

عن أبي ذَرٍّ جُنْدُب بِن جُنَادَة، وأبي عبد الرحمن مُعَاذ بِن جَبَلٍ رضي الله عنهما، عن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: ((اتَّقِ اللهَ حَيْثُما كنْتَ، وأَتْبِعِ السَّيئةَ الحسنةَ تَمْحُها، وخالقِ الناسَ بخُلُقٍ حسنٍ)).

رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ   وَقَالَ: حَدِيثٌ حَسَنٌ، وَفِي بَعْضِ النُّسَخِ: حَسَنٌ صَحِيحٌ.

HADITHI YA 18

MCHE MWENYEEZI MUNGU POPOTE ULIPO

Kutoka kwa Abu Dharr Jundub Ibn Junaada na Abu Abdur Rahmaan

Mu’adh Ibn Jabal رضي الله عنهما  ambao wamemnukuu Mtume صلى الله عليه وسلم akisema:

“Mche Allaah سبحانه وتعالى popote pale ulipo na fuatisha kitendo kibaya   kwa kitendo kizuri  kitafuta (kitendo kibaya) na ishi na watu kwa uzuri.”

Imesimuliwa na At-Tirmidhi na kasema kuwa ni hadithi Hasan na katika maandiko mengine imesemwa kuwa ni Hasan Sahihi

————————————————————————————-

Hadithi Ya 19: Muhifadhi Allaah سبحانه وتعالى Atakuhifadhi

الحديث التاسع عشر

” احفظ الله يحفظك”

عن أبي العَبَّاس عَبْدِ اللهِ بنِ عَبَّاسٍ رَضي اللهُ عنهما قال: كُنْتُ خَلْفَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يًوْماً، فقال: (( يا غُلامُ، إنِّي أُعَلِّمُكَ كلِماتٍ: احْفَظِ اللهَ يَحْفَظْكَ، احْفَظِ اللهَ تَجِدْهُ تُجاهَك، إذا سأَلْتَ فاسْأَلِ اللهَ، وإذا اسْتَعنْتَ فاسْتَعِنْ باللهِ، واعْلَمْ أنَّ الأُمَّة  لَوِ اجْتَمَعَتْ على أَنْ يَنْفَعُـوكَ بِشَيءٍ لَمْ يَنْفَعُوكَ إلا بِشَيْءٍ قدْ كَتَبَهُ اللهُ لَكَ، وإن اجْتَمَعُوا على أن يَضُرَّوكَ بِشيءٍ لَمْ يَضُروكَ إلا بِشَيءٍ قَدْ كَتَبهُ اللهُ عَلَيْكَ، رُفِعَتِ الأقْلامُ وَجَفَّتِ الصُّحُفُ ))

رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ    وَقَالَ: حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ.

وَفِي رِوَايَةِ غَيْرِ التِّرْمِذِيِّ:

(( احْفَظِ اللهَ تَجِدْهُ أَمَامَكَ تَعَرَّفْ إِلى اللهِ فِي الرَّخَاءِ يَعْرِفْكَ فِي الشِّدَّةِ واعْلَمْ أَنَ مَا أَخْطَأَكَ لَمْ يَكُنْ لِيُصِيبَكَ وَما أَصَابَكَ لَمْ يَكُنْ لِيُخْطِئَكَ وَاعْلَمْ أنَ النَّصْرَ مَعَ الصَّبْرِ وَأَنَّ الفَرَجَ مَعَ الكَرْبِ وَ أَنَّ مَعَ العُسْرِ يُسْرَاً ))

HADITHI YA 19

MUHIFADHI ALLAAH سبحانه وتعالى ATAKUHIFADHI

Kutoka kwa Abul ‘Abbaas Abdullah Ibn ‘Abbaas رضي الله عنهما  ambaye alisema:

Siku moja nilikuwa nyuma ya Mtume صلى الله عليه وسلم akaniambia: Kijana nitakufundisha maneno (ya kufaa); Mhifadhi Allaah سبحانه وتعالى (fuata maamrisho Yake na chunga Mipaka Yake) Atakuhifadhi.  Muhifadhi Allaah سبحانه وتعالى na utamkuta mbele yako.  Ukiomba, muombe Allaah سبحانه وتعالى, ukitafuta msaada tafuta kwa Allaah سبحانه وتعالى.  (lazima) ujue kuwa ikiwa taifa zima litaungana kukunufaisha wewe kwa kitu, basi hutonufaika ila tu kwa kile alichokwishakuandikia Allaah سبحانه وتعالى na wakikusanyika kukudhuru kwa chochote, hotodhurika ila tu kwa kile Allaah سبحانه وتعالى alichokwishakuandikia (kuwa kitakudhuru) .  Kwani Kalamu zimeshanyanyuliwa (kila kitu kishaandikwa) na sahifa zimeshakauka (Hakuna kupangwa tena wala kupanguliwa).

Imesimuliwa na At-Tirmidhi akasema kuwa ni hadithi Hasan Sahihi.

Na kwa mapokezi mengine yasiyokuwa ya At-Tirmidhi inasema:

Muhifadhi Allaah سبحانه وتعالى utakuta katangulia mbele yako (kwa ulinzi Wake, himaya na msaada Wake).  Mjue Mola wako katika   neema (muombe, mche, mtii) Atakujua katika shida (unapokuwa katika dhiki Naye Atakusaidia). Jua kuwa yaliyokukosa hayakuwa        yakupate na yaliokupata hayakuwa yakukose.  Jua kuwa ushindi uko pamoja na subira, na faraja iko pamoja na dhiki, na raha iko pamoja na shida (haviachani).

—————————————————————————————–

Hadithi Ya 20: Ikiwa Huna Haya Basi Fanya Utakavyo

الحديث العشرون

“إذا لم تستح فاصنع ما شئت”

عن أبي مَسْعُودٍ عُقْبَةَ بن عمرو الأَنْصَارِيّ البَدْرِيّ رضي اللهُ عنه قال : قالَ رسُولُ الله صلى الله عليه وسلم: ((إِنَّ مما أَدْرَكَ النَّاسُ مِنْ كَلامِ النُّبُوَّةِ الأولَى: إِذا لمْ تَسْتَحِ فاصْنَعْ ما شِئْتَ)).

رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

HADITHI YA 20

IKIWA HUNA HAYA BASI FANYA UTAKAVYO

Kutoka kwa Abu Mas’ud ‘Uqbah Ibn ‘Amr Al Ansariy Al Badriy رضي الله عنه  ambaye amesema kuwa  Mtume صلى الله عليه وسلم  kasema: “Katika maneno ambayo watu waliyapata kutoka kwa Mitume wa mwanzo (waliotangulia) ni haya: “Ikiwa huna haya basi fanya utakalo.”

Imesimuliwa na Al-Bukhari

——————————————————————————-


Hadithi Ya 21: Sema Namuamini Allah Kisha Kuwa Mwenye Msimamo

الحديث الحادي والعشرون

“قل آمنت بالله ثم استقم”

عن أبي عَمْرو، وَقِيلَ: أبي عَمْرَةَ، سُفْيَانَ بْنِ عَبْدِ اللهِ  رَضيَ اللهُ عَنْهُ قَال: قُلْتُ: يا رَسُولَ الله، قُلْ لي في الإِسْلاَمِ قَوْلاً، لاَ أَسْأَلُ عَنْهُ أَحَداً غَيْرَكَ. قَال: ((قُلْ: آمَنْتُ باللهِ ثُمَّ اسْتَقِمْ)).

رَوَاهُ مُسْلِمٌ

HADITHI  YA 21

SEMA NAMUAMINI ALLAH KISHA KUWA MWENYE MSIMAMO

Kutoka kwa Abu ‘Amr, vile vile (anajulikana kama)  Abu ‘Amra Sufyaan Ibn Abdillah رضي الله عنه   ambaye amesema:

Nilisema: Ewe Mjumbe wa Mwenyeezi Mungu, niambie kitu kuhusu Uislamu ambacho siwezi kumuuliza mtu yeyote ila wewe.  Akasema (Mtume صلى الله عليه وسلم )  : Sema;  Namuamini Allaah , kisha kuwa mwenye kunyooka. (kwa kuendelea kufanya ibada na kuwa na msimamo madhubuti katika dini)

Imesimuliwa na Muslim.

————————————————————————————-

Hadithi Ya 22: Je, Nikiswali Swalah Za Fardhi, Nikafunga Ramadhaan…

الحديث الثاني والعشرون

“أرأيت إذا صليت المكتوبات وصمت رمضان”

عَنْ أبي عَبْدِ اللهِ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ الأنْصَارِيِّ رَضي اللهُ عَنْهُما أَنَّ رَجُلاً سَأَلَ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم فَقال: أَرَأَيْتَ إذَا صَلَّيْتُ  الْمكْتُوباتِ، وَصُمْتُ رَمَضانَ، وَأَحْلَلْتُ الْحَلاَلَ، وَحَرَّمْتُ الْحَرَامَ، وَلَمْ أَزِدْ على ذِلكَ شَيْئاً، أَأَدْخُلُ الْجَنَّةَ ؟ قال: ((نَعَمْ))

رَوَاهُ مُسْلِمٌ

HADITHI YA  22

JE, NIKISWALI SWALAH ZA FARDHI, NIKAFUNGA RAMADHAAN…

Inatoka kwa Abu ‘Abdillaah Jaabir bin ‘Abdillaah Al-Answaariy رضي الله عنه  alisema:

Mtu alimuuliza Mtume ,صلى الله عليه  وسلم  Unafikiri nikiswali Swalah za fardhi, nikafunga Ramadhaan, nikafanya halali kilicho halali na nikaharimisha kile kilichoharimishwa, na nisifanye  jambo lolote lingine, je? Nitaingia peponi? Mtume صلى الله عليه  وسلم  akamjibu: Ndio.

Imesimuliwa na Muslim

———————————————————————————

Hadithi Ya 23: Tohara Ni Nusu Ya Imaan

الحديث الثالث والعشرون

“االطهور شطر الإيمان”

عن أبي مالكٍ الحارِثِ بنِ عاصِمٍ الأَشْعَرِيِّ رضي اللهُ عنهُ قال : قال رسولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: ((الطُّهُورُ شَطْرُ الإِيَمانِ، والحمدُ لِلهِ تَمْلأُ الْمِيزَانَ، وسُبْحانَ اللهِ والحمدُ لِلهِ تَمْلآنِ – أو تَمْلأُ – ما بَيْنَ السَّمآءِ والأرضِ، والصَّلاةُ نورٌ، والصَّدَقَةُ بُرْهانٌ، والصَّبْرُ ضِيَاءٌ، والْقُرآنُ حُجَّةٌ لَكَ أو عَلَيْكَ، كُلُّ النَّاسِ يَغْدو، فَبائعٌ نَفْسَهُ، فَمُعْتِقُها أَو مُوبِقُها))

رَوَاهُ مُسْلِمٌ

HADITHI YA  23

TOHARA NI NUSU YA IMAAN

Kutoka kwa Abu Malik Al-Harith Ibn ‘Asim Al-Ash’ariyy رضي الله عنه  alisema, kasema Mtume wa Allahصلى الله عليه  وسلم

Tohara ni nusu ya Imaan. Na AlhamduliLlahi inajaza mizani, na SubhaanaAllah Wal-hamduliLlah inajaza baina ya mbingu na ardhi.  Swala ni nuru, Sadaka ni ushuhuda, Subira ni mwangaza, na Qur’aan ni hoja yako au dhidi yako.   Kila mtu anaianza siku yake akiichuuza nafsi yake, aidha huiacha huru au anaisambaratisha.

Imesimuliwa na Muslim

————————————————————————————-

Hadithi Ya 24: Enyi Waja Wangu Nimeikataza Nafsi Yangu Dhulma

الحديث الرابع والعشرون

“يا عبادي إني حرمت الظلم على نفسي”

عن أبي ذَرٍّ الْغِفاريِّ رضي الله عنه، عن النبيِّ صلى الله عليه وسلم فيما يَرْويهِ عن رَبِّهِ عَزَّ وجَلَّ أَنَّهُ قال:

(( يا عِبادي إنِّي حَرَّمْتُ الظُلْمَ على نَفْسِي وَ جعَلْتُهُ بَيْنَكُمْ مُحَرَّماً فلا تَظَالَمُوا.

يا عِبادي كُلُّكُمْ ضالٌّ إلا مَنْ هَدَيْتُهُ، فاسْتَهدُوني أهْدِكُمْ.

يا عِبادِي كُلُّكُمْ جائعٌ إلا مَنْ أطْعَمْتُهُ، فاسْتَطْعِمُوني أُطْعِمْكُم.

يا عِبادِي كُلُّكُمْ عَارٍ إلا مَنْ كَسَوْتُهُ، فاسْتكْسوني أَكسُكُم.

يا عِبادِي إِنَّكُمْ تُخْطِئُونَ بالليْلِ والنَّهارِ، وأنا أَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَميعاً، فاسْتَغْفِرُوني أُغْفِر لكُمْ.

يا عِبادِي إِنَّكُمْ لنْ تبْلغُوا ضُرِّي فتَضُرُّوني، ولن تبْلُغُوا نفْعي فَتَنْفعُوني.

يا عِبادِي لوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وآخِرَكُمْ وإنْسَكُمْ وجِنَّكُمْ كانُوا عَلَى أَتْقَى قَلْبِ رَجُلٍ واحدٍ مِنْكُمْ ما زادَ ذلك في مُلْكي شَيئاً.

يا عِبادِي لوْ أَنَّ أَوَّلكُمْ وآخِرَكُمْ وإنْسَكُمْ وجِنَّكُمْ كانُوا عَلَى أَفْجَرِ قَلْبِ رَجُلٍ وَاحدٍ مِنْكُمْ ما نَقَصَ ذَلِكَ مِنْ مُلْكي شَيئاً.

يا عِبادِي لوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وآخِرَكُمْ وإنْسَكُمْ وجنَّكُمْ قاموا في صَعِيدٍ وَاحِدٍ، فَسَأَلُوني، فأَعْطَيْتُ كلَّ واحدٍ مَسْأَلَتَهُ ما نَقَصَ ذلك مِمَّا عِنْدِي إلا كما يَنْقُصُ الْمِخْيَطُ إذا أُدْخِلَ الْبَحْرَ.

يا عِبادِي إنَّما هي أعمَالُكُمْ أُحْصِيها لَكُمْ ثُمَّ أُوَفِّيكُمْ إيَّاها، فَمَنْ وَجَدَ خيْراً فَلْيَحْمَدِ اللهَ، ومَنْ وَجَدَ غَيْرَ ذلك فَلا يَلومَنَّ إلا نَفْسَه))

رَوَاهُ مُسْلِمٌ

HADITHI YA 24

ENYI WAJA WANGU NIMEIKATAZA NAFSI YANGU DHULMA

Kutoka kwa Abu Dharr Al-Ghifariy رضي الله عنه   naye kutoka kwa Mtume صلى الله عليه وسلم  akisimulia yale aliyopokea kutoka kwa  Bwana wake   عَزَّ وَجَلَّ   ni:

Enyi waja Wangu, Nimeikataza nafsi Yangu dhulma na Nimeiharamisha kwenu (hiyo dhulma), kwa hivyo msidhulumiane.

Enyi waja Wangu, nyote mumepotea isipokuwa wale Niliowaongoza, kwa hivyo tafuteni muongozo kutoka Kwangu Nitakuongozeni.

Enyi waja Wangu nyote mna njaa isipokuwa wale Niliowalisha, kwa hivyo tafuteni chakula kutoka Kwangu na Nitakulisheni.

Enyi waja Wangu, nyote muko uchi isipokuwa wale niliowavika nguo, kwa hivyo tafuteni vazi kutoka Kwangu nitakuvisheni.

Enyi waja Wangu, mnafanya  makosa usiku na mchana, na ninasamehe dhambi zote, kwa hivyo tafuteni msamaha kutoka Kwangu nitakusameheni.

Enyi waja Wangu hamuwezi kunidhuru Mimi wala kuninufaisha.

Enyi waja Wangu, ingekuwa wa mwanzo wenu na wa mwisho wenu, binaadamu katika nyinyi na majini katika nyinyi akawa mcha Mungu kama moyo wa mcha Mungu yeyote katika nyinyi, haitaongeza  chochote katika ufalme Wangu.

Enyi waja Wangu, angelikuwa wa mwanzo wenu na wa mwisho wenu, binaadamu katika nyinyi na majini katika nyinyi akawa mbaya kama moyo mbaya wa mtu miongoni mwenu (mtu mbaya kupita kiasi) haitonipunguzia chochote katika ufalme Wangu.

Enyi  waja Wangu ingelikuwa wa mwanzo wenu na wa mwisho wenu, binaadamu katika nyinyi na majini katika nyinyi mukasimama pahala pamoja na mkaniomba, na nikawapa kila mmoja alichoomba, haitonipunguzia katika nilicho nacho zaidi kuliko sindano inavyopunguza bahari inapochovya.

Enyi waja Wangu, ni vitendo vyenu ninavyovihesabu, kwa ajili yenu nikakulipeni.  Kwa hivyo anayekuta wema amshukuru Allaah na yule anayekuta yasiokuwa mema (basi) ajilaumu mwenyewe.

Imesimuliwa na Muslim

—————————————————————————————–

Hadithi Ya 25: Wenye Mali Wameondoka Na Fungu (jaza) Kubwa


الحديث الخامس والعشرون

“ذهب أهل الدثور بالأجور “

عن أبي ذَرٍّ رضي اللهُ عنه:  أَنَّ ناساً من أَصْحابِ رسول الله صلى الله عليه وسلم، قالوا لِلنَّبيِّ صلى الله عليه وسلم: يا رسولَ اللهِ، ذَهَب أَهْلُ الدُّثورِ بالأُجورِ، يُصَلُّونَ كما نُصَلِّي، ويَصُومُونَ كما نَصُومُ، وَيَتَصَدَّقُونَ بِفُضُولِ أَمْوَالِهِمْ. قَالَ: ((أوَ لَيْسَ قَدْ جَعَلَ اللهُ لَكُمْ مَا تَصَدَّقُونَ ؟ إنَّ  بكلِّ تَسْبيحَةٍ صَدَقَةً، وكُلِّ تَكْبِيرَةٍ صَدَقَةً، وكُلِّ تَحْمِيدَةٍ صَدَقَةً، وَكُلِّ تَهْلِيلَةٍ صَدَقَةً، وَأَمْرٍ بِالْمَعرُوفِ صَدَقَةً، وَنَهْيٍ عَنْ مُنْكَرٍ صَدَقَةً، وفي بُضْعِ أحَدِكُمْ صَدَقَةً)). قَالُوا: يَا رَسُولَ اللهِ، أَيَأْتي أحَدُنَا شَهْوَتَهُ وَيَكُونُ لَهُ فِيهَا أجرٌ ؟ قَالَ:

((أَرَأَيْتُمْ لَوْ وَضَعَها في حَرَامٍ، أَكَانَ عَليْهِ وزْرٌ ؟ فَكَذلِكَ إذَا وَضَعَها في الْحَلاَلِ كانَ لَهُ أَجْرٌ ))

رَوَاهُ مُسْلِمٌ

HADITHI YA  25

WENYE MALI WAMEONDOKA NA FUNGU (JAZA) KUBWA

Kutoka kwa Abu Dharr رضي الله عنه  ambaye amesema:

Baadhi ya Maswahaba wa Mtume صلى الله عليه وسلم  walimuambia  Mtume صلى الله عليه وسلم  : Ewe Mjumbe wa Mwenyeezi Mungu, wenye mali wameondoka na fungu (jaza) kubwa, wanaswali kama sisi, wanafunga kama sisi, na wanatoa sadaka ya ziyada ya mali zao. Mtume صلى الله عليه وسلم  akasema:  Mwenyeezi Mungu hajakufanyieni vitu kwa ajili yenu kutoa sadaka?  (Basi jueni) Hakika kila Tasbihi (Subhana Allah) ni sadaka, kila Takbiri (Allahu Akbar) ni sadaka, kila Tahmidi (AlhamduliLlah) ni sadaka, na kila Tahlili (Laa ilaaha illa Allaah) ni sadaka, na kulingania jambo  jema ni sadaka, na kukataza mabaya ni sadaka na katika kujamii (wake zenu) kila mmoja katika nyinyi ni sadaka. Wakasema  (Maswahaba): Ewe Mtume صلى الله عليه وسل mtu anapojitosheleza shahawa yake atapata malipo kwa ajili yake?  Akasema    صلى الله عليه وسلم  : Mnadhani ingekuwa anajitosheleza kwa njia ya haramu angelipata dhambi?  Na hivyo ikiwa kafanya kwa njia ya halali basi atapata thawabu.

Imesimuliwa na Muslim

—————————————————————————–

Hadithi Ya 26: Kila Kiungo Cha Mtu Lazima Kitolewe Sadaka

الحديث السادس والعشرون

“كل سلامى من الناس عليه صدقة”

عن أَبي هُرَيْرَةَ رَضي اللهُ عنه قال: قالَ رسُولُ الله صلى الله عليه وسلم: ((كُلُّ سُلامَى مِنَ النَّاسِ عليه صَدَقَةٌ، كُلُّ يَوْمٍ تَطْلُعُ فِيهِ الشَّمْسُ: تَعْدِلُ بَيْنَ اثْنَيْنِ صَدَقَةٌ، وتُعينُ الرَّجُلَ في دَابَّتِهِ فَتَحْمِلُهُ عَلَيْها أو تَرْفَعُ لهُ عَلَيْها متَاَعَهُ صَدَقَةٌ، والْكَلِمةُ الطَّيِّبةُ صَدَقَةٌ، وبكُلِّ خَطْوَةٍ تَمشِيها إلى الصَّلاةِ صَدَقَةٌ، وتُمِيطُ الأَذَى عنِ الطَّرِيِق صَدَقَةٌ))

رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ وَمُسْلِمٌ

HADITHI YA 26

KILA KIUNGO CHA MTU LAZIMA KITOLEWE SADAKA

Kutoka kwa Abu Hurayra رضي الله عنه ambaye alisema : Mtume صلى الله عليه وسلم kasema :

Kila kiungo cha mtu lazima kitolewe sadaka  kila siku jua inapochomoza, kufanya haki (uadilifu) baina ya watu wawili ni sadaka, kumsaidia mtu kupanda (mnyama) kwa kumsaidia  kumnyanyua  au kumnyanyulia  mizigo yake ni sadaka, neno jema ni sadaka, kila hatua unayokwenda kuswali ni sadaka, kuondosha dhara katika njia ni sadaka.

Imesimuliwa na Al-Bukhari na Muslim

————————————————————————

Default 15.NABII YUUNUS A.S..

HISTORIA ZA MITUME YA MWENYEZI

MUNGU

Mwenyezi Mungu S.W.T. alimtuma Nabii Yuunus A.S. kwa watu wa mji wa Ninawah ulioko nchi ya Iraq, kwani watu hawa walikuwa wakiabudu masanamu. Nabii Yuunus A.S. alikuwa na sauti nzuri sana hata inasemekana wakati alipokuwa akisoma wanyama wa porini walikuwa wakimsikilza sauti yake, kama alivyokuwa akifanya Nabii Daud A.S. katika zama zake. Alipowaijia watu wake aliwakataza ukafiri na akawalingania katika ibada ya Mungu mmoja. Lakini watu wake walimkadhibisha, na wakakataa wito wake na jambo hili liliendelea kwa muda mrefu. Nabii Yuunus A.S. alipokata tamaa alitoka nje ya mji kwa kukhofia adhabu na huku ameghadhibika akiwaahidi watu wake kushukiwa na adhabu ya Mwenyezi Mungu Mtukufu. Alipowaacha watu wake, nyuma yake Mwenyezi Mungu S.W.T. akatia toba na imani katika nyoyo zao kisha wakajuta ubaya waliomfanyia Mtume wao. Na haijatokea mji wa watu wake kamili uliomuamini Mtume wake ila mji wa Nabii Yuunus. Kwani wote walipomuamini Mwenyezi Mungu S.W.T. aliwasamehe na akawaondolea adhabu ambayo ingeliwapata duniani kwa ile kufuru yao kama ilivyowapata kina Adi na Thamuwd na walio mfano na wao. Kama alivyosema Mwenyezi Mungu S.W.T. katika Surat Yuunus aya ya 98, “
فَلَوْلا كَانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَهَا إِيمَانُهَا إِلاَّ قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَتَّعْنَاهُمْ إِلَى حِينٍ
Maana yake, “Kwa nini usiweko mji ulioamini (upesi kabla ya kuadhibiwa), ili imani yake iwafae? Isipokuwa watu wa Yuunus (tu ndio walioamini mara walipohisi kuwa adhabu inakuja. Basi wakaokoka). Walipoamini tuliwaondolea adhabu ya hizya katika maisha ya dunia na tukawastarehesha kwa muda (tuliotaka).”
Nabii Yuunus A.S. alipoondoka alielekea kwenye pwani ya bahari. Pale pwani akapanda jahazi lililokuwapo majini. Jahazi lile likenda katika bahari, ukawaijia upepo mkali baharini, na lile jahazi lilikuwa limeshehena, ikabidi atoswe mmoja wao, wakafanya kura ili kumchagua mtu kati yao atakaetoswa baharini. Kura ikamwangukia mara tatu Nabii Yuunus kwa amri aliyoitaka Mola Mtukufu. Nabii Yuunus hakungojea atoswe bali yeye mwenyewe akajitosa baharini, mara samaki mkubwa alimmeza hali ya kuwa ni mwenye kulaumiwa. Na kwa amri ya Mwenyezi Mungu S.W.T. samaki yule hakumvunja mifupa yake wala hakula nyama yake. Alibakia katika tumbo lake na huku akimdhukuru kwa wingi Mwenyezi Mungu S.W.T. kwa kusoma dua ifuatayo: “ALLAHUMMA LAA ILAAHA ILLA ANTA SUBHAANAKA INNI KUNTA MINA DHAALIMIIN.” Na hayo yaliyompata ni kwa sababu alikuwa asitoke nje ya mji wake bila idhini ya Mola wake. Lakini yeye alitoka nje ya mji kwa ghadhabu ya watu wake. Kwa hivyo ikawa mtihani mkubwa kwake. Na baada ya siku ambazo hakuna azijuae, samaki yule alimtema na kumtupa kwenye ufuko wa pwani na hali ya kuwa ni mgonjwa. Mwenyezi Mungu S.W.T. akamuoteshea mmea unaofanana na maboga au mmumunya na akawa akila na kunywa mpaka iliporejea afya yake. Alipokuwa na hali nzuri na mwenye afya, Mwenyezi Mungu S.W.T. akamtuma mpaka kwa wale wale watu wake aliowakimbia ambao idadi yao ilikuwa laki moja au zaidi, wakamwamini Nabii Yuunus aliyowaitia. Na Mwenyezi Mungu Mtukufu akawastarehesha mpaka muda wao wa kufa. Kisa hiki cha Nabii Yuunus kimetolewa katika Surat Ssaaffaat tangu Aya ya 139 hadi ya 148, “
وَإِنَّ يُونُسَ لَمِنْ الْمُرْسَلِينَ * إِذْ أَبَقَ إِلَى الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ * فَسَاهَمَ فَكَانَ مِنْ الْمُدْحَضِينَ * فَالْتَقَمَهُ الْحُوتُ وَهُوَ مُلِيمٌ * فَلَوْلاَ أَنَّهُ كَانَ مِنْ الْمُسَبِّحِينَ * لَلَبِثَ فِي بَطْنِهِ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ * فَنَبَذْنَاهُ بِالْعَرَاءِ وَهُوَ سَقِيمٌ * وَأَنْبَتْنَا عَلَيْهِ شَجَرَةً مِنْ يَقْطِينٍ * وَأَرْسَلْنَاهُ إِلَى مِائَةِ أَلْفٍ أَوْ يَزِيدُونَ * فَآمَنُوا فَمَتَّعْنَاهُمْ إِلَى حِينٍ
Maana yake, “Na hakika Yuunus alikuwa miongoni mwa Mitume. (Kumbukeni) alipokimbia kwenye jahazi lililoshehena. Akaingia kupigwa kura akawa miongoni mwa walioshindwa. Samaki akammeza hali ya kuwa ni mwenye kulaumiwa. Na ingelikuwa hakuwa katika wanaomtukuza Mwenyezi Mungu. Bila shaka angelikaa tumboni mwake mpaka siku ya kufufuliwa. Lakini tulimtupa ufukoni hali ya kuwa mgonjwa. Na tukamuoteshea mmea wa maboga. Na tulimpeleka kwa (watu) laki moja au zaidi. Basi wakaamini na tukawastarehesha mpaka muda (wao wa kufa).”


Last edited by rashid43; 07-05-2010 at 05:56 PM.



NABII ZAKARIA

Nabii Zakaria limetajwa jina lake katika Qur-ani Tukufu mara saba na kama kilivyotajwa kisa chake kamili katika aya tofauti. Nabii Zakaria alipokuwa akimlea Sayyida Maryam kila mara alipoingia pahala alipokuwapo Sayyida Maryam alimkuta na vyakula na matunda ambayo si katika musimu wake. Nabii Zakaria akamuuliza: “Wapi unapata hivi vyakula?” Na Sayyida Maryam alijibu akasema: “Hivi vinatoka kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu. Hakika Mwenyezi Mungu S.W.T. anamruzuku anayemtaka bila hesabu.” Nabii Zakaria alipoiona ile neema anayoruzukiwa Sayyida Maryam na Mola wake, akasema moyoni mwake: “Ikiwa Mwenyezi Mungu S.W.T. amemruzuku Maryam bila hesabu, basi kwa nini mimi pia nisimtegemee na kumtumainia Mola wa walimwengu wote aniruzuku mtoto? Anirithi na ashike mahali pangu katika mali yangu na watu wangu wa nyumbani na ashike sehemu yangu katika Baitul Muqaddas?” Nabii Zakaria alimuomba Mola wake kwa siri akasema, “Mimi nimekwisha dhoofika, na nimekwishavuka umri wa ujana, na kichwa changu kimejaa mvi, wala hakitarejea tena kuwa cheusi kwa wingi wa weupe wake. Na mimi sikuwa na bahati mbaya pale ninapokuomba, bali nimeupitisha umri wangu wote kwa kukutii na kukuabudu Wewe peke Yako usiyekuwa na mshirika. Na mimi ninakhofia kuwa jamaa zangu hawatashika amri za dini baada ya kufa kwangu. Na mke wangu ni tasa, hazai. Basi kwa fadhila Zako niruzuku mtoto, atakayeshika pahala pangu na watu wangu baada yangu.” Kama alivyosema Mwenyezi Mungu S.W.T. kwa kauli ya Nabii Zakaria katika Surat Maryam Aya ya 3 mpaka ya 6, “
)إِذْ نَادَى رَبَّهُ نِدَاءً خَفِيًّا * قَالَ رَبِّ إِنِّي وَهَنَ الْعَظْمُ مِنِّي وَاشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْبًا وَلَمْ أَكُنْ بِدُعَائِكَ رَبِّ شَقِيًّا * وَإِنِّي خِفْتُ الْمَوَالِيَ مِنْ وَرَائِي وَكَانَتْ امْرَأَتِي عَاقِرًا فَهَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا * يَرِثُنِي وَيَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ وَاجْعَلْهُ رَبِّ رَضِيًّا[
Maana yake, “Alipomwita Mola wake kwa siri. Akasema: “Mola wangu! Mifupa yangu imedhoofika, na kichwa kinameremeta kwa mvi; wala Mola wangu sikuwa mwenye bahati mbaya kwa kukuomba Wewe. Na hakika mimi nawakhofia jamaa zangu baada yangu. Na mke wangu ni tasa. Basi nipe mrithi kutoka Kwako. Atakayenirithi mimi na awarithi ukoo wa Ya`aquub. Ewe Mola wangu! Na umjaalie awe mwenye kuridhisha.”
Nabii Zakaria aliendelea na dua yake akisema, “Mola wangu! Nipe kutoka Kwako mtoto mwema. Wewe Ndiye unayesikia maombi.” Kwa kauli ya Mwenyezi Mungu S.W.T. katika Surat Aali-`Imraan Aya ya 38, “
)هُنَالِكَ دَعَا زَكَرِيَّا رَبَّهُ قَالَ رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ[
Maana yake, “Palepale Zakaria akamuomba Mola wake, akasema, “Mola wangu! Nipe kutoka Kwako mtoto mwema. Wewe Ndiye usikiaye maombi.”
Mwenyezi Mungu S.W.T. aliisikia dua ya Nabii Wake Zakaria na akayapokea maombi yake kwa sababu ya utiifu wake na ibada yake kwani yeye na mkewe walikuwa wepesi wa kufanya wema, na wakiomba kwa shauku na khofu. Nao walikuwa wanyenyekevu kwa Mola wao. Kama ilivyothibitika katika Suratil Anbiyaa Aya ya 89 na ya 90, “
)وَزَكَرِيَّا إِذْ نَادَى رَبَّهُ رَبِّ لا تَذَرْنِي فَرْدًا وَأَنْتَ خَيْرُ الْوَارِثِينَ * فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَوَهَبْنَا لَهُ يَحْيَى وَأَصْلَحْنَا لَهُ زَوْجَهُ إِنَّهُمْ كَانُوا يُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَيَدْعُونَنَا رَغَبًا وَرَهَبًا وَكَانُوا لَنَا[
Maana yake, “Na (mtaje) Zakaria alipomwita Mola wake (akasema): “Mola wangu! Usiniache peke yangu na wewe Ndiye Mbora wa wanaorithi. Basi tukampokelea (dua yake) na tukampa Yahya na tukamponyeshea mkewe. Bila shaka wao walikuwa wepesi wa kufanya wema, na wakituomba kwa shauku na khofu. Nao walikuwa wakitunyenyekea.”
Mara Malaika Jibril A.S. akamwita, na Nabii Zakaria alikuwa amesimama mahali pake makhsusi pa ibada akisali chumbani mwake, “Ewe Zakaria! Sikiliza tunayokujulisha kutoka kwa Mola wa walimwengu wote. Sisi tunakupa khabari njema ya kuzaa mtoto umwite Yahya. Atakuwa mtu wa kwanza kuitwa kwa jina hili. Na Yahya atawahimiza watu wake wajielimishe na wasali, na atakataza mambo mabaya na matamanio mabaya, na atakuwa miongoni mwa Manabii na watu wema.” Kwa kauli ya Mwenyezi Mungu S.W.T. katika Surat Aali-`Imraan Aya ya 39, “
)فَنَادَتْهُ الْمَلائِكَةُ وَهُوَ قَائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمِحْرَابِ…[
Maana yake, “Mara Malaika wakamwita, hali amesimama akisali mihrabuni…”
Na pia kasema katika Surat Maryam aya ya 7, “
)يَا زَكَرِيَّا إِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلامٍ اسْمُهُ يَحْيَى لَمْ نَجْعَلْ لَهُ مِنْ قَبْلُ سَمِيًّا[
Maana yake, “(Akaambiwa), “Ewe Zakaria! Hakika sisi tunakubashiria mtoto; jina lake ni Yahya. Hutujapata kumpa jina hilo yeyote kabla yake.”
Nabii Zakaria alipobashiriwa na Malaika kwamba atapata mtoto atakayeitwa Yahya, basi kwa ile furaha aliyokuwa nayo na mshangao uliompata hakusadiki maneno yao ikawa kama ni ndoto aliyoiota usingizini. Hivyo akamwelekea Mola wake akimuuliza kama ilivyokuja katika Surat Aali-`Imraan Aya ya 40, “
)قَالَ رَبِّ أَنَّى يَكُونُ لِي غُلامٌ وَقَدْ بَلَغَنِي الْكِبَرُ وَامْرَأَتِي عَاقِرٌ …[
Maana yake, “Akasema (Nabii Zakaria), “Ewe Mola wangu! Vipi nitakuwa na mtoto na hali mke wangu ni tasa, na mimi nimekwishafikia ukongwe katika uzee…?”
Malaika akajibu akasema kama ilivyokuja katika Surat Aali-`Imraan Aya ya 40, “
)…قَالَ كَذَلِكَ اللَّهُ يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ[
Maana yake, “…(Malaika akamjibu), “Ndivyo vivyo hivyo; Mwenyezi Mungu hufanya apendavyo”
Nabii Zakaria akasema, “Mola wangu! Nifanyie alama ya kuhakikisha hii khabari njema uliyoniletea kwamba mke wangu kishashika mimba.” Mwenyezi Mungu akajibu akasema, “Alama yake hutosema na watu siku tatu, isipokuwa kwa kuashiria tu kama vile bubu anavyoashiria, kwani ulimi wako utakuwa umefungwa hautatamka maneno. Na umtukuze Mola wako asubuhi na jioni.” Kama ilivyokuja katika Surat Aali-`Imraan Aya ya 41, “
)قَالَ رَبِّ اجْعَلْ لِي آيَةً قَالَ آيَتُكَ أَلاَّ تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ إِلاَّ رَمْزًا وَاذْكُرْ رَبَّكَ كَثِيرًا وَسَبِّحْ بِالْعَشِيِّ وَالإبْكَارِ[
Maana yake, “Akasema (Zakaria), “Mola wangu! Niwekee alama.” Akasema: “Alama yako ni kuwa hutasema na watu kwa siku tatu, isipokuwa kwa kuashiria tu. Na mdhukuru (mtaje) Mola wako kwa wingi na umtukuze jioni na asubuhi.”
Nabii Zakaria akawatokea watu wake kutoka kwenye msala na akataka kuwasemesha lakini ulimi wake ulikuwa umekwishafungwa kama alivyomjulisha Mola wake. Akawaashiria watu wake wamtukuze Mwenyezi Mungu asubuhi na jioni. Kama ilivyokuja katika Surat Maryam Aya ya 11, “
)فَخَرَجَ عَلَى قَوْمِهِ مِنْ الْمِحْرَابِ فَأَوْحَى إِلَيْهِمْ أَنْ سَبِّحُوا بُكْرَةً وَعَشِيًّا[
Maana yake, “Basi (Nabii Zakaria) akawatokea watu wake kutoka mihrabuni. Akawaashiria: “Mtukuzeni Mwenyezi Mungu asubuhi na jioni.”

KUFA KWA NABII ZAKARIA A.S..

Inasemekana sababu ya kifo cha Nabii Zakaria A.S. baada ya kusikia kwamba mtoto wake Nabii Yahya A.S. kauliwa. Kwa kukhofia naye wasije wakamuua, Nabii Zakaria alikimbilia katika bustani la Msikiti wa Baitul Muqaddas mahali ambapo kuna miti mingi. Mara alipoifikia ile miti, mti mmojawapo ukamwita ukasema, “Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu! Njoo hapa kwangu.” Alipoundea ule mti ukajifungua wenyewe akaingia ndani yake. Lakini Iblisi aliyelaaniwa alipomuona anakimbilia mtini akakamata mwisho wa nguo ya Zakaria ikatokeza nje. Mfalme na watu waliokuwa naye wakati huo walikuwa wakimtafuta Nabii Zakaria. Iblisi aliwapokea akawaonesha mahali alipo Nabii Zakaria wakaukata mti ule kwa msumeno pale mahali alipo na wakamkata Nabii wa Mwenyezi Mungu S.W.T. akafa.


Last edited by rashid43; 05-20-2010 at 12:41 AM.
----------------------------------------------------
NABII ISSA
UZALIWA KWA MAMA YAKE NABII ISSA BIBI MARYAM.

Mama yake Maryam aliyeitwa Bibi Hanna bin Faquwd alikuwa hazai ila baada ya siku moja kumuona ndege akiwalisha wanawe akatamani naye apate mtoto. Hivyo aliweka nadhiri kwa Mola wake kwamba akizaa mtoto wa kiume atamfanya sadaka, awe mtumishi wa kuutumikia Msikiti wa Baitul Muqaddas. Mara ikamjia hedhi, baada tu ya kujitoharisha akapata mimba kutoka kwa mumewe aliyeitwa `Imraan. Lakini siku alipozaa akatokea mtoto wa kike. Kama alivyosema Mwenyezi Mungu S.W.T. katika Surat Aali-`Imraan tokeya aya ya 33 mpaka 36, “
)إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ * ذُرِّيَّةً بَعْضُهَا مِنْ بَعْضٍ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ * إِذْ قَالَتْ امْرَأَةُ عِمْرَانَ رَبِّ إِنِّي نَذَرْتُ لَكَ مَا فِي بَطْنِي مُحَرَّرًا فَتَقَبَّلْ مِنِّي إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ * فَلَمَّا وَضَعَتْهَا قَالَتْ رَبِّ إِنِّي وَضَعْتُهَا أُنْثَى وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا وَضَعَتْ وَلَيْسَ الذَّكَرُ كَالأُنْثَى وَإِنِّي سَمَّيْتُهَا مَرْيَمَ وَإِنِّي أُعِيذُهَا بِكَ وَذُرِّيَّتَهَا مِنْ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ[
Maana yake, “Hakika Mwenyezi Mungu alimteuwa Adam na Nuhu na ukoo wa Ibrahim na ukoo wa Imraan juu ya walimwengu wote. Ni wazao wao kwa wao; na Mwenyezi Mungu ni Mwenye kusikia na Mwenye kujua. Aliposema mke wa Imraan, “Mola wangu! Nimekuwekea nadhiri kilichomo tumboni mwangu kuwa wakfu; basi nikubalie. Hakika Wewe Ndiye Mwenye kusikia na Mwenye kujua.” Basi alipomzaa alisema, “Mola wangu! Nimemzaa mwanamke na Mwenyezi Mungu anajua sana aliyemzaa. Na mwanamume (niliyefikiri kuwa nitamzaa) si sawa na mwanamke (niliyemzaa). Na mimi nimemwita Maryam. Nami namkinga Kwako, yeye na kizazi chake, uwalinde na Shetani aliyelaaniwa (aliyebaidishwa na Rehema Yako).”
Mwenyezi Mungu S.W.T. alimuita kwa jina la Maryam kwa lugha yao kwa maana ya, “Mtumishi wa Mwenyezi Mungu S.W.T..” Naye alimpokeya Sayyida Maryam bint `Imraan kuwa ni nadhiri aliyoiweka mama yake Hanna ya kumfanya awe mtumishi wa Msikiti wa Baitul Muqaddas, na akamjaalia kuwa hatokwi na hedhi kama wanawake wengine. Akamkuza makuzo mema na akamfanya Nabii Zakaria awe ndiye mlezi wake. Lakini watawa wa Kibani Israil ambao idadi yao ilikuwa ishirini na tisa hawakukubali Sayyida Maryam bint `Imraan alelewe na Nabii Zakaria peke yake, mwishowe wakaamua kupiga kura, na kura hiyo ilikuwa itakayemwangukia ndiye atakayekua mlezi wa Maryam. Hivyo wakatoka wote kwenda zao mto Jordan, kila mmoja alikuwa na kalamu ya mabua na inasemekana kalamu hizo walikuwa wakizitumia kuandikia Taurati. Kama ilivyobainika katika Qurani Tukufu katika Suratil Surat Aali-`Imraan Aya ya 44, “
)أنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ[
Maana yake, “Hizi ni khabari za ghaibu tunazokufunulia; nawe hukuwa nao walipokuwa wakitupa kalamu zao (ndani ya maji ili wajue) nani wao atamlea Maryamu, na hukuwa nao walipokuwa wakishindana.”
Wakakubaliana wote wazitumbukize kalamu zao mtoni. Kalamu yoyote ile itakayozama na kutoelea juu ya maji, basi huyo mwenye kalamu hiyo atakuwa ndiye mlezi wa Sayyida Maryam. Zilipotumbukizwa zile kalamu majini, zote zilielea juu ya maji isipokuwa kalamu ya Nabii Zakaria peke yake ilizama mtoni. Kwa hivyo Nabii Zakaria akawa mlezi wa Sayyida Maryam. Kama alivyosema Mwenyezi Mungu S.W.T. katika Surat Aali-`Imraan Aya ya 37, “
)فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا…[
Maana yake, “Tena Mola wake alimpokeya kwa mapokeo mema, na akamkuza makuzo mema na akamfanya Zakaria awe mlezi wake…”
Nabii Zakaria akamjengea chumba cha kumuweka akamtengenezea Sayyida Maryam mihrabu iwe anasali na kuabudu. Na kila mara alipoingia Nabii Zakaria pahala alipokuwapo Sayyida Maryam alimkuta na vyakula na matunda ambayo si katika musimu wake. Nabii Zakaria alishangaa kuona hivyo kisha akamuuliza Sayyida Maryam, “Wapi unapata hivi vyakula?” Na Sayyida Maryam alimjibu,“Hivi vinatoka kwa Mwenyezi Mungu Mtukufu. Kwani Mwenyezi Mungu S.W.T. humruzuku anayemtaka na mwenye kustahiki kuruzukiwa.” Kama ilivyothibitika katika Surat Aali-`Imraan Aya ya 37, “
)…وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا قَالَ يَامَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هَذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ[
Maana yake, “…Kila mara Zakaria alipoingia chumbani kwake alimkuta na vyakula. Basi alimwambia: “Ewe Maryamu! Unavipata wapi hivi?” Naye akasema: “Hivi vinatoka kwa Mwenyezi Mungu; na Mwenyezi Mungu humruzuku amtakaye bila hisabu.”
Malaika walimjulisha Sayyida Maryam kwamba Mwenyezi Mungu Mtukufu amemchagua kwa sababu ya tabia yake nzuri na kamtakasa na kumtukuza kuliko wanawake wote wa duniani wa zama zake waliokuwa kabla yake na watakaokuja baada yake.” Kama alivyosema Mwenyezi Mungu S.W.T. katika Surat Aali-`Imraan Aya ya 42, “
)وَإِذْ قَالَتْ الْمَلائِكَةُ يَامَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفَاكِ عَلَى نِسَاءِ الْعَالَمِينَ[
Maana yake, “Na angalia pale Malaika waliposema “Ewe Maryam! Kwa hakika Mwenyezi Mungu amekuchagua, na akakutakasa, na akakutukuza kuliko wanawake wote wa ulimwenguni.”
Na Mtume S.A.W. katubainishia haya kuwa kweli Mwenyezi Mungu alimchagua Sayyida Maryam, nani mmoja katika wanawake bora wa ulimwenguni katika Hadithi iliyopokelewa na Anas bin Maalik R.A.A., “
‘‘خير نساء العالمين أربع : مريم بنت عمران ، وآسية امرأة فرعون ، وخديجة بنت خويلد وفاطمة بنت محمد رسول الله’’
Maana yake, “Bora ya wanawake wote wa ulimwenguni ni wanne: (Sayyida) Maryam bint `Imraan, na (Sayyida) Asia mke wa Firauni, na (Sayyida) Khadija bint Khuweilid, na (Sayyida) Faatima bint Muhammad S.A.W..”

MIMBA YA AJABU NA KUZALIWA KWA NABII ISSA.

Ukafika wakati wa kuzaliwa Nabii Issa A.S. na ikawa kwa Sayyida Maryam ashike mimba na kuzaa bila mtu yeyote yule kujua. Alishika mimba bila kuguswa na mwanamume yeyote yule. Ilikuwa kumzaa mtoto kwa neno litokalo kwa Mwenyezi Mungu S.W.T., na jina lake mtoto huyo ataitwa Masihi Issa bin Maryam. Kama ilivyothibitika katika Surat Aali`Imraan Aya ya 45 na ya 46, “
)إِذْ قَالَتْ الْمَلائِكَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجِيهًا فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ وَمِنْ الْمُقَرَّبِينَ * وَيُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَهْلا وَمِنْ الصَّالِحِينَ[
Maana yake, “Na pale Malaika waliposema: “Ewe Maryam! Hakika Mwenyezi Mungu anakubashiria (mwana) kwa neno litokalo Kwake. Jina lake ni Masihi Issa mwana wa Maryam, mwenye heshima katika dunia na Akhera, na miongoni mwa waliokaribishwa (kwa Mwenyezi Mungu). Naye atazungumza na watu katika utoto wake na katika utu uzima wake, na atakuwa katika watu wema.”
Sayyida Maryam alishangaa sana kuhusu jambo hili, akamuuliza Mola wake, “Ewe Mola wangu! Vipi unanibashiria kupata mwana na hali mimi sijaolewa wala hajanigusa mwanadamu yeyote yule? Kama iliyobainika katika Surat Aali-`Imraan aya ya 47, “
)قَالَتْ رَبِّ أَنَّى يَكُونُ لِي وَلَدٌ وَلَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ قَالَ كَذَلِكِ اللَّهُ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ إِذَا قَضَى أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ[
Maana yake, “(Sayyida Maryam) akasema, “Mola wangu! Vipi nitampata mtoto na hali hajanigusa mwanadamu? Mwenyezi Mungu akasema, “Ndivyo vivyo hivyo, Mwenyezi Mungu huumba apendacho. Anapohukumu jambo, huliambiya, “Kuwa! Likawa.”
Kumuumba mtoto katika tumbo la mama yake si jambo kubwa kwa Mwenyezi Mungu S.W.T., kwani kaumba ulimwengu mzima. Na huyo mtoto anayembashiria Sayyida Maryam atamfundisha hekima na Taurati Kitabu cha Musa na atamfunza Injili kiwe Kitabu chake, na atamtuma awe Mtume kwa Ma-Bani Israil. Na wakimtaka awaletee miujiza ili awahakikishie utume wake na ujumbe aliokuja nao, basi atawaambiya, “Mimi nimekuijieni na Ishara (miujiza) kutoka kwa Mola wenu, si kutoka kwangu wala mimi si chochote isipokuwa mja wa Mwenyezi Mungu S.W.T. kama walivyo waja Wake wengine. Na Miujiza yenyewe ni kama vile: Nitafanya ndege kwa sura ya udongo na nitakapompuliza atakuwa ndege kamili kwa idhini ya Mola Mtukufu. Pia kwa kudra ya Mola Mtukufu nitawaponesha waliozaliwa vipofu kisha wataona, na wenye maradhi ya ukoma wataondokewa na ukoma. Na nitawafufua watu waliokwishakufa kwa idhini ya Mola Mtukufu. Na nitawatajia mnachokila na mnachoweka akiba majumbani mwenu.” Kwa kauli ya Mwenyezi Mungu S.W.T. katika Surat Aali-`Imraan aya ya 48 na ya 49, “
)وَيُعَلِّمُهُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْرَاةَ وَالإِنجِيلَ * وَرَسُولاً إِلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنِّي قَدْ جِئْتُكُمْ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ أَنِّي أَخْلُقُ لَكُمْ مِنْ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْرًا بِإِذْنِ اللَّهِ وَأُبْرِئُ الأَكْمَهَ وَالأَبْرَصَ وَأُحْيِ الْمَوْتَى بِإِذْنِ اللَّهِ وَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا تَأْكُلُونَ وَمَا تَدَّخِرُونَ فِي بُيُوتِكُمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَةً لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ[
Maana yake, “Na (Mwenyezi Mungu) atamfunza kuandika na hekima na Taurati na Injili. Na ni Mtume kwa wana wa Israili kuwaambiya: “Mimi nimekuijieni na Miujiza kutoka kwa Mola wenu, ya kwamba nakuundieni kwa udongo kama sura ya ndege. Kisha nampuliza anakuwa ndege kwa idhini ya Mwenyezi Mungu. Na ninawaponesha vipofu wa tangu kuzaliwa na wenye ukoma, na ninawafufua maiti kwa idhini ya Mwenyezi Mungu, na ninakwambieni mnachokila na mnachoweka akiba katika nyumba zenu. Hakika katika haya iko Ishara kwenu.”
Nabii Issa aliwaambia kaumu yake kwamba yeye hakuja kuikanusha Taurati bali kaja kuisadikisha sheria zake na kaja kuwahalalishia baadhi ya mambo waliyoharamishiwa. Hivyo wamche Mungu na wamtii anayowaambia. Kama alivyosema Mwenyezi Mungu S.W.T. kwa kauli ya Nabii Issa katika Surat Aali-`Imraan Aya ya 50 na ya 51, “
)وَمُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنْ التَّوْرَاةِ وَلأُحِلَّ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي حُرِّمَ عَلَيْكُمْ وَجِئْتُكُمْ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِي * إِنَّ اللَّهَ رَبِّي وَرَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ هَذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِيمٌ[
Maana yake, “Na ninasadikisha yaliyokuwa kabla yangu katika Taurati, na ili nikuhalalishieni baadhi ya yale mlioharamishiwa, na nimekuijieni na Ishara (Miujiza) kutoka kwa Mola wenu. Kwa hiyo mcheni Mungu na nitiini mimi.”
Sayyida Maryam alipokaribia kumzaa Nabii Issa, basi Mwenyezi Mungu akamletea wahyi aondoke mbali na Msikiti (Baitul Muqaddas). Akahamia kwa mama yake mdogo (mama yake Nabii Yahya A.S.). Ulipomwijia uchungu wa uzazi akatoka kwenda mpaka kwenye mtende ambao ulikuwa umekauka wakati wa majira ya baridi. Lakini kwa uwezo na kudra za Mwenyezi Mungu S.W.T. ule mtende ukatoa tende zake. Sayyida Maryam kabla ya kuzaa alianza kuwaza moyoni mwake na kujiuliza akasema, “Vipi nitawajibu jamaa zangu na watu watakaoniuliza umempataje mtoto bila kuolewa?” Kwa hivyo akatamani mauti yamwijie afilie mbali apate kusahaulika. Lakini kwa Rehema ya Mwenyezi Mungu Mtukufu hamtupi mja Wake na amekwishapitisha hekima Yake kamili kwamba lazima mtoto azaliwe atakayekuwa Mtume kwa Ma-Bani Israil. Malaika akamtangazia kutoka pahala pa chini yake akamwambiya, “Usihuzunike kwa upweke wako, na ukihisi njaa utikise mtende zitakuangukia tende uzile na unywe maji na upoze roho yako.” Sayyida Maryam akauliza: “Jee! Nifanye nini kwa watu watakaponiuliza umemtolea wapi huyu mtoto?” Akajibiwa: “Na ukikutana na mtu yeyote yule ambaye hakupendezewa na hali yako hii, basi muashirie kuwa umeweka nadhiri kwa Mwenyezi Mungu ya kufunga na husemi na mtu.” Sayyida Maryam akamzaa Nabii Issa A.S. na Iblisi alipotaka kuja kumchoma kama anavyowachoma watoto wengine alishwindwa kwani alizuiliwa na Malaika. Baada ya siku arubaini akamchukua akarejea naye kwa jamaa zake huku kambemba mikononi mwake. Na mara walipomuona kambeba mtoto walistaajabu sana na ilhali hakuolewa. Wakamuuliza kwa mshangao mkubwa na kumlaumu kwa kumdhania kuwa kafanya kitendo kibaya wakasema: “Ewe Maryam! Umemtoa wapi huyu mtoto uliyembeba? Hakika umefanya jambo la ajabu. Hakuna hata mmoja miongoni mwa ndugu zako aliyefanya kitendo kama hiki kichafu kama ulivyofanya wewe.” Akafanya kama alivyoamrishwa na Mola wake, akawaashiria yule mtoto mchanga aliyekuwa kitandani ili waseme naye. Wakaghadhibika wakasema: “Vipi tuzungumze na mtoto mchanga aliyekuwa kitandani?” Nabii Issa alimkinga mama yake na maneno mabaya waliyomsingizia na pia ili iwe muujiza kwa wote wale watu waliomzunguka pale. Kwa hivyo akawajibu na hali yuko kitandani: Hakika mimi ni mja wa Mwenyezi Mungu. Atanipa Injili na atanifanya niwe Mtume wa wana wa Israili. Kwa kauli ya Mwenyezi Mungu S.W.T. katika Surat Maryam tokeya Aya ya 22 mpaka ya 35, “
)فَحَمَلَتْهُ فَانتَبَذَتْ بِهِ مَكَانًا قَصِيًّا * فجاءها الْمَخَاضُ إِلَى جِذْعِ النَّخْلَةِ قَالَتْ يَا لَيْتَنِي مِتُّ قَبْلَ هَذَا وَكُنتُ نَسْيًا مَنْسِيًّا * فَنَادَاهَا مِنْ تَحْتِهَا أَلاَّ تَحْزَنِي قَدْ جَعَلَ رَبُّكِ تَحْتَكِ سَرِيًّا * وَهُزِّي إِلَيْكِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ تُسَاقِطْ عَلَيْكِ رُطَبًا جَنِيًّا * فَكُلِي وَاشْرَبِي وَقَرِّي عَيْنًا فَإِمَّا تَرَيْنَ مِنْ الْبَشَرِ أَحَدًا فَقُولِي إِنِّي نَذَرْتُ لِلرَّحْمَانِ صَوْمًا فَلَنْ أُكَلِّمَ الْيَوْمَ إِنسِيًّا * فَأَتَتْ بِهِ قَوْمَهَا تَحْمِلُهُ قَالُوا يَا مَرْيَمُ لَقَدْ جِئْتِ شَيْئًا فَرِيًّا * يَا أُخْتَ هَارُونَ مَا كَانَ أَبُوكِ امْرَأَ سَوْءٍ وَمَا كَانَتْ أُمُّكِ بَغِيًّا * فَأَشَارَتْ إِلَيْهِ قَالُوا كَيْفَ نُكَلِّمُ مَنْ كَانَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا * قَالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتَانِي الْكِتَابَ وَجَعَلَنِي نَبِيًّا * وَجَعَلَنِي مُبَارَكًا أَيْنَ مَا كُنتُ وَأَوْصَانِي بِالصَّلاةِ وَالزَّكَاةِ مَا دُمْتُ حَيًّا * وَبَرًّا بِوَالِدَتِي وَلَمْ يَجْعَلْنِي جَبَّارًا شَقِيًّا * وَالسَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَيَوْمَ أَمُوتُ وَيَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا *ذَلِكَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ قَوْلَ الْحَقِّ الَّذِي فِيهِ يَمْتَرُونَ * مَا كَانَ لِلَّهِ أَنْ يَتَّخِذَ مِنْ وَلَدٍ سُبْحَانَهُ إِذَا قَضَى أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ[
Maana yake, “Basi akachukua mimba yake, na akaondoka nayo mpaka mahali pa mbali. Kisha uchungu ukampeleka katika shina la mtende; akasema: “Laiti ningelikufa kabla ya haya, na nikawa niliyesahaulika kabisa! Mara ikamfikia sauti kutoka chini yake (inamwambiya): “Usihuzunike. Hakika Mola wako amejaalia chini yako kijito kidogo cha maji! Na litikise kwako hilo shina la mtende, utakuangushia tende nzuri zilizo mbivu. Basi kula, na kunywa, na litue jicho lako. Na pindi ukimuona mtu yeyote (akauliza habari ya mtoto huyu), sema: “Hakika mimi nimeweka nadhiri kwa Mwenyezi Mungu ya kufunga; kwa hivyo leo sitasema na mtu. Akaenda naye kwa jamaa zake amembeba. Wakasema: “Ewe Maryam! Hakika umeleta kitu cha ajabu! Ewe dada yake Haruun! Baba yako hakuwa mtu muovu, wala mama yako hakuwa kahaba.” (Maryam) akawaashiria kwake (yule mtoto wamuulize yeye). Wakasema: “Vipi tumsemeze aliye bado mdogo yumo kitandani.” (Mtoto) akasema: “Hakika mimi ni mja wa Mwenyezi Mungu. Amenipa Kitabu (cha Injili), na amenifanya Nabii. Na amenijaalia ni mwenye kubarikiwa popote pale niwapo. Na ameniusia Sala na Zaka maadamu ni hai. Na nimtendee wema mama yangu. Wala hakunifanya niwe jeuri, muovu. Na amani iko juu yangu siku niliyozaliwa, na siku nitakayokufa, na siku nitakayofufuliwa kuwa hai.” Huyo ndiye Issa mwana wa Maryam. Ndiyo kauli ya haki ambayo wanaifanyia shaka. Haiwi kwa Mwenyezi Mungu kuwa na mwana, Yeye ametakasika! Anapolihukumia jambo basi huliambiya tu “Kuwa.” Likawa.”

NABII ISSA NA MAMA YAKE KUKIMBILIA MISRI.

Baada ya muda kupita mfalme wa Ki-Bani Israil aliyekuwa Sham alisikia khabari za Nabii Issa. Hivyo Mwenyezi Mungu S.W.T. alimtuma Malaika kwa Yuusuf Najjaar aliyekuwa akiwahami akamwambiya njama aliyoiazimia mfalme huyo ya kutaka kumuua Nabii Issa, akamwamrisha Yuusuf amchukue Nabii Issa na mama yake wakimbilie Misri. Na Mwenyezi Mungu S.W.T. akampelekea Bibi Maryam wahyi aende akaishi Misri mpaka atakapokufa mfalme arejee nchini kwake. Kama alivyosema Mwenyezi Mungu S.W.T. katika Suratil Muuminuun aya ya 50, “
)وَجَعَلْنَا ابْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُ آيَةً وَآوَيْنَاهُمَا إِلَى رَبْوَةٍ ذَاتِ قَرَارٍ وَمَعِينٍ[
Maana yake, “Na tulimfanya mwana wa Mariam na mama yake kuwa Ishara ya (uwezo wetu) na tukawapa makimbilio (kwenda) mahali palipoinuka penye utulivu na chemchemi za maji.”
Nabii Issa alipofikia miaka kumi na mbili, mama yake akampeleka kwa mwalimu ili amsomeshe mambo ya dini. Mwalimu akamuomba Nabii Issa asome: “Bismillahi Rrahmaani Rrahiim.” Alipokwisha isoma Nabii Issa akamuuliza mwalimu wake, “Nini maana yake?” Yule mwalimu akashindwa kujibu. Kisha Nabii Issa akamjibu mwalimu. Mwalimu alipoona hivyo akamwambiya mama yake: “Mmchukue mwanao hana haja ya kusomeshwa na mwalimu.”

MWENYEZI MUNGU S.W.T. KUWAJIBU WASHIRIKINA.

Neno la kwanza alilolitamka Nabii Issa A.S. mbele ya watu lilikuwa Mimi ni mja wa Mwenyezi Mungu.Amewahakikishia kwamba anamuabudu Mwenyezi Mungu Mtukufu lakini washirikina lazima wapachike kitu ambacho hakipo wala hakikusemwa. Kwa hivyo wakamzulia uwongo kwamba ni Mtoto wa Mungu. Na Mwenyezi Mungu S.W.T. anasema kuwajibu katika Suratil Kahf Aya ya 5, “
)لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ وَلا لآبَائِهِمْ كَبُرَتْ كَلِمَةً تَخْرُجُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ إِنْ يَقُولُونَ إِلاَّ كَذِبًا[
Maana yake, “Wao hawana ujuzi wa jambo hili, wala baba zao. Ni neno kuu hilo litokalo vinywani mwao. Hawasemi ila uwongo tu.”
Mwenyezi Mungu S.W.T. amewaandalia wazushi adhabu kali kwa sababu ya ile kufuru yao ya kumzulia uwongo kuwa ana mtoto. Kwa uthibitisho ndani ya Qurani Tukufu katika Surat Yuunus tangu Aya ya 68 mpaka 70, “
)قَالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَدًا سُبْحَانَهُ هُوَ الْغَنِيُّ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ إِنْ عِنْدَكُمْ مِنْ سُلْطَانٍ بِهَذَا أَتَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لا تَعْلَمُونَ * قُلْ إِنَّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ لا يُفْلِحُونَ * مَتَاعٌ فِي الدُّنْيَا ثُمَّ إِلَيْنَا مَرْجِعُهُمْ ثُمَّ نُذِيقُهُمْ الْعَذَابَ الشَّدِيدَ بِمَا كَانُوا يَكْفُرُونَ[
Maana yake, “Wamesema: “Mwenyezi Mungu ana mwana. Ametakasika! Yeye ni Mkwasi, Mwenye kujitosheleza. Vyote vilivyomo katika mbingu na katika ardhi ni Vyake peke Yake. Nyinyi hamna uthibitisho wowote wa haya! Mnamzulia Mwenyezi Mungu msiyoyajua? Sema: “Hao wanaomzulia uwongo Mwenyezi Mungu hawatafanikiwa. Hiyo ni starehe ya dunia tu, kisha marejeo yao ni kwetu. Tena tutawaonjesha adhabu kali kwa sababu ya kukufuru kwao.”
Na Mwenyezi Mungu S.W.T. amewajibu sehemu nyingine ndani ya Qurani Tukufu kuhusu aina nyingine ya ushirikina, kutokana na ushirikina wao waliomzulia uwongo Mwenyezi Mungu kuwa Yeye ana mtoto imekuja katika Suratil Maaida Aya ya 17, “
)لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ مِنْ اللَّهِ شَيْئًا إِنْ أَرَادَ أَنْ يُهْلِكَ الْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُ وَمَنْ فِي الأَرْضِ جَمِيعًا وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا يخْلُقُ مَا يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ[
Maana yake, “Hakika wamekufuru waliosema, “Mwenyezi Mungu ni Masihi mwana wa Mariam. Sema, “Ni nani mwenye kumiliki chochote mbele ya Mwenyezi Mungu ikiwa Yeye angetaka kumuangamiza Masihi mwana wa Maryam, na mama yake, na wote waliomo katika ardhi? Na mamlaka ya mbingu na ardhi na vilivyomo ndani yake ni Vya Mwenyezi Mungu. Huumba apendavyo. Na Mwenyezi Mungu ana uwezo juu ya kila kitu.” Mwenyezi Mungu S.W.T. amewaonya wale watu wanaomsingizia uwongo kwamba Yeye ni mmoja katika wale waungu watatu. Na ameitaja adhabu yake kwa yule mtu atakaendelea kusema hivyo katika Suratil Maaida tangu Aya ya 72 hadi ya 75, “
)لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ وَقَالَ الْمَسِيحُ يَابَنِي إِسْرَائِيلَ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ إِنَّهُ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنصَارٍ * لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ ثَالِثُ ثَلاثَةٍ وَمَا مِنْ إِلَهٍ إِلاَّ إِلَهٌ وَاحِدٌ وَإِنْ لَمْ يَنتَهُوا عَمَّا يَقُولُونَ لَيَمَسَّنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ * أَفَلا يَتُوبُونَ إِلَى اللَّهِ وَيَسْتَغْفِرُونَهُ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ * مَا الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ وَأُمُّهُ صِدِّيقَةٌ كَانَا يَأْكُلانِ الطَّعَامَ انظُرْ كَيْفَ نُبَيِّنُ لَهُمْ الآيَاتِ ثُمَّ انظُرْ أَنَّى يُؤْفَكُونَ[
Maana yake, “Hakika wamekufuru waliosema: “Mwenyezi Mungu ni mmoja katika (wale waungu) watatu. Hali hakuna mungu ila Mungu mmoja (tu peke Yake). Na ikiwa hawaachi hayo wanayoyasema, kwa yakini itawakamata adhabu chungu (iumizayo) wale wanaokufuru. Jee! Hawatubu kwa Mwenyezi Mungu wakaomba msamaha? Na Mwenyezi Mungu ni Mwingi wa kusamehe na Mwingi wa kurehemu. Masihi mwana wa Maryam si chochote ila ni Mtume. Wamekwishapita Mitume (wengi) kabla yake. Na mama yake ni mwanamke mkweli. Wote wawili walikuwa wakila chakula (na wanakwenda choo. Basi waungu gani wanaokula na kwenda choo)? Angalia jinsi tunavyowabainishia Aya (ili wapate kufahamu), kisha angalia vipi wanavyogeuzwa (kuacha haki).”

NABII ISSA HAKUSULUBIWA.

Mayahudi na Manasara wamemzulia uwongo Masihi Issa A.S. mwana wa Maryam, Mtume wa Mwenyezi Mungu kuwa wamemuuwa na wamemsulubu. Lakini Mwenyezi Mungu S.W.T. aliwakadhibisha na akawaambiya kwamba alimpaza mbinguni. Inasemekana kwamba Mayahudi na mfalme wao walifanya njama ya kutaka kumuuwa Nabii Issa A.S., wakaondoka wao na kiongozi wao aliyepanga mambo aliyeitwa Yahudha mpaka kwenye nyumba ya Nabii Issa wakaizunguka. Yule kiongozi wao aliingia ndani ili amuuwe Nabii Issa na wenzake wakichunga nje ya nyumba. Lakini alikuja Malaika Jibril A.S. akamchukua Nabii Issa kisha akampaza mbinguni. Kiongozi wao alipoingia ndani akaanza kumtafuta Nabii Issa, lakini mwishowe alikata tamaa na kuhakikisha mwenyewe kwamba hayupo. Kwa hiyo akaamuwa kutoka nje ili awaambiye wenzake. Kabla ya kutoka nje Mwenyezi Mungu S.W.T. alimbadilishia sura yake akamfananisha mfano wa sura ya Nabii Issa. Wale wenzake waliokuwa wakichunga nje walipomuona tu wakati anatoka wakamdhani Nabii Issa ndiye aliyetoka. Hivyo wakamkamata. Yule kiongozi wao akaanza kujitetea na kuwaambiya: “Mbona mmenikamata na hali mimi ni kiongozi wenu?” Wenzake wakamjibu: “Acha ujanja wako wewe Issa leo tumekubamba.” Baada ya kumuuwa na kumsulubu wakaanza kubabaika kisha wakaulizana wao kwa wao “Ikiwa tuliyemuuwa ni Issa yuko wapi Yahudha, na ikiwa tuliyemuuwa Yahudha yuko wapi Issa?” Ndio maana hapa Mwenyezi Mungu S.W.T. anakanusha usemi wao wa uwongo na anawajibu ya ukweli kuhusu Issa A.S. katika Suratin Nisaa aya ya 157, “
)وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيحَ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ اللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلَكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ وَإِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ لَفِي شَكٍّ مِنْهُ مَا لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِلاَّ اتِّبَاعَ الظَّنِّ وَمَا قَتَلُوهُ يَقِينًا[
Maana yake, “Na kwa kusema kwao: “Sisi tumemuuwa Masihi Issa, mwana wa Maryam, Mtume wa Mwenyezi Mungu.” Nao hawakumuuwa wala hawakumsalibu (hawakumsulubu), bali walifananishiwa (na mtu mwingine wakamdhani Nabii Issa). Na hakika waliokhitilafiana katika haya wamo katika shaka nayo. Wao hawana ujuzi nayo wowote, ila ni kufuata dhana tu. Wala hawakumuuwa kwa yakini.”
Na dalili nyingine inayoonesha kuwa Nabii Issa hakuuawa imo ndani ya Qurani Tukufu, Mwenyezi Mungu S.W.T. alimpaza mbinguni, kasema katika Surat Aali-`Imraan aya ya 55, “
)إِذْ قَالَ اللَّهُ يَاعِيسَى إِنِّي مُتَوَفِّيكَ وَرَافِعُكَ إِلَيَّ وَمُطَهِّرُكَ مِنْ الَّذِينَ كَفَرُوا وَجَاعِلُ الَّذِينَ اتَّبَعُوكَ فَوْقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ[
Maana yake, “(Kumbukeni) pale Mwenyezi Mungu aliposema: “Ewe Issa! Mimi nitakutimizia muda wako wa kuishi (hawatakuuwa hao maadui). Na nitakunyanyua Kwangu, na nitakutakasa na wale waliokufuru (hawataweza kukudhuru), na nitawaweka wale waliokufuata, juu ya wale waliokufuru, mpaka Siku ya Kiyama.

----------------------------------------------------
NABII YUUSUF.
NDOTO YA NABII YUUSUF.

Nabii Yuusuf katajwa ndani ya Qurani Tukufu katika Surat Yuusuf iliyoitwa kwa jina lake. Naye anaitwa Yuusuf bin Ya`aquub bin Is-haaq bin Ibrahim A.S.. Baba yake Nabii Ya`aquub alioa wanawake wanne na alizaa nao watoto kumi na mbili. Wanawake wawili walikuwa madada (kwani ilikuwa inaruhusiwa katika zama zake), mkubwa wao aliitwa Layaa na mdogo Raahiil. Yuusuf na ndugu yake Benyamiin mama yao alikuwa Raahiil. Na ameitwa Benyamiin kwani mama yake alikufa baada ya kumzaa tu naye akiwa katika hali ya nifasi. Layaa alizaa watoto wanne nao ni: Robiil, Yahudha, Sham`uun na Laawii. Na wanawake wengine wawili waliobaki kila mmoja alizaa watoto watatu. Siku moja Yuusuf wakati alipokuwa bado mdogo umri wake miaka saba na wengine wanasema miaka kumi aliota ndoto kisha akenda kumwambia baba yake Ya`aquub kwamba kaota ndoto ya ajabu. Baba yake akamuuliza, “Jee, umeota nini?” Yuusuf akamjibu, “Hakika mimi nimeona usingizini nyota kumi na moja, na jua na mwezi. Na nimeona vyote hivyo vikinisujudia.” Kama ilivyothibitika katika Surat Yuusuf aya ya 4, “
)إِذْ قَالَ يُوسُفُ لأَبِيهِ يَا أَبَتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ[
Maana yake, “Yuusuf alipomwambia baba yake: “Ewe baba yangu! Hakika mimi nimeota nyota kumi na moja, na jua na mwezi. Nimeota zikinisujudia.”
Baba yake alishangaa sana kusikia ndoto hiyo lakini hakumwambiya tafsiri yake; Nabii Ya`aquub alijua kwamba ndoto hii njema ni kutoka kwa Mwenyezi Mungu. Kwa hivyo alimhadharisha mwanawe Yuusuf asije akawahadithia ndugu zake ndoto hii mbele yao, na pia Nabii Ya`aquub alimuonya mkewe aliyeisikia ndoto hii asije akawasimulia watoto wake, kwasababu wasije wakamwonea maya ndugu yao Yuusuf na kisha wakamfanyia vitimbi. Au pengine Shetani akawachochea ndugu zake kwa baba ili wamfanyie ubaya Yuusuf na mwishowe wamuuwe. Kama ilivyothibitika katika Surat Yuusuf aya ya 5, “
)قَالَ يَا بُنَيَّ لا تَقْصُصْ رُؤْيَاكَ عَلَى إِخْوَتِكَ فَيَكِيدُوا لَكَ كَيْدًا إِنَّ الشَّيْطَانَ لِلإِنسَانِ عَدُوٌّ مُبِينٌ[
Maana yake, “(Baba) akasema: “Ewe mwanangu! Usiwasimulie nduguzo ndoto yako, wasije wakakufanyia vitimbi. Hakika Shetani ni adui aliye dhahiri kwa mwanadamu.”
Baba yake akamwambiya, “Ewe mwanangu! Hakika Mwenyezi Mungu S.W.T. amekuchagua wewe akusogeze Kwake miongoni mwa ndugu zako wote, na atakufundisha tafsiri ya ndoto kukukirimu wewe kwa ajili ya imani yako, na utiifu wako katika ibada Yake. Na atatimiza neema Zake juu yako kwa kukufanya wewe uwe Mtume kama alivyowatimizia neema Zake kabla kwa baba zako Ibrahim na Is-haaq. Aliwachagua Mola wako na akawafadhilisha juu ya walimwengu wote.” Kama ilivyothibitika katika Surat Yuusuf aya ya 6, “
)وَكَذَلِكَ يَجْتَبِيكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيلِ الأحَادِيثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَعَلَى آلِ يَعْقُوبَ كَمَا أَتَمَّهَا عَلَى أَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ إِنَّ رَبَّكَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ[
Maana yake, “Namna hivi Mola wako atakuchagua na atakufundisha tafsiri ya mambo. Na atatimiza neema Zake juu yako na juu ya kizazi (ukoo) wa Ya`aquub, kama alivyo watimizia hapo zamani juu ya baba zako, Ibrahim na Is-haaq. Hakika Mola wako ni Mjuzi Mwenye hekima.”

KUFANYIWA VITIMBI NA NDUGU ZAKE.

Siku moja mke wa Nabii Ya`aquub aliifichua ndoto ile ya Nabii Yuusuf kwa watoto wake na wala hakuificha kwao kama alivyokatazwa na mumewe.Watoto wake waliposikia hayo walimhusudu Yuusuf aliye ndugu yao kwa baba kisha yakavimba mashavu yao na kupandwa na ghadhabu kubwa juu ya Yuusuf halafu wakasema, “Bila shaka huyu Yuusuf anataka kutumiliki sisi ili sisi tumwite Bwana nasi tuwe watumwa wake.” Kwa hivyo ukaanza uadui baina yao na ndugu yao Yuusuf kwa baba na baadaye wakaanza kumfanyia njama mbaya ya kutaka kummaliza. Siku moja ndugu zake Yuusuf kwa baba walikutana pamoja wakazungumza kwa siri wenyewe kwa wenyewe wakasema, “Hakika baba yetu amefanya kosa kubwa kumpenda Yuusuf na nduguye Benyamiin aliye baba mmoja na mama mmoja naye zaidi kuliko sisi, na hali sisi ni kundi kubwa la watu wengi wenye nguvu idadi yetu kumi. Nao ni watoto wawili tu na wadogo, si wenye akili wala si wenye nguvu. Wakafanya hila zao za kutaka kumdhuru Yuusuf, mmoja wao akatoa shauri akasema, “Mimi naona bora tumuuwe Yuusuf ili asionekane mbele ya baba yetu Ya`aquub.” Na wa pili kati yao akatoa shauri akasema, “Mimi naona bora tumpeleke mahali mbali na sisi, apotelee mbali huko asijuwe njia ya kurejea kwa baba yake. Baadaye tutubie na tuombe msamaha kwa Mola wetu.” Na mkubwa wao wa tatu aliyeitwa Yahuudha na mbora wao na mwenye akili zaidi yao akatoa shauri zuri akasema, “Mimi naona bora tusimuuwe bali tumtumbukize kisimani watakuja kumuokota baadhi ya wasafiri wapita njia kisha watamchukua, na hii ndiyo njia mojawapo nzuri ya kummaliza bila kufanya dhambi.” Kama alivyosema Mwenyezi Mungu S.W.T. katika Surat Yuusuf aya ya 10, “
)قَالَ قَائِلٌ مِنْهُمْ لا تَقْتُلُوا يُوسُفَ وَأَلْقُوهُ فِي غَيَابَةِ الْجُبِّ[
Maana yake, “Akasema msemaji katika wao: “Msimuue Yuusuf, lakini mtupeni (mumuweke) katika (jiwe la) ndani ya kisima kirefu…”
Wakakubaliana wote waliohudhuria hapo kuwa shauri hili ni shauri zuri kabisa, ikabakia kutenda hicho kitendo. Wakaanza kuulizana, “Ipi njia ya kumtoa Yuusuf nyumbani mbali na macho ya baba yetu?” Mwishoni wakafikia njia ya kijanja ya kumchukua Yuusuf. Wote wakenda kwa baba yao Ya`aquub wakimuomba amruhusu ndugu yao Yuusuf ili waende naye pamoja machungani. Baba yao akahisi katika moyo wake kwamba kuna hatari inayomkaribia mwanawe Yuusuf. Kwani yeye anaujua uzuri uhasidi wao na vile jinsi wanavyo mchukia Yuusuf, akawa anajiuliza moyoni mwake, “Jee, yametokea wapi haya mapenzi ya kumpenda ndugu yao na kumchukua pamoja naye, acheze, na kula na kufurahi na wao wanashughulika na mambo yao? Bila shaka hawa wanaficha jambo au hila wanayotaka kumfanyia Yuusuf.” Baba yao akalalamika akasema, “Labda nyinyi mnaweza kughafilika na baadaye akaliwa na mbwa mwitu!” Wakajibu jibu la kumridhisha baba yao wakasem, “Ikiwa kama unavyosema kuwa kweli mbwa mwitu atamla na hali sisi ni kundi lenye nguvu kabisa, basi bila shaka sisi tutakuwa khasarani. Na pia sisi hatutakuwa na faida yoyote ile na hali tumekuahidi kwamba tutamhifadhi na kumleta salama.” Kwa hivyo baba yao hakuwa na njia ya kuwakatalia. Wakaondoka naye asubuhi mpaka machungani.
Ssuddiyy kasema, “Yuusuf A.S. alipokwenda na ndugu zake wakamfanyia uadui mkubwa akawa kila mmoja akimpiga bila huruma hata ikawa karibu kumuuwa akawa analia na huku akisema, “Ewe baba yangu Ya`aquub ungelikuwa unajua wanavyo mfanyia mwanao ungelimlilia.” Yahudha ambaye toka mwanzo alikataa jambo la kuua akaingilia akasema kuwaambia ndugu zake, “Jee, hamkuniahidi ya kuwa hamtamuuwa Yuusuf?” Hivyo wakamwachia, wakampeleka kisimani wakamfunga kamba mkononi mwake halafu wakamvua kanzu yake, Yuusuf A.S. akawaambia, “Nipeni kanzu yangu ili nipate kujisitiri ndani ya kisima.” Wakamjibu: “Viombe jua na mwezi na nyota kumi na moja ili vikusemeshe.” Yuusuf A.S. akawajibu, “Sikuota kitu chochote.” Kisha wakaanza kumteremsha kwenye kisima na huku Yuusuf (A.S.) akilia, hata alipofika nusu ya kisima walimwachilia akaangukia majini ili apate kufa. Kisha akasimama juu ya jiwe kubwa na huku akilia. Wakamwita, “Yuusuf!” Akadhani labda watamhurumia hivyo akawajibu. Baadaye wakataka kumuuwa kwa kumtupia jiwe kubwa lakini Yahudha aliwazuia mara ya pili wasimuuwe.”
Na inasemekana kisima hicho kiko katika nchi ya Jordan baina ya Madyana na Misri. Na wale ndugu zake wakafanya hila yao kwa kumchinja mbuzi kisha wakaichukua kanzu ya Yuusuf A.S. na kuipakaza damu juu yake. Baadaye wakarejea nayo kwa baba yao usiku na huku wakijiliza kwa makusudi na kumwambia baba yao kama ilivyokuja katika Surat Yuusuf aya ya 17, “
)…يَاأَبَانَا إِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَأَكَلَهُ الذِّئْبُ وَمَا أَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَنَا وَلَوْ كُنَّا صَادِقِينَ[
Maana yake, “…Ewe baba yetu! Hakika tulikwenda kushindana mbio na tukamuacha Yuusuf kwenye vitu vyetu. Basi mbwa mwitu akamla. Lakini wewe hutuamini ijapokuwa tunasema kweli.”
Wale ndugu kumi wakaanza kujitetea kwa kusema, “Lakini sisi tumekuja na ushahidi wa kanzu ya Yuusuf (A.S.) yenye damu ya uthibitisho wa ukweli wetu. Ukitaka utatusadiki na ukiwa hutatusadiki, basi hatuna uthibitisho mwingine ila hii kanzu tu.” Baba yao akaingalia hiyo kanzu yenye damu akasema moyoni mwake, “Ingelikuwa kweli mbwa mwitu kamla kama wasemavyo bila shaka angeirarua kanzu yake hata kidogo. Na ingelibakia mabaki ambayo ndio wangelikuja nayo. Lakini hii ni hila tu waliyoifanya kwa ndugu yao na haukuwa ulizi wao huo isipokuwa ni uwongo.” Baba yao akasema kuwaambia wanawe, “Bali nafsi zenu zimekushawishini kutenda kitendo hiki kibaya.” Akamwachia jambo hili Mwenyezi Mungu. Kwani hakuna wa kumuomba ila Yeye, wala hakuna wakulirudisha nyuma jambo alilokwisha lipitisha na hakuna mtu yeyote aijuae hekima Yake. Kama alivyosema Mwenyezi Mungu S.W.T. katika Surat Yuusuf aya ya 17, “
)وَجَاءُوا عَلَى قَمِيصِهِ بِدَمٍ كَذِبٍ قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنفُسُكُمْ أَمْرًا فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ)

Maana yake, “Na wakaleta juu ya kanzu yake (Yuusuf) damu ya uwongo. (Baba yao) akasema: “Bali nafsi zenu zimekushawishini kutenda kitendo (hiki). Lakini subira ni njema; na Mwenyezi Mungu Ndiye wa kuombwa msaada kwa haya mnayoyaeleza.”
Na inasemekana Yahudha alikuwa akimpelekea chakula nduguye Yuusuf A.S. kwa siri bila kujua ndugu zake. Baada ya siku tatu au nne kupita, ukapita msafara wa biashara ukielekea nchi ya Misri. Na kawaida ya msafara husimama na kupumzika karibu na kisima ili wasafiri wateke maji na kuwanywesha ngamia zao. Wasafiri wakamtuma mteka maji mtu wa Madyana aliyekuwa Mwarabu aliyeitwa kwa jina la Maalik bin Da`ar. Akaja akateremsha ndoo yake kisimani ili ateke maji, Yuusuf A.S. akaning`inia kwenye kamba, mara tu alipokaribia nje ya kisima Maalik akamuona kijana mzuri kabisa. Akasema kuwaambia wenzake, “Khabari njema! Huyu kijana.” Wakamchukua wakampakia haraka haraka mpaka nchi ya Misri ili kusudi wakamuuze huko.

KUUZWA KATIKA NCHI YA MISRI.

Ule msafara uliombeba Yuusuf A.S. ulifika mpaka nchi ya Misri. Walimuuza kwa thamani ndogo na hawakuwa na haja naye ya kumweka kwa kukhofia wasije wakatokea jamaa zake kuja kumtafuta huko Misri. Na huko Misri alinunuliwa na mtu mmoja aliyekuwa na cheo cha waziri aliyeitwa Qatfiir bin Rahiyb, akamchukua akenda naye nyumbani kwake na Mwenyezi Mungu S.W.T. amempa mapenzi moyoni mwake ya kumpenda Yuusuf A.S.. Alipofika naye nyumbani akamwambia mkewe aliyeitwa Zulekha, “Mtengenezee makaazi ya heshima huyu kijana; huenda pengine akatufaa au tukampanga kuwa mtoto wetu ikiwa Mwenyezi Mungu hatatujaalia kuzaa.” Kama alivyosema Mwenyezi Mungu S.W.T. katika Surat Yuusuf Aya ya 21, “
)وَقَالَ الَّذِي اشْتَرَاهُ مِنْ مِصْرَ لامْرَأَتِهِ أَكْرِمِي مَثْوَاهُ عَسَى أَنْ يَنفَعَنَا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَدًا[
Maana yake, “Na yule aliyemnunua huko Misri alimwambia mkewe “Mtengenezee makaazi ya heshima huyu; huenda akatufaa au tukampanga kuwa mtoto…”

MKE WA WAZIRI KUMTAMANI YUUSUF.

Yuusuf A.S. alipokuwa mkubwa akawa kijana na uzuri wake ulizidi akawa hamna mtu anayemzidi uzuri wake katika zama zake. Zulekha mkewe waziri alitokea kumpenda sana Yuusuf kwa kuvutiwa na ule uzuri wake, na Yuusuf alikuwa akienda na kurudi mbele ya macho yake mchana kutwa bila yeye Yuusuf kujua kuwa anapendwa na Zulekha. Hata ikawa nafsi ya Zulekha imemilikiwa na Yuusuf na pia akashindwa kujizuia kwa ajili ya uzuri wa Yuusuf, mwishowe hata akili yake ikawa tena haifanyi kazi kisha akamkusudia Yuusuf A.S. nia mbaya moyoni mwake. Alingoja siku imtokee fursa ili apate kumtendea Yuusuf A.S. kile kitendo kibaya alichokikusudia. Siku moja ilikuwa nyumba tupu haina mtu ndani yake ila yeye na Yuusuf, Zulekha mke wa waziri Qatfiir alijipamba kisha akaifunga milango yote akakaa kitandani, halafu akamwita Yuusuf kwa kijanja kwa kumtamani kinyume na radhi yake, alimwambia, “Njoo ewe Yuusuf! Jee, wewe ni jiwe lisilohisi chochote kama unavyohisi wewe?” Yuusuf alimjibu, “Najikinga kwa Mwenyezi Mungu kwa hayo unayoniitia ya kufanya maasi. Vipi nimfanyie mumeo dhulma hii na hali kaniahidi mimi na kakuamrisha wewe unitengenezee maskani nzuri?” Mwanamke huyo aliazimia aingiane naye, na kwa vile Yuusuf alitegemewa kuwa ni Mtume wa Mwenyezi Mungu hivyo aliizuia nafsi yake kumuasi Mola wake dhidi ya matamanio mabaya ya kuzini na kumfanyia khiyana bwana wake waziri. Kwani Yuusuf alitakaswa na Mola wake na maovu ya kuzini. Yuusuf alipoona yatakuwa mambo mabaya kwake, hivyo aliazimia kukimbilia mlangoni kutaka kutoka nje, na yule mwanamke naye pia akamkimbilia Yuusuf ili amrejeshe ndani asitoke nje. Naye alimzuia Yuusuf kwa kumvutia kanzu yake kwa nyuma kwa nguvu kabisa kisha kwa bahati mbaya akaichana. Na bahati mbaya nyingine kwa mwanamke huyo alimkuta mumewe kasimama mlangoni. Zulekha alitaka amuwahi kumchongea Yuusuf kwa kumkhofia asije Yuusuf akamsema kwa mumewe. Zulekha alidai kwamba ati Yuusuf A.S. amemwingilia chumbani kwake ili amfanyie uovu. Kama alivyosema Mwenyezi Mungu S.W.T. katika Surat Yuusuf tangu Aya ya 23 hadi ya 25, “
)وَرَاوَدَتْهُ الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِهَا عَنْ نَفْسِهِ وَغَلَّقَتْ الأبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ قَالَ مَعَاذَ اللَّهِ إِنَّهُ رَبِّي أَحْسَنَ مَثْوَايَ إِنَّهُ لا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ * وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَهَمَّ بِهَا لَوْلا أَنْ رَأَى بُرْهَانَ رَبِّهِ كَذَلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَالْفَحْشَاءَ إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِينَ * وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِيصَهُ مِنْ دُبُرٍ وَأَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَى الْبَابِ قَالَتْ مَا جَزَاءُ مَنْ أَرَادَ بِأَهْلِكَ سُوءًا إِلاَّ أَنْ يُسْجَنَ أَوْ عَذَابٌ أَلِيمٌ[
Maana yake, “Na yule mwanamke wa nyumba aliyokuwamo Yuusuf alimtamani kinyume cha nafsi yake (Yuusuf), na akafunga milango. Akamwambia, “Njoo! Yuusuf akasema “Audhubillahi! Najikinga na Mwenyezi Mungu. Huyu bwana wangu kaniweka maskani nzuri, na hakika wenye kudhulumu hawatengenekewi. Na hakika yule mwanamke alimtamani, na Yuusuf angelimtamani lau kuwa hakuona ishara ya Mola wake. Hayo hivyo ni kwa ajili tumuepushe na uovu na uchafu. Hakika yeye alikuwa katika waja wetu waliosafishwa. Na wote wawili wakakimbilia mlangoni, na mwanamke akairarua kanzu yake Yuusuf kwa nyuma. Na wakamkuta bwana wake mlangoni. Mwanamke akasema, “Hapana malipo ya mwenye kutaka kumfanyia maovu mkeo isipokuwa kufungwa au kupewa adhabu chungu.”
Mwanzo kabisa Yuusuf A.S. hakutaka kumfedhehesha Zulekha kwa mumewe. Lakini kwa kuwa Zulekha kisha toa siri, basi Yuusuf A.S. hakukubali kusingiziwa na hali hakufanya jambo lile wala hakukusudia. Hivyo alijitetea akajibu, “Ni yeye ndiye aliyenitaka bila mimi kumtaka.” Baadaye shahidi ambaye alikuwa mtoto mchanga wa miezi miwili aliyekuwa kitandani aliyekuwa jamaa wa mwanamke alitamkishwa na Mwenyezi Mungu, akatoa hukumu ili amtetee Yuusuf. Kama ilivyothibitika katika Hadithi iliyopokelewa na Abu Huraira R.A.A. na kutolewa na Muslim, Mtume S.A.W. kasema, “
)لَمْ يَتَكَلَّمْ فِي الْمَهْدِ إِلاَّ ثَلاثَةٌ : عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ، وَصَاحِبُ جُرَيْجٍ ، وَشَاهِدْ يُوسُف[
Maana yake, “Hawakuzungumza kitandani ila watatu: (Nabii) Issa (A.S.), shahidi wa Juraij na shahidi wa (Nabii) Yuusuf (A.S.).”
Huyu shahidi alisema, “Ikiwa kanzu ya Yuusuf imechanwa mbele, basi huyu mwanamke kasema kweli katika madai yake, na huyu Yuusuf ni mwongo. Lakini ikiwa kanzu yake imechanwa nyuma, basi huyu mwanamke kasema uwongo na huyu Yuusuf ni mkweli.” Kama alivyosema Mwenyezi Mungu S.W.T. kwa kauli ya shahidi katika Surat Yuusuf Aya ya 26 na ya 27, “
)قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِي عَنْ نَفْسِي وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِنْ أَهْلِهَا إِنْ كَانَ قَمِيصُهُ قُدَّ مِنْ قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنْ الْكَاذِبِينَ * وَإِنْ كَانَ قَمِيصُهُ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنْ الصَّادِقِينَ[
Maana yake, “(Yuusuf) akasema, “Yeye ndiye aliyenitaka bila mimi kumtaka. Na shahidi aliyekuwa katika jamaa za huyu mwanamke akatoa ushahidi (akasema), “Ikiwa kanzu yake imechanwa mbele basi mwanamke huyu amesema kweli, naye (Yuusuf) ni katika waongo. Na ikiwa kanzu yake imechanwa nyuma, basi mwanamke amesema uwongo, naye (Yuusuf) ni katika wakweli.”
Walipoiangalia kanzu yake tahamaki wakaiona imechanwa nyuma na ukakika ukabainika wazi. Hapo mumewe Zulekha alitambua khiyana ya mkewe kuwa kweli kamsingizia Yuusuf, naye hana kosa lolote, na mwanamke ndiye mwenye kosa kwa kumvuta Yuusuf kwa nguvu mpaka ikachanika kanzu yake. Kwahiyo waziri akamwambiya mkewe kama ilivyobainika katika Surat Yuusuf aya ya 28, “
)فَلَمَّا رَأَى قَمِيصَهُ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ قَالَ إِنَّهُ مِنْ كَيْدِكُنَّ إِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيمٌ[
Maana yake, “Basi (mumewe) alipoona kanzu yake imechanwa kwa nyuma, alisema, “Hakika haya ni katika hila zenu wanawake; bila shaka vitimbi vyenu ni vikubwa.”
Waziri Qatfiir akamwambiya Yuusuf A.S., “Ewe Yuusuf! Sahau jambo hili wala usilichukulie sana bali chukulia kama vile halikutokea jambo lolote lile.” Kama alivyosema Mwenyezi Mungu S.W.T. katika Surat Yuusuf aya ya 29, “
)يُوسُفُ أَعْرِضْ عَنْ هَذَا[
Maana yake, “Yuusuf! Wachilia mbali haya… ”
Baadaye akamwambia mkewe, “Na wewe mwanamke omba msamaha kwa Mola wako na tubia dhambi uliyoifanya. Kwa hakika umefanya kosa na ukiomba huenda Mola wako atakusamehe.” Kama alivyosema Mwenyezi Mungu S.W.T. katika Surat Yuusuf aya ya 29, “
)وَاسْتَغْفِرِي لِذَنْبِكِ إِنَّكِ كُنتِ مِنْ الْخَاطِئِينَ[
Maana yake, “…Na wewe mwanamke omba msamaha kwa dhambi zako. Kwa hakika wewe ni katika waliofanya makosa.”
Na khabari hii ilizagaa kwa wanawake mjini Misri. Wanawake wakasema, “Hakika mke wa waziri amemtamani kijana mfanyakazi wake bila kutamaniwa naye. Bila shaka yuko katika upotofu au amesibiwa na Jini mpaka kujishusha nafsi yake katika daraja hiyo.”

WANAWAKE WA MJINI KUALIKWA NA ZULEKHA.

Zulekha mke wa waziri alikuwa ni mwanamke mwenye busara kwani alipopata khabari hii kwamba wanawake wa mji ule wanamsema kwa vibaya, aliwaalika nyumbani kwake na akawapangia matakia pamoja na mito ya kuegemea, na akawaandalia matunda yanayohitajia kukatwa kwa visu. Labda pengine yalikuwa machungwa au matufaha. Walipohudhuria wote pamoja, Zulekha akamwambiya Yuusuf A.S. awatokee ili wamuone wale wanawake, mara tu alipowatokea na kupita mbele yao wakauona ule uzuri wake wakajisahau ya kwamba wamekamata vile visu vikali wakajikata mikono yao bila wao kutambua. Wakasema kama ilivyokuja katika Surat Yuusuf Aya ya 31, “
)…قَالَتْ اخْرُجْ عَلَيْهِنَّ فَلَمَّا رَأَيْنَهُ أَكْبَرْنَهُ وَقَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ وَقُلْنَ حَاشَ لِلَّهِ مَا هَذَا بَشَرًا إِنْ هَذَا إلاَّ مَلَكٌ كَرِيمٌ
Maana yake, “…Akamwambia (Yuusuf A.S.): “Tokeza mbele yao. Basi walipomuona waliona ni kitu kikubwa kabisa, na wakajikata mikono yao. Wakasema: “Hasha lilahi! Huyu si mwanadamu. Hakuwa huyu ila ni Malaika mtukufu.”
Zulekha akawaambiya wanawake wale, “Huyu ndiye mliyenilaumia.” Zulekha akakiri kosa lake mbele yao kisha akasema, “Na kwa kweli mimi nilimtaka naye akanikataa, na mimi siwezi kukoma, nitarudia tena kumjaribu na asiponikubalia mara hii ya pili ninachokitaka nitamfanya afungwe jela au sivyo anikubalie ninachotaka.” Kisha wakaingia na wale wanawake wa mjini kumpelekea wajumbe kumtaka Yuusuf A.S.. Lakini Yuusuf A.S. akafadhilisha jela kuliko kufanya maasi. Akasema kumuomba Mola wake, “Ee Mola wangu! Nakhiari kifungo kuliko haya wanayoniitia.” Akamuomba Mola wake amkinge kwa kukhofia kutokana na nafsi yake, kwani nafsi ni yenye kuamrisha sana maovu. Na pia wakiendelea hivyo kumjaribu jaribu labda huenda akatumbukia katika majaribio. Mwenyezi Mungu S.W.T. akamkinga Yuusuf A.S. na wanawake hao, akamwandikia jela mbali na wale wanawake ili ahamie katika hiyo jela mpaka kwenye utukufu aliyomuandalia Mola wake. Zikazidi simulizi za wanawake mjini kuhusu Yuusuf A.S. na pia akataka waziri akikomeshe kisa hiki na amalize huu mvuto mbele ya macho ya mkewe. Kwa hivyo akaamrisha Yuusuf afungwe jela. Kama alivyosema Mwenyezi Mungu S.W.T. katika Surat Yuusuf Aya ya 33, “
)قَالَ رَبِّ السِّجْنُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِمَّا يَدْعُونَنِي إِلَيْهِ وَإِلاَّ تَصْرِفْ عَنِّي كَيْدَهُنَّ أَصْبُ إِلَيْهِنَّ وَأَكُنْ مِنْ الْجَاهِلِينَ * فَاسْتَجَابَ لَهُ رَبُّهُ فَصَرَفَ عَنْهُ كَيْدَهُنَّ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ[
Maana yake, “(Yuusuf A.S.) akasema: “Ee Mola wangu! Nakhiari gereza kuliko haya wanayoniitia. Na usiponiondoshea vitimbi vya wanawake mimi nitawaelekea na nitakuwa miongoni mwa wajinga. Basi Mola wake akamwitikia, na akamwondoshea vitimbi vyao. Hakika Yeye ni Msikizi Mjuzi.”

YUUSUF A.S. KATIKA JELA.

Yuusuf A.S. akawa pamoja nao jela vijana wawili mmoja wao alikuwa mnyweshaji pombe wa mfalme na wa pili wao alikuwa mpika mikate ya mfalme. Wafungwa wawili hawa walimghadhibisha mfalme kwani mmoja wao alimwekea sumu katika chakula hivyo ikambidi awaweke jela. Wakaanza kuzungumza baina yao akawaambia yeye anaweza kuwafasiria zile ndoto zao. Mmoja wao akasema kama ilivyokuja katika Surat Yuusuf aya ya 36, “
)…قَالَ أَحَدُهُمَا إِنِّي أَرَانِي أَعْصِرُ خَمْرًا…[
Maana yake, “…Mmoja wao akasema (kumwambia Nabii Yuusuf): “Hakika mimi nimeota (katika ndoto) nakamua mvinyo (ulevi)…”
Na mwingine akasema kama ilivyokuja katika Surat Yuusuf aya ya 36, “
)…إِنِّي أَرَانِي أَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسِي خُبْزًا تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْهُ…[
Maana yake, “…“Hakika mimi nimeota nimebeba mikate juu ya kichwa changu, na ndege wanaila...”
Kabla ya Yuusuf A.S. kuwafasiria ndoto zao kwanza alianza kusema, “Mimi nimeacha dini za watu waliomkufuru Mwenyezi Mungu. Na hakika mimi ninamuabudu Mwenyezi Mungu mmoja tu, nayo ni dini ya baba zangu na babu zangu Ibrahim na Is-haaq na Ya`aquub. Na mtu hana haki ya kumshirikisha Mola wake na chochote. Jee, shukurani ya mtu kwa Mola wake kwa neema alizompa ni kumshirikisha? Na jee, ibada ya watu wengi wenye miungu ya batili ni bora au ibada ya Muumba mmoja ni bora? Hakika hamuabudu badala yake Mwenyezi Mungu miungu mingine ila majina matupu mliyoyapanga nyinyi wenyewe, wala hayana dalili wala haki wala ukweli. Hapana hukumu ila ya Mwenyezi Mungu tu. Yeye ameamrisha msimuabudu yeyote isipokuwa Yeye tu. Hiyo ndiyo dini iliyonyooka. Lakini watu wengi hawajui.” Baadaye akawafasiria ndoto zao, wakwanza wao akamwambiya kama ilivyokuja katika Surat Yussuf Aya ya 41, “
)…أَمَّا أَحَدُكُمَا فَيَسْقِي رَبَّهُ خَمْرًا…[
Maana yake, “…Ama mmoja wenu atamnywesha bwana wake ulevi (mvinyo, kama alivyokuwa akifanya zamani)…”
Na wa pili wao akamwambiya kama ilivyokuja katika Surat Yussuf Aya ya 41, “
)…وَأَمَّا الآخَرُ فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَأْسِهِ قُضِيَ الأمْرُ الَّذِي فِيهِ تَسْتَفْتِيَانِ[
Maana yake, “…Na ama mwingine atasulubiwa, na ndege watamla kichwa chake. Imekwishakatwa hukumu ya hilo jambo mlilokuwa mkiuliza.”
Yuusuf A.S. akamwambia yule alimyejua kwamba ataokoka kati ya hao wawili, “Nitaje kwa mfalme kwa sifa zangu, na kisa changu. Umwambiye kuwa nimeonewa kwa kufungwa bure, pengine mfalme atanihurumia na kunitoa katika haya mateso niliyokuwa nayo.” Lakini Shetani alimsahaulisha kumtaja Yuusuf A.S. kwa mfalme. Kwa hivyo Yuusuf A.S. akakaaa jela kwa miaka isiyopungua mitatu.

NDOTO YA MFALME FIRAUNI WA MISRI.

Siku moja mfalme aliyeitwa Rayyaan bin Waliyd aliota ndoto ambayo ilikuwa ikirudia rudia mara kwa mara. Na ndoto hii ilikuwa ndio sababu ya Yuusuf A.S. kufunguliwa kutoka jela. Mfalme akasema kuwaambiya mawaziri wake ndoto aliyoota kama ilivyobainika katika katika Surat Yuusuf aya ya 43, “
)وَقَالَ الْمَلِكُ إِنِّي أَرَى سَبْعَ بَقَرَاتٍ سِمَانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعَ سُنْبُلاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ…[
Maana yake, “Na siku moja mfalme alisema, “Hakika mimi nimeota ng`ombe saba wanene wanaliwa na ng`ombe saba waliokonda. Na mashuke saba mabichi na mengine makavu…”
Kisha akawauliza, “Jee, enyi mawaziri mliohudhuria hapa kuna kati yenu anaejua kuifasiri ndoto hii ikiwa nyinyi mtaweza kupata maana yake?” Waliposhindwa kuifasiri ndoto ile wakasema, “Hizi ni ndoto zilizokorogeka ovyo, na labda ni wasiwasi wa moyo tu. Au pengine umekula sana au umechoka bila kustarehe ukaona uliyoyaona ndotoni. Na wala sisi hatujui tafsiri ya ndoto hizi.” Kama ilivyothibitika katika katika Surat Yuusuf Aya ya 43 na ya 44, “
)…يَاأَيُّهَا الْمَلأُ أَفْتُونِي فِي رُؤْيَاي إِنْ كُنتُمْ لِلرُّؤْيَا تَعْبُرُونَ * قَالُوا أَضْغَاثُ أَحْلامٍ وَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الأَحْلامِ بِعَالِمِينَ[
Maana yake, “…Enyi waheshimiwa! Niambieni maana ya ndoto zangu, ikiwa nyinyi mnaweza kufasiri ndoto. Wakasema: “Hizi ni ndoto zilizoparangika, wala sisi sio wenye kujua tafsiri ya ndoto hizi.”
Hapo yule mnyweshaji pombe wa mfalme akamkumbuka Yuusuf A.S. kuwa ndiye mwenye uwezo wa kufasiri ndoto ya mfalme. Kwa hivyo akasema kumwambia mfalme, “Mimi nitakwambia tafsiri yake, lakini nitume jela huko kuna mwanamume anafasiri ndoto na anajua maana yake.” Akaja mtumishi mpaka kwa Nabii Yuusuf A.S. akamhadithia ndoto ya mfalme. Nabii Yuusuf A.S. akamjibu bila shuruti yoyote kama ilivyothibitika katika Surat Yuusuf Aya ya 47 na ya 48, “
)…تَزْرَعُونَ سَبْعَ سِنِينَ دَأَبًا فَمَا حَصَدْتُمْ فَذَرُوهُ فِي سُنْبُلِهِ إِلاَّ قَلِيلاً مِمَّا تَأْكُلُونَ * ثُمَّ يَأْتِي مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ سَبْعٌ شِدَادٌ يَأْكُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ إِلاَّ قَلِيلاً مِمَّا تُحْصِنُونَ[
Maana yake, “…Mtalima miaka saba kwa juhudi. Na mtakavyovivuna viacheni katika mashuke yake, isipokuwa kidogo mnavyokula (ili viliwe katika miaka saba ya njaa itakayokuja). Kisha itakuja baadaye miaka saba ya shida itakayokula kile mlichoiwekea isipokuwa kidogo mtakachohifadhi (kwa ajili ya mbegu ya kupandia baadaye).”
Na baada ya miaka hiyo saba ya ukame ardhi itarejea kama mwanzo yenye mazao. Na watakamua zabibu na zeituni, na kila cha kukamuliwa. Kama ilivyothibitika katika Surat Yuusuf Aya ya 49, “
)ثُمَّ يَأْتِي مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ عَامٌ فِيهِ يُغَاثُ النَّاسُ وَفِيهِ يَعْصِرُونَ
Maana yake, “Kisha baada ya haya utakuja mwaka ambao katika mwaka huo watu watasaidiwa (na Mwenyezi Mungu), na watakamua (vya kukamua).”
Mnyweshaji pombe wa mfalme akarejea akenda zake mpaka kwa mfalme kumwelezea tafsiri ya ndoto ile, mfalme akamuona Yuusuf A.S. atakuwa ni mtu mwenye faida naye kwa ule uwezo wake wa kuifasiri ndoto yake, na akaazimia amwite. Akamtuma tena gerezani yule mtumishi ili akamwite Yuusuf A.S.. Na hapa ukaanza kudhihirika utukufu wa Yuusuf A.S., lakini Yuusuf A.S. hakukubali pale pale afunguliwe bali alimwambiya mtumishi, “Rudi kwa mfalme ukamueleze kuhusu wale wanawake waliojikata mikono yao kwa visu mashtaka yale niliyoshtakiwa na wanawake hao ni nani mwenye makosa, mimi au wao?” Mfalme akawakusanya wale wanawake kisha akawauliza. Kama ilivyobainika katika Surat Yuusuf Aya ya 51, “
)قَالَ مَا خَطْبُكُنَّ إِذْ رَاوَدتُّنَّ يُوسُفَ عَنْ نَفْسِهِ قُلْنَ حَاشَ لِلَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ مِنْ سُوءٍ قَالَتْ امْرَأَةُ الْعَزِيزِ إلاَّنَ حَصْحَصَ الْحَقُّ أَنَا رَاوَدتُّهُ عَنْ نَفْسِهِ وَإِنَّهُ لَمِنْ الصَّادِقِينَ[
Maana yake, “Mfalme alisema, “Nini jambo lenu lilikuwa mlipomtamani Yuusuf kinyume na nafsi yake?” Wanawake wakajibu “Hasha Lillahi! Sisi hatukujua ubaya wowote kwake na mke wa waziri naye akasema, “Sasa haki imedhihirika. Mimi ndiye niliyemtamani kinyume na nafsi yake, na hakika yeye ni katika wakweli.”

YUUSUF NA MFALME.

Mfalme alipotambua kuwa Yuusuf A.S. ni mwenye tabia nzuri sana alisema kama ilivyokuja katika Surat Yuusuf Aya ya 54, “
)وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُونِي بِهِ أَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِي فَلَمَّا كَلَّمَهُ قَالَ إِنَّكَ الْيَوْمَ لَدَيْنَا مَكِينٌ أَمِينٌ[
Maana yake, “Na mfalme akasema, “Mleteni kwangu, nimchague awe mtu wangu mwenyewe.” Basi alipozungumza naye (mfalme) alisema, “Hakika wewe leo kwetu umekwisha kuwa ni mwenye heshima na umeaminika.” Yuusuf A.S. akamwambiya mfalme: “Niweke niwe mlinzi wa khazina (ghala) za nchi yote. Hakika mimi ni mlinzi ninayeweza kuishika kazi hiyo kwa kukusanya mazao ya miaka saba ya neema kutosha kwa miaka saba ya ukame, kisha nitaangalia mazao mpaka itakaporejea hali ya kawaida wala watu hawatakufa na njaa.”
Mfalme alipomuona kwamba Yuusuf A.S. anafaa kwa kazi hiyo akampa cheo cha kumiliki khazina za nchi yote ili apate kuhukumu atakavyoona inafaa, na hiki cheo ni kutoka kwa Mola wake kwa kumlipa ujira wa wema kwa wema alioutenda hapa duniani. Na malipo ya Akhera yatakuwa bora kuliko ya duniani kwa watu walioamini.

NDUGU ZAKE YUUSUF KUJA MISRI.

Ikaja miaka ya njaa na watu wakaanza kuja kutoka sehemu mbali mbali kutafuta chakula, kwani watu hawakuweka akiba ya chakula kwa ajili ya miaka ya njaa. Nabii Ya`aquub akawatuma watoto wake kumi waende Misri na akabakia na mmoja wao. Na hao waliokuja kutafuta chakula walikuwa ndugu zake Yuusuf kwa baba. Wakaingia kwake wakimuomba chakula kisha akawajua lakini wao hawakumjua. Kwani hawakufikiria kabisa kwamba ndugu yao Yuusuf A.S. anaweza kufika katika nchi kama hii. Yuusuf A.S. akaamrisha wakaribishwe vizuri na wakirimiwe na kupewa mahitajiyo yao. Akaingia kuzungumza nao akawauliza hali zao kama mtu asiyewajua, pia akawauliza kuhusu ndugu yake Benyamiin. Akawaambiya, “Mleteni huyu ndugu yenu kwa baba ili niwasadiki ikiwa mnasema kweli na nitakupimieni kipimo mara ya pili na msipomleta, basi hakuna kipimo na wala msije kwangu.” Waliporejea kwa baba yao wakamuelezea khabari za Misri na jinsi walivyokirimiwa na wakamwambiya, “Ewe baba yetu! Mpeleke ndugu yetu pamoja nasi; bila yeye hakuna kupimiwa chakula.” Baba yao akajibu akasema kama ilivyobainika katika Surat Yuusuf Aya ya 64, “
)هَلْ آمَنُكُمْ عَلَيْهِ إِلاَّ كَمَا أَمِنتُكُمْ عَلَى أَخِيهِ مِنْ قَبْلُ فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظًا وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ[
Maana yake, “Jee, nikuaminini kwa huyu ila kama nilivyokuaminini kwa nduguye zamani (mkampoteza)?” Lakini Mwenyezi Mungu Ndiye Mbora wa kulinda, Naye Ndiye Mbora wa kurehemu kuliko wenye kurehemu wote.” Wakafungua mizigo yao wakakuta wamerudishiwa mali yao wakasema, “Ewe baba yetu! Sisi hatukusudii uovu na tumerudishiwa mali yetu nayo ni hii hapa mbele yako angalia wewe mwenyewe.” Na sisi tukimchukua Benyamiin kwenda naye tutapata chakula kingine kwa ajili ya watu wetu na kipimo cha ngamia mmoja zaidi.” Baba yao akajibu akasema kama ilivyothibitika katika Surat Yuusuf Aya ya 66, “
)لَنْ أُرْسِلَهُ مَعَكُمْ حَتَّى تُؤْتُونِي مَوْثِقًا مِنْ اللَّهِ لَتَأْتُونَنِي بِهِ إِلاَّ أَنْ يُحَاطَ بِكُمْ…[
Maana yake, “…Sitampeleka pamoja nanyi mpaka mnipe ahadi kwa Mwenyezi Mungu kwamba lazima mtamrejeza kwangu, ila ikiwa mmezungukwa nyote (na hatari au kufa)...”
Baba yao Ya`aquub akawanasihi watakapoingia nchi ya Misri wasiingiye wote katika mlango mmoja bali waingie katika milango mbali mbali. Ili wasionekane katika macho ya watu kwamba wao wako wengi.

KUMPELEKA NDUGU YAO BENYAMIIN KWA YUUSUF.

Wakarejea mara ya pili kwa ndugu yao Yuusuf A.S. wakiwa pamoja na ndugu yao Benyamiin. Kwa bahati nzuri Yuusuf A.S. akakutana na Benyamiin ambaye ni nduguye kwa baba na mama. Mara tu Yuusuf alipomuona nduguye Benyamiin akamwamrisha anyamaze kimya asiseme kwa mtu kama yeye ni Yuusuf. Kama ilivyo desturi yake Yuusuf A.S., akawapa ndugu zake mahitajiyo yao, na ndani ya mzigo wa Benyamiin akaweka kikopo cha kunywea maji cha mfalme. Akawatuma wasaidizi wake wawafuate nyuma yao kisha wakanena kwa sauti, “Enyi wasafiri! Hakika nyinyi ni wezi.” Wote wale ndugu zake Yuusuf walikuwa wamewaelekea wale wanaonena kwa sauti, hivyo waliwauliza, “Kwani mmepoteza nini hata mkatutilia shaka kuwa sisi ni wezi?” Wakawajibu, “Tumepoteza pishi ya mfalme wanayopimiwa watu ambayo asili yake ilikuwa ni kopo la kunywea la mfalme; na atakayeileta atapewa bure mzigo wa ngamia,” na Yuusuf A.S. akasema, “Nami ni dhamini juu ya haya.” Wakaapa, “Wallahi! Hatukuiba chochote wala sisi hatukuja hapa kwenu Misri kuiba.” Wakaulizwa, “Nini malipo ya mtu atakayekutwa nalo kopo la mfalme katika mzigo wake?” Wakamjibu kwa hukumu ya watu wa zama zao, “Malipo yake afanywe mtumwa kwenu.” Nabii Yuusuf akaanza kwanza kutafuta katika mizigo ya ndugu zake kwa baba lakini hakupata chochote, kisha akatafuta katika mzigo wa nduguye Benyamiin akakuta ndani yake kopo la mfalme. Wakasema wale nduguze kwa baba kwa kujivua na kosa la ndugu yao, “Ikiwa huyu Benyamiin kaiba, basi hata ndugu yake Yuusuf pia aliiba zamani.” Walimsingizia uwongo Nabii Yuusuf, wala hawakuwa na khabari kuwa huyu aliye mbele yao ndiye yeye.” Lakini Nabii Yuusuf aliyaficha moyoni mwake wala hakuwadhihirishia. Kama ilivyokuja katika Surat Yuusuf Aya ya 77, “
)قَالُوا إِنْ يَسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ أَخٌ لَهُ مِنْ قَبْلُ…[
Maana yake, “Wakasema, “Kama ameiba (Benyamiin), basi ndugu yake (Yuusuf) pia aliiba zamani…”
Wakaanza kumtetea ndugu yao ili asibaki Misri kwani walimuahidi baba yao ahadi ya kumrudisha wakasema, “Ewe Bwana! Huyu anaye baba mzee sana. Kwa hivyo mchukue mmoja wetu awe badala yake. Hakika sisi tunakuona wewe ni mtu mwema kwetu sisi. Basi ukamilishe wema wako kwa huyu.” Yuusuf A.S. akawajibu kama ilivyokuja katika Surat Yuusuf Aya ya 79, “
)قَالَ مَعَاذَ اللَّهِ أَنْ نَأْخُذَ إِلاَّ مَنْ وَجَدْنَا مَتَاعَنَا عِنْدَهُ إِنَّا إِذًا لَظَالِمُونَ[
Maana yake, “(Yuusuf) akasema, “Mwenyezi Mungu apishe mbali kumkamata isipokuwa yule tuliyemkuta naye kitu chetu. Tusije kuwa madhalimu.”
Wakarejea kwa baba yao wakamwambiya, “Hakika Benyamiin ameiba na sisi hatukuwa na elimu ya siri ya kujua uhakika wa jambo lililotokea, na wewe unaweza kuuliza watu wa mji huu tuliokuwa nao na watu wa msafara tuliokuja nao ikiwa sisi hatusemi kweli.” Lakini baba yao hakuwasadiki akaendelea kumlilia Yuusuf na nduguye Benyamiin mpaka macho yake yakaingia giza. Kisha akawatuma mara ya tatu Misri ili wasikilize khabari ya Yuusuf na Benyamiin. Akawaambiya, “Enyi wanangu! Nendeni Misri mkamtafute Yuusuf na nduguye, wala msikate tamaa ya Rehema ya Mwenyezi Mungu S.W.T.. Na wala hawakati tamaa isipokuwa watu makafiri.” Ndugu zake Yuusuf waliondoka kwenda nchi ya Misri, na wakakutana na Yuusuf ambaye wakati ule ndiye alikuwa mtawala. Walipoingia kwake walisema, “Ewe Bwana! Sisi tumepatwa na shida na tumeleta mali isiyotakiwa. Tupimie kipimo kamili iwe kama ni sadaka juu ya upungufu wa mali yetu na utufanyie zile fadhila zako za kila mara. Papo hapo Nabii Yuusuf akaingiwa na huruma ya undugu ambayo inasamehe mabaya yaliyopita. Akaanza kutoa siri yake aliyoiweka moyoni mwake toka zamani ili siku moja aje awaambiye. Hivyo akawauliza kwa kuwalaumu kama ilivyothibitika katika Surat Yuusuf Aya ya 89, “
)قَالَ هَلْ عَلِمْتُمْ مَا فَعَلْتُمْ بِيُوسُفَ وَأَخِيهِ إِذْ أَنْتُمْ جاهلون[
Maana yake, “Akasema, “Jee! Mnajua mliyomfanyia Yuusuf na ndugu yake mlipokuwa ujingani?”
Hapa ikawadhihirikia uhakika, wala hakuna mtu aliyejua yaliyomfika Yuusuf A.S. ila wao na Yuusuf na Mola wa walimwengu wote. Walipozinduliwa wakatambua kwamba huyo anayewauliza ndiye yeye Yuusuf. Wakamtazama kisha wakamuuliza kama ilivyothibitika katika Surat Yuusuf Aya ya 90, “
)قَالُوا أَئِنَّكَ لأَنْتَ يُوسُفُ…[
Maana yake, “Jee! Wewe ndiye Yuusuf…?”
Na Yuusuf mwenye ukarimu aliwajibu bila kusita kama ilivyothibitika katika Surat Yuusuf aya ya 90, “
)قَالَ أَنَا يُوسُفُ وَهذَا أَخِي قَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْنَا إِنَّهُ مَنْ يَتَّقِ وَيَصْبِرْ فَإِنَّ اللَّهَ لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ[
Maana yake, “Akasema, “Mimi ndiye Yuusuf, na huyu ni ndugu yangu. Mwenyezi Mungu ametufanyia hisani. Hakika anayemchaMungu na akasubiri, basi Mwenyezi Mungu haachi ukapotea ujira wa wafanyao wema.”
Wakakiri makosa yao kwake na jinsi Mwenyezi Mungu S.W.T. alivyomfadhilisha Yuusuf na kuwadhalilisha wao. Wakamuomba awasamehe, akasema, “Siwezi kuwaadhibu kwa mambo mliyonifanyia kwani nyinyi ni ndugu zangu kwa kila hali na hakika Mola Ndiye anayesamehe madhambi yote.” Nabii Yuusuf akawauliza hali ya baba yao wakamwambiya kuwa baba yao kawa kipofu. Kisha akawapa kanzu yake waichukue mpaka kwa baba yake, na wamwekee kwenye uso wake ili macho yake yapate kuona, kisha wamlete yeye pamoja na watu wake wote wa nyumbani. Walipoondoka tu kurejea kwa baba yao, baba yao alisema, “Hakika mimi nasikia harufu ya Yuusuf, lau si kuwa mtanifikiri nimeharibikiwa na akili basi mgenisadiki.” Kama ilivyokuja katika Surat Yussuf Aya ya 94, “
)وَلَمَّا فَصَلَتْ الْعِيرُ قَالَ أَبُوهُمْ إِنِّي لأجِدُ رِيحَ يُوسُفَ…[
Maana yake, “Na ulipoondoka Msafara (katika nchi ya Misri), baba yao (huku Shamu) alisema: “Nasikia harufu ya Yuusuf…”
Watu wa nyumbani kwake wakamjibu kwa kiapo kikali kama ilivyothibitika katika Surat Yuusuf Aya ya 95, “
)قَالُوا تَاللَّهِ إِنَّكَ لَفِي ضَلاَلِكَ الْقَدِيمِ[

Maana yake, “Wakasema, “Wallahi! Hakika wewe bado ungali katika upotofu wako wa zamani (wa kumpenda tu Yuusuf).”
Akaja mkubwa wao kutoka nchi ya Misri kutoa khabari njema akaiweka kanzu ya Yuusuf mbele ya uso wa baba yake Ya`aquub na kwa kudra na uwezo wa Mwenyezi Mungu S.W.T. mara macho yake yaliona. Nabii Ya`aquub akawalaamu kwa kule kumfikiria yeye labda ni mwehu kwa kumtaja Yuusuf mara kwa mara. Kama ilivyobainika katika Surat Yuusuf Aya ya 96, “
)قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ مِنْ اللَّهِ مَا لا تَعْلَمُونَ…[
Maana yake, “…Jee! Sikukwambieni kuwa mimi najua ya Mwenyezi Mungu msiyoyajua nyinyi…?”
Nabii Ya`aquub akasafiri yeye pamoja na watu wake wote wa nyumbani kwenda nchi ya Misri, walipofika wakaingia kwa Yuusuf A.S., mara tu walipoingia akawakumbatia wazazi wake kwa furaha kubwa ya kukutana nao. Akasema, “Ingieni Misri, Inshallah, mmo katika amani.” Akawapandisha wazazi wake kwenye kiti cha enzi. Na wote wakaporomoka kumsujudia. Na akasema kama ilivyobainika katika Surat Yuusuf Aya ya 100, “
)…يَاأَبَتِ هَذَا تَأْوِيلُ رُؤْيَاي مِنْ قَبْلُ…[
Maana yake, “…Na akasema “Ewe baba yangu! Hii ndio tafsiri ya ile ndoto yangu ya zamani…”
Mwenyezi Mungu S.W.T. amenifanyia wema kunitoa jela na akawaleteni kutoka jangwani baada ya kutokea yaliyotokea baina yangu na baina ya ndugu zangu. Na hayo yote yasingetokea bila Mwenyezi Mungu S.W.T. kutaka. Yeye Ndiye aliyeyapanga na kuyafanya mambo yatimie kama atakavyo. Kama alivyosema Mwenyezi Mungu S.W.T. katika Surat Yuusuf Aya ya 100, “
)…إِنَّ رَبِّي لَطِيفٌ لِمَا يَشَاءُ إِنَّهُ هُوَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ[
Maana yake, “…Hakika Mola wangu ni Mwenye kulifikia alitakalo. Bila shaka Yeye ni Mjuzi na Mwenye hekima.”

Kisa cha Nabii Yussuf A.S. kimetolewa kwa urefu katika Surat Yuusuf tokeya Aya ya 4 mpaka ya 101.

Last edited by rashid43; 05-20-2010 at 06:46 AM.

-----------------------------------------------------------------------------------
NABII MUSSA
Nabii Musa A.S. alipokuwa mkubwa, mkewe Firauni alimwamrisha mama yake amlete ili apate kuishi katika jumba la Firauni. Alipomleta akamchukua mpaka kwenye chumba cha Firauni akamweka hapo ili acheze naye Firauni. Siku moja Nabii Musa A.S. alipokuwa akicheza na Firauni, akanyoosha mkono wake mpaka kwenye ndevu za Firauni akazivuta kwa nguvu hadi akazikata baadhi yake. Firauni aliwaambiya watu waliokuwa naye: “Jee, hamuoni afanyavyo mtoto huyu? Bila shaka huyu mtoto ni adui yangu!” Firauni akamtuma Musa kwa wachinjaji ili kusudi wamchinje, Bibi Asia mke wa Firauni akasikia khabari hii akaja mbio mbio kwa Firauni akasema: “Jee, imekuijia nini hadi ukabadili rai yako uliyoniahidi?” Firauni akamjibu: “Hukumuona vipi jinsi anavyofanya! Anataka kupigana na mimi?” Asia akasema: “Tumjaribu kwa jambo tupate kujua haki, leta makaa mawili ya moto na shanga mbili, ikiwa atachukua shanga utajua ya kwamba ana akili, na ikiwa atachukua kaa la moto utajua kuwa yeye hana akili ni mtoto mdogo, anacheza na kufurahi kama desturi ya watoto wadogo wengine walivyo.” Kwa hivyo, wakaleta wakaweka mbele ya Nabii Musa A.S. shanga mbili na makaa mawili ya moto, Nabii Musa A.S. akanyoosha mkono wake moja kwa moja kutaka kuchukua ushanga lakini Malaika Jibril A.S. akaubadili mkono wa Nabii Musa A.S. na kuuelekeza kwenye kaa la moto kisha akalichukua mpaka mdomoni mwake likaunguza ulimi wake. Na inasemekana hii ndio ilikuwa sababu iliyomfanya Nabii Musa A.S. asiweze kusema vizuri. Bibi Asia akasema: “Jee, huoni kitendo chake? Hakika yeye ni mtoto asiye na akili.” Kwa hivyo Firauni alipoona ukweli wa mambo yalivyo akamwachia huru hakumuua. Na Mwenyezi Mungu S.W.T. kampigia mfano mzuri Bibi Asia mke wa Firauni katika Surat Tahrym aya ya 11, “
وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً لِلَّذِينَ آمَنُوا اِمْرَأَةَ فِرْعَوْنَ إِذْ قَالَتْ رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ وَنَجِّنِي مِنْ فِرْعَوْنَ وَعَمَلِهِ وَنَجِّنِي مِنْ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ
Maana yake, “Na Mwenyezi Mungu amepiga mfano wa wale walioamini kweli, ni mkewe Firauni. Aliposema: “Ewe Mola wangu! Nijengee nyumba Peponi karibu Yako, na uniokoe na Firauni na amali zake (mbovu), na niokoe na watu madhalimu.”
Bibi Asia mke wa Firauni aliamini dini ya Nabii Musa A.S. aliposikia kisa cha fimbo ya Nabii Musa A.S. iliyogeuka kuwa joka kubwa likala kila kitu walichotengeneza wachawi wa Firauni. Inasemekana aliuawa na Firauni kwa kumtupia jiwe kubwa alipokataa kubadili dini ya Nabii Musa A.S. na badala yake amuabudu Firauni.
------------------------------------------------------------
NABII MUSA NA NABII HARUUN A.S. KUPEWA UTUME NA KUMKABILI FIRAUNI.

Nabii Musa A.S. alirejea kwa ahli yake wakaendelea na safari yao hadi Misri. Inasemekana kwamba Mwenyezi Mungu alimpelekea wahyi Nabii Haruun A.S. ya kuwa atakuja ndugu yake Nabii Musa A.S. ili asaidiyane naye na kamjaalia awe waziri wa nduguye na Mtume kwa ajili ya kumkabili Firauni. Kama alivyoomba Nabii Musa A.S. kwa Mola wake. Kasema katika Surat Taha aya ya 29 mpaka 32, "

Maana yake, "Na nipe waziri katika watu wangu. Harun, ndugu yangu. Kwake yeye niongeze nguvu zangu. Na umshirikishe katika kazi yangu."

Siku ya Jumamosi ya Dhul-Hijja Nabii Musa A.S. akaenda pwani ya Mto Nile huko akakutana na nduguye Nabii Haruun A.S. kisha wakakusudia pamoja kwenda zao kwa Firauni. Walipofika kwenye jumba la Firauni walimuomba msaidizi wa Firauni awaingize ndani ili wakakutane naye, walingoja nje kwa muda mrefu sana mpaka baadaye waliporuhusiwa kuingia ndani kwa Firauni. Walipofika mbele ya Firauni wakasema kama ilivyobainika katika Surat Sh-shu`araa Aya ya 16, ?
…إِنَّا رَسُولُ رَبِّ الْعَالَمِينَ * أَنْ أَرْسِلْ مَعَنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ
Maana yake, "Hakika sisi ni Mitume wa Mola wa walimwengu. (Tumetumwa) ya kwamba uwapeleke pamoja nasi wana wa Israil, (Bani Israil wende nchi wanayoitaka, watoke hapa Misri)."

Firauni akajibu akasema: Hatukukulea kwetu ulipokuwa mtoto, na ukakaa pamoja na sisi miaka mingi ya umri wako, kabla ya kuuwa mtu ukakimbia na ukawa miongoni mwa wasioshukuru? Nabii Musa A.S. akajibu akasema kama ilivyobainika katika Surat Sh-shu`araa Aya ya 20 na ya 21, ?
…فَعَلْتُهَا إِذًا وَأَنَا مِنْ الضَّالِّينَ * فَفَرَرْتُ مِنْكُمْ لَمَّا خِفْتُكُمْ فَوَهَبَ لِي رَبِّي حُكْمًا وَجَعَلَنِي مِنْ الْمُرْسَلِينَ
Maana yake, "Nilifanya hayo hapo nilipokuwa miongoni mwa wale wasioelewa. Basi nikakukimbieni nilipokuogopeni; na Mola wangu amenipa sasa hukumu na amenijaalia miongoni mwa Mitume."

Nabii Musa A.S. alimwita Firauni katika ibada ya Mwenyezi Mungu, Mola wa walimwengu wote. Firauni akauliza akasema kama ilivyobainika katika Surat Sh-shu`araa Aya ya 23, ?
…وَمَا رَبُّ الْعَالَمِينَ
Maana yake, "Na nani huyo Mola wa walimwengu?"

Nabii Musa A.S. akajibu akasema kama ilivyobainika katika Surat Sh-shu`araa Aya ya 24, ?
…رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالآرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا إنْ كُنتُمْ مُوقِنِينَ
Maana yake, "Muumba wa mbingu na ardhi na vilivyomo ndani yake; ikiwa nyinyi ni wenye yakini."

Firauni na watu wake waliomzunguka walikataa kuamini, Nabii Musa A.S. alipowahoji zaidi wakawa hawana njia wala hawakuwa na jawabu la kumjibu. Na kwa vile Firauni alivyokuwa ni mtu mkaidi kupita kiasi akawa hana hila tena ila iliyobaki ni kutumia nguvu zake na cheo chake, akamtishia Nabii Musa A.S. akamwambia kama ilivyobainika katika Surat Sh-shu`araa Aya ya 29, ?
…لَئِنْ اتَّخَذْتَ إِلَهًا غَيْرِي لأجْعَلَنَّكَ مِنْ الْمَسْجُونِينَ
Maana yake, "Ukimfuata mungu mwingine asiyekuwa mimi, basi bila shaka nitakufunga gerezani."

Nabii Musa A.S. akajibu akasema: Hata kama nitakuletea hoja zilizowazi za kuonesha ukweli wa Utume wangu? Kama ilivyobainika katika Surat Sh-shu`araa Aya ya 30, ?
قَالَ أَوَلَوْ جِئْتُكَ بِشَيْءٍ مُبِينٍ
Maana yake, "Jee! Ijapokuwa nitakuletea kitu cha kubainisha wazi?"

Firauni akajibu akasema: Leta dalili zako ulizonazo tuzione kama wewe unasema kweli! Musa akaitupa fimbo yake mbele yao, mara likawa joka dhahiri, kila mmoja aliyekuwa pale aliliona akatishika na kuliogopa. Akaichukua ile fimbo ikarejea kama hali yake ya awali. Na akaingiza mkono wake kwenye mfuko wake, ukatoka mweupe kweli kweli kwa watazamao. Akaurudisha kwenye mfuko wake ukatoka kama hali ya mwanzo. Firauni akadhani kwamba labda hayo ayafanyayo Nabii Musa A.S. ni yale yanatokana na uchawi. Hivyo Firauni akampa Nabii Musa A.S. ahadi ya kukutana ili wakutane yeye na wachawi wa Firauni mbele ya watu wote. Ikafika siku waliyopatana, wakaja wachawi wote kutoka katika kila sehemu wakiwa na matumaini ya kupata zawadi kutoka kwa Firauni ikiwa watamshinda Nabii Musa A.S.. Na wakaja watu wengi wakiwa na matumaini kwamba wachawi ndio watakaoshinda. Kama alivyotueleza Mwenyezi Mungu S.W.T. katika Suratil Shu`araa aya ya 40,
لَعَلَّنَا نَتَّبِعُ السَّحَرَةَ إِنْ كَانُوا هُمْ الْغَالِبِينَ
Maana yake, "Huenda tukawafuata wachawi ikiwa watashinda."

Wachawi wale wakatupa kamba zao na fimbo zao, tahamaki zile kamba zao na fimbo zao zikaonekana mbele ya Nabii Musa A.S. kwa uchawi wao zinakwenda mbio mbio. Ikaja zamu ya Nabii Musa A.S., akaitupa ile fimbo yake na kwa uwezo na kudra za Mwenyezi Mungu S.W.T. ikageuka ikawa joka kubwa la kutisha. Likavimeza vyote walivyoviunda. Wachawi walipouona muujiza huu mbio mbio wakasujudu na huku wakisema: Tumemuamini Mola wa Haruun na Musa. Kama ilivyobainika katika Surat Taha Aya ya 70, ?
فَأُلْقِيَ السَّحَرَةُ سُجَّدًا قَالُوا آمَنَّا بِرَبِّ هَارُونَ وَمُوسَى
Maana yake, "Basi wachawi wakaangushwa wanasujudu. Wakasema: Tumemuamini Mola wa Haruun na Musa!"

Firauni alikasirika sana aliposikia wachawi wake wameamini bila kuomba ruhusa kutoka kwake akasema: Vipi mnamuamini huyu kabla ya ruhusa yangu? Kama vile kuamini kunahitajia amri yake, na makubaliano yake. Kwa hali hiyo Firauni akawatishia adhabu ya kuwakata mikono na miguu. Lakini wapi! Wachawi hawakuogopa kitisho chake hicho bali walisimama imara juu ya imani yao hawakumsikiliza maneno yake, kwani wamekwishaona ukweli wa haki kisha wakapambanua kati ya uchawi na muujiza wa Mola wa walimwengu wote. Ijapokuwa Firauni alioneshwa miujiza na Nabii Musa A.S. na wachawi wakasujudu walipoona haki, lakini hata hivyo Firauni hakuathirika na hayo bali alikataa kabisa kuamini, na badala yake akaamua arudie tena kuwauwa watoto wa kiume wa Ki-Bani Israil na kuwaacha huru watoto wakike ili wasije wakazidi wanaume wakamuuwa Firauni na askari wake. Firauni akasema: Niacheni nimuuwe Musa. Mtu mmoja Mwislamu aliyeitwa Hezaqiil aliyekuwa miongoni mwa watu wa Firauni aliyeamini aliyokuja nayo Nabii Musa A.S., lakini aliyeficha Uislamu wake akajibu akasema: Mnamuuwa mtu kwa sababu anasema: Mola wangu ni Mwenyezi Mungu? Akiwa muongo, basi uwongo wake ni juu yake mwenyewe, na akiwa mkweli basi yatakupateni hapa hapa baadhi ya hayo anayokuahidini. Enyi watu wangu! Leo mna ufalme, mmeshinda katika ardhi; basi ni nani atakayetusaidia kutuokoa na adhabu ya Mwenyezi Mungu S.W.T. kama ikitufikia? Kwa hivyo, Firauni akaacha shauri hilo la kumuuwa Nabii Musa A.S., lakini hakukubali wala hakusamehe kamwe shauri alilotoa Nabii Musa A.S. la kuwatoa Mabani Israil kutoka Misri.

Siku moja Firauni alijifananisha mbele ya watu wake kati yake na Nabii Musa A.S. akasema: Mimi ni mfalme tajiri na ambaye amejaza mkono wake mapambo ya dhahabu, na nimezungukwa na masanamu ya dhahabu, na Musa mnyonge maskini ambaye hawezi kusema anachotaka kutokana na kauli. Na watu wake walifuata hiyo dhana mbaya kama anavyodhani katika nafsi yake Firauni kuwa yeye ni mungu mkubwa. Kila siku zilivyokwenda mbele Firauni alizidi kujitukuza hata siku moja alimwambiya waziri wake Hamana: Nijengee mnara nimchungulie Mungu wa Musa ili nikimuona nimuulize ikiwa kweli amemtuma, lakini mimi namdhania ni mwongo. Jee, ulikuwaje mwisho wa kujivuna kwa Firauni na watu wake waliomfuata wenye fikra zilizo sawa? Soma kisa cha Firauni katika ukumbi wa, Visa katika Qur-ani Tukufu na Sunna.

Last edited by rashid43; 05-16-2010 at 12:26 AM.
-------------------------------------------------------------------------------------------------
SIRA YA MTUME (SAW)

SIRA NI NINI?

Sira ni fani inayojishughulisha kuelezea maisha ya Nabii Muhammad tangu kuzaliwa mpaka kufa kwake, ikiwa ni pamoja na malezi na makuzi yake, wasifu wake wa kimaumbile, tabia zake, harakati zake katika kuufikisha ujumbe wa Uislamu kwa ummah, mahusiano yake na watu na mataifa mbalimbali. Pia sira inaelezea hali ya ulimwengu kijamii na kiitikadi kabla na baada ya kuja Nabii Muhammad, kadhalika inataja maisha na utawala wa Makhalifa waongofu baada ya Mtume.

MADHUMUNI NA FAIDA ZA SIRA

Fani ya Sira inalenga kumfahamisha Muislamu:-

  1. Taswira na mfumo mzima wa Uislamu unatolewa na kutafsiriwa na maisha ya Mtume.
  2. Maisha ya Nabii Muhammad ndio kigezo na mfano mwema wa kuigwa na kufuatwa ili kuweza kupata mafanikio Duniani na Akhera. Mwenyezi Mungu atuambia:-"BILA SHAKA MNAO MFANO MWEMA KWA MTUME WA MWENYEZI MUNGU…"(33:21)
  3. Muislamu apate katika maisha ya Nabii Muhammad kitu kitakachomsaidia kuifahamu Qur-ani kwani aya nyingi za Qur-ani zinafasiriwa na kuwekwa wazi na matukio yaliyotokea katika uhai wa Mtume.
  4. Sira inaonyesha ni njia na mbinu zipi alizozitumia Mtume mpaka akaweza kuusimamisha Uislamu katika ulimwengu uliokuwa umefunikwa na kiza totoro cha ushirikina.
  5. Sira inaonyesha ni jinsi gani Mtume alivyoyatatua matatizo na vikwazo mbalimbali vya ndani na nje alivyokumbana navyo katika kumfikisha ujumbe wa Allah kwa watu wote.

Hizi ni baadhi tu ya faida zinazopatikana katika kuisoma na kuifuata sira ya Bwana Mtume.

SURA YA KWANZA

SOMO LA KWANZA

i  )BARA ARABU WAKATI WA MTUME NA WAKAZI WAKE

Bara Arabu lipo upande wa kusini wa Bara la Asia. Bara hili ndilo makazi ya Waarabu tangu kale na mpaka sasa kinaishi humo kizazi cha Waarabu. Maelfu ya miaka Waarabu wa kale wliishi maisha yaliyofanana na maisha yetu ya leo ukiondoa tofauti chache zilizokuwepo. Walikuwepo miongoni mwao wakazi wa mijini waliostaarabika na kuendelea.

Ama zile tofauti chache zilizokuwepo kati ya maisha ya Waarabu wale wa kale na maisha yetu ya leo ni kwa upande wa kidini (kiitikadi) na kijamii. Waarabu wa kale waliishi katika enzi/zama za viza zilizotawaliwa na itikadi potofu za kidini na desturi mbaya. Baada ya kudhihiri Uislamu hali mbaya hizi zilibadilika na Waarabu wakaanza kuishi katika zama za uchanuzi wa dini ya Kiislamu katika mji wa Makkah kisha ikaenea katika pande zote za Bara Arabu Uislamu ulizibadilisha hali na kupigiwa mfano.

ii) NCHI YA HIJAZI NA KUANZISHWA MJI WA MAKKAH

Mji wa Makkah ndio kitovu na chimbuko la kuenea dini ya Kiislamu. Mji huu upo katika nchi ya Hijazi, nchi ambayo imechukua eneo kubwa la Bara Arabu. Nchi hii ya Hijazi ilikaliwa na makabila mengi ya Kiarabu, kabila mashuhuri zaidi lilikuwa ni Qurayshi.

Historia ya mji wa Makkah na kuanzishwa kwake inaanzia pale alipofika katika mji huo kwa mara ya kwanza Nabii Ibrahimu – Amani na Rehma za Allah zimshukie -   akitokea nchi ya Palestina akiwa pamoja na mkewe Haajira na mwanawe Ismail. Wakati huo mji wa Makkah ulikuwa ni jangwa tupu lililozungukwa na majabali. Nabii Ibrahimu akamuacha mkewe na mwanawe katika jangwa hilo tupu lisilo na mimea na kurejea Palestina. Kabla ya kufunga safari ya kurudi Palestina Nabii Ibrahimu alimuomba Mola wake Mtukufu rehema zake ziyatawale maisha mapya ya mkewe na mwanawe jangwani hapo na Mola Muumba aliipokea na kuikubali dua ya Mtume wake kama tunavyosoma ndani ya Qur-ani. Mwenyezi Mungu akamchimbulia mama Haajira na mwanawe Ismail chemchem ya Zamzam katika ardhi kame ya jangwani.

Wasafiri wapitao njia ile walipokiona kisima cha Zamzam walikwenda mahala pale na kuamua kuishi kandokando ya chemchem ile, hii ni kutokana na shida sugu ya maji jangwani. Tangu wakati huo kitongoji hicho kikaanza kustawi mpaka kikawa ndio kitongoji mama cha nchi ya Hijazi. Mtoto Ismail alipofikia umri wa kuoa alioa katika makabila yale ya Waarabu waliokuja kukaa pale na kuuanzisha mji wa Makkah. Akajaaliwa kupata watoto.

Ibrahimu baba yake Ismail akawa anafanya ziara za mara kwa mara kujulia hali mkewe, mwanae na wajukuu zake. Katika mojawapo ya ziara zake hizi ndipo Mwenyezi Mungu alipompelekea wahyi wa kuijenga A-kaaba. Ibrahimu na mwanawe wakaitekeleza amri ya Mola wao wakaijenga Al-kaaba. Mwenyezi Mungu akamuamrisha Nabii Ibrahimu awaite watu kuja kuhiji na kufanya ibada katika nyumba yake hiyo tukufu. Ujenzi huu wa nyumba tukufu ya Mwenyezi Mungu na ibada tukufu ya Hijjah ndivyo vilivyoufanya mji wa Makkah kuwa ni mji mtakatifu. Hii ndio historia fupi ya kuasisiwa mji wa Makkah.

iii) KABILA LA QURAYSHI NA UTAWALA WAKE

Makabila mengi yalipatikana kutokana na kizazi cha Ismail mwana wa Nabii Ibrahimu katika nchi ya Hijazi, kabila la Qurayshi ndilo lililokuwa mashuhuri zaidi. Baadhi ya makabila haya yalikuwa yakimuabudu Mwenyezi Mungu kupitia mafundisho ya dini ya Nabii Ibrahim- Amani ya Allah imshukie. Uongozi wa kidini na kibiashara ulitawaliwa na Maqurayshi kwa sababu ya ushujaa na ufasaha waliokuwa nao, sifa hizi ndizo zilizolipelekea kabila la Qurayshi kuyatawala makabila mengine yote. Mji wa Makkah na Maqurayshi walizidi kupata utukufu pale Mzee Qusway Bin Kilaab-babu wa nne wa Mtume aliposhika hatamu za uongozi wa mji wa Makkah. Mzee huyu alikuwa ni mtu mwenye busara, fikra na hekima. Alianzisha mpango mji, bunge ili watu wote wa Makkah waweze kukutana humo na kushauriana/kujadili mambo yao, pia aliijenga upya Al-Kaaba baada ya kuanza kuonyesha athari za kubomoka. Kadhalika alianzisha utaratibu wa kuwasaidia masikini kwa kuwapa chakula na maji. Baada ya kupita vizazi vingi, taratibu Maqurayshi walianza kuyatupa mafundisho ya dini ya Nabii Ibrahimu na kuanza kuyaabudu masanamu yaliyotengenezwa na mikono yao wenyewe. Ibada ya msanamu ilikuwa ni matokeo ya safari ya mmoja wa viongozi wa Maqurayshi alipokewenda Shamu na kuwakuta watu wa huko wakiyaabudia masanamu na akapendezwa na kuvutiwa na ibada hiyo. Akarejea Makkah na sanamu moja, akaliweka ndani ya Al-kaaba na kuanza kuliabudia. Watu wa Makkah kuona hivyo nao wakamuiga kiongozi wao, wakatengeneza masanamu yao wakayaweka ndani ya Al-kaaba na kuyaabudia na huo ukawa ndio mwanzo wa kuiacha na kuitupa mila ya Nabii Ibrahimu.

-----------------------------------------------------------------------------------------------

SOMO LA PILI

SOMO LA PILI
i) HALI YA KIDINI KATIKA BARA ARABU KABLA YA UISLAMU

Kabla ya kudhihiri kwa Uislamu Bara arabu halikuwa na dini moja bali lilisheheni dini nyingi. Baadhi ya wakazi wake walikuwa wakifuata dini ya Nabii Musa nao ni mayahudi na wengine waliifuata dini ya Nabii Isa, nao ni Manasara. Mbali na hawa walikuwepo pia waliokuwa wakiyaabudia masanamu. Qur-ani Tukufu imeyataja baadhi ya masanamu yaliyofanywa miungu kama vile Laata,Uzzah, Yaghuuth, Yauuqa na Nasrah. Kadhalika lilikuwepo kundi dogo lililokuwa likifuata dini ya haki likimuabudu mola wa haki kupitia mafundisho yaliyoletwa na Nabii Ibrahimu kutoka kwa Mwenyezi mungu.

Mwenyezi Mungu Mtukufu alipompa utume Muhammad na kumpa kazi nzito na jukumu kubwa la kutangaza dini ya Kiislamu aliinuka na kuanza kuwalingania watu wamuabudu Mungu mmoja asiye na mshirika na waache kuyaabudu masanamu waliyoyatengeneza wao wenyewe. Jawabu la Maquraysh lilikuwa ni kumkadhibisha Mtume na kumpinga vikali sana. Isitoshe walimuadhibu adhabu kali sana kila aliyemuamini na kumfuata Mtume ili iwe ni onyo kwa wengine. Hawakukomea hapo tu bali waliwazuia watu kuonana na kumsikiliza Mtume lakini kwa sababu ya subira, jihadi, imani yake na msaada wa Mwenyezi Mungu alifanikiwa kuwashinda maadui wa Uislamu na kuieneza dini ya Mwenyezi Mungu miongoni mwa Waarabu na watu wa mataifa mengine.

ii) IBADA YA MASANAMU

Kabla ya Uislamu waarabu walizama mno katika ibada ya masanamu mpaka wakaijaza Al-Kaaba masanamu ambayo idadi yake ilifikia masanamu mia tatu na sitini (360). Kila kabila lilikuwa na sanamu lake pekee na kila kaya/familia ilikuwa na sanamu malum kwa ajili ya familia hiyo tu. Mtu alipotaka kusafiri, alilichukua safarini sanamu moja ilikufanikiwa safarini na walikuwa wakiyatakasa na kuyatukuza masanamu haya kiasi cha kuyatolea Qurubaani na dhabihu (sadaka za kuteketeza). Waarabu walipokuwa wakitaka ushauri katika mambo yao mfano ndoa, biashara au safari basi uliendea "Hubal" sanamu lililokuwa ndani ya Al-kaaba wakampa ngamia na dir-ham mia mshika kete ambazo moja ilikuwa imeandikwa juu yake maneno"Mungu wangu amenikataza" na ya pili "Mungu wangu ameniamrisha" ya tatu "Naam/Ndiyo" ya nne "Hapana". Jumla kete zilikuwa ni saba, mshika kete huzizungusha na kuzichanganya kisha akaitoa moja na kilichoandikwa juu yake ndio huwa amri iliyotoka kwa Mungu sanamu.

HALI YA KIDINI KATIKA BARA ARABU KABLA YA UISLAMUKabla ya kudhihiri kwa Uislamu Bara arabu halikuwa na dini moja bali lilisheheni dini nyingi. Baadhi ya wakazi wake walikuwa wakifuata dini ya Nabii Musa nao ni mayahudi na wengine waliifuata dini ya Nabii Isa, nao ni Manasara. Mbali na hawa walikuwepo pia waliokuwa wakiyaabudia masanamu. Qur-ani Tukufu imeyataja baadhi ya masanamu yaliyofanywa miungu kama vile Laata,Uzzah, Yaghuuth, Yauuqa na Nasrah. Kadhalika lilikuwepo kundi dogo lililokuwa likifuata dini ya haki likimuabudu mola wa haki kupitia mafundisho yaliyoletwa na Nabii Ibrahimu kutoka kwa Mwenyezi mungu.

Mwenyezi Mungu Mtukufu alipompa utume Muhammad na kumpa kazi nzito na jukumu kubwa la kutangaza dini ya Kiislamu aliinuka na kuanza kuwalingania watu wamuabudu Mungu mmoja asiye na mshirika na waache kuyaabudu masanamu waliyoyatengeneza wao wenyewe. Jawabu la Maquraysh lilikuwa ni kumkadhibisha Mtume na kumpinga vikali sana. Isitoshe walimuadhibu adhabu kali sana kila aliyemuamini na kumfuata Mtume ili iwe ni onyo kwa wengine. Hawakukomea hapo tu bali waliwazuia watu kuonana na kumsikiliza Mtume lakini kwa sababu ya subira, jihadi, imani yake na msaada wa Mwenyezi Mungu alifanikiwa kuwashinda maadui wa Uislamu na kuieneza dini ya Mwenyezi Mungu miongoni mwa Waarabu na watu wa mataifa mengine.

ii) IBADA YA MASANAMU

Kabla ya Uislamu waarabu walizama mno katika ibada ya masanamu mpaka wakaijaza Al-Kaaba masanamu ambayo idadi yake ilifikia masanamu mia tatu na sitini (360). Kila kabila lilikuwa na sanamu lake pekee na kila kaya/familia ilikuwa na sanamu malum kwa ajili ya familia hiyo tu. Mtu alipotaka kusafiri, alilichukua safarini sanamu moja ilikufanikiwa safarini na walikuwa wakiyatakasa na kuyatukuza masanamu haya kiasi cha kuyatolea Qurubaani na dhabihu (sadaka za kuteketeza). Waarabu walipokuwa wakitaka ushauri katika mambo yao mfano ndoa, biashara au safari basi uliendea "Hubal" sanamu lililokuwa ndani ya Al-kaaba wakampa ngamia na dir-ham mia mshika kete ambazo moja ilikuwa imeandikwa juu yake maneno"Mungu wangu amenikataza" na ya pili "Mungu wangu ameniamrisha" ya tatu "Naam/Ndiyo" ya nne "Hapana". Jumla kete zilikuwa ni saba, mshika kete huzizungusha na kuzichanganya kisha akaitoa moja na kilichoandikwa juu yake ndio huwa amri iliyotoka kwa Mungu sanamu

HALI YA KIJAMII NA TABIA ZA WAARABU
Tumeeleza huko nyuma kwamba yalipatikana makabila mengi ya kiarabu kutokana na kizazi cha Nabii Ismail. Kila kabila liliundwa kutokana na kaya/familia kadhaaa zilizojiunga pamoja. Kila kabila liliongozwa na kiongozi aliyekuwa mtu mzima anayeheshimika, kukubalika na kutiiwa na wote. Ukabila ulikuwa ndio sera ya kila kabila, na kila kabila lilikuwa tayari kuilinda sera yake hiyo ya ukabila dhidi ya uadui wa wote ule kutoka makabila mengine kwa gharama yoyote ile. Msimamo huu na sera hii ya ukabila ilisababisha mizozo, ugomvi na mapigano ya mara kwa mara baina ya makabila haya. Kugombea vyanzo vya maji, machungo na kujifakharisha kwa nasabu pia vilichochea kwa kiasi kikubwa mizozo na mapigano.

Kama ambavyo watu hutofautiana katika vyeo/hadhi, kazi na hali za kimaisha, Waarabu pia waligawanyika katika matabaka yafuatayo:-

  1. Mabwana/Viongozi: hawa ndio waliokuwa na mamlaka juu ya wengine na hatamu za uongozi zilikuwa chini yao.
  2. Makuhani: hawa walikuwa ndio viongozi wa kidini wakiyatawalia mambo yote yanayohusu dini ikiwa ni pamoja na ibada, sherehe za kidini na mengineyo.
  3. Wafanyabiashara: hawa walijishughulisha na usambaji na uuzaji wa bidhaa mbalimbali ndani na nje ya maeneo yao.
  4. Wachungaji: hawa ndio waliokuwa wakijishughulisha na uchungaji wa wanyama na kazi ya kilimo kwa kiasi fulani.

Ama kwa upande wa kitabia,Waarabu za jahilia kama walivyo watu wa zama hizi walikuwa na tabia nzuri na nyingine mbaya. Miongoni mwa tabia njema walizokuwa nazo ni kama vile ukarimu, murua, ushujaa na utekelezaji wa ahadi. Tabia mbaya zilizoitawala jamii ile ni pamoja na ulevi, uchezaji wa kamari, ulaji riba na kuwazika watoto wa kike wakiwa hai kama ilivyoelezwa na Qur-ani:
"NA MTOTO MWANAMKE ALIYEZIKWA HALI YAKUWA YU HAI ATAKAPOULIZWA. KWA MAKOSA GANI ALIUAWA. (81:8-9)

SOMO LA TATU

i/NASABU YA MTUME KUUMENI KWAKE

Nasabu ya Bwana Mtume – Allah amrehemu na kumshushia amani – kwa upande wa baba yake ni kama ifuatavyo:-

Yeye ni Muhammad Bin Abdillah Bin Abdil – Mutwalib Bin Haashim Bin Abdi Manaf Bin Qusway Bin Kilaab Bin Murrah Bin Kaab Bin Luayyi Bin Ghaalib Bin Fihr Bin Maalik Bin Nadhr Bin Kinaanah Bin Khuzaymah Bin Mudrikata Bin Ilyaas Bin Mudhwar Bin Nizaar Bin Maad Bin Adnaan. Huu Adnaan ni katika kizazi cha Nabii Ismail Bin Ibrahim – Amani iwe juu yao.

ii/NASABU YA MTUME KUKENI KWAKE

Nasabu yake Bwana Mtume – Allah amrehemu na kumshushia amani – kwa upande wa mama yake:-

Yeye ni Muhammad Bin Aaminah Bint Wahab Bin Abdi Manaf Bin Zuhrah Bin Hakiym. Huyu Mzee Hakiym ndiye Kilaab ambaye ni babu wa tano wa Mtume kwa upande wa baba yake.

Tumekwishaeleza huko nyuma kwamba huyu Mzee Qusway ambaye ni babu wa nne katika mlolongo wa babu zake Mtume ndiye aliyeweka mpango wa mji wa Makkah na akawaunganisha pamoja Waarabu kwa kuondosha ukabila.

Baada ya kifo cha Mzee Qusway, hatamu za uongozi wa mji wa Makkah zilishikwa na babu wa pili wa Mtume Mzee Haashim. Huyu alikuwa tajiri na ndiye aliyeasisi mfumo wa biashara za Kusi na kaskazi kama ulivyoelezwa na Qur-ani:-
"ILI KUWAFANYA MAKURESHI WAENDELEE. WAENDELEE NA SAFARI ZAO ZA WAKATI WA KUSI (kwenda yaman) NA WAKATI WA KASKAZI (kwenda Shamu, ndio maana tukajaalia jeshi la ndovu kushindwa) (102:1-2)

Pia Mzee huyu ndiye aliyesimamia usambazaji wa maji na chakula kwa wageni wote wanaokuja kufanya ibada katika Al-kaaba na hili linaashiria ukarimu walikuwa nao Waarabu. Naye ndiye mtu wa mwanzo aliyeanzisha uokaji na usambaji wa mikate katika mji wa Makkah na hili linaonyesha ni jinsi gani alivyowajibika kwa jamii iliyompa dhamana ya uongozi.

Mwenyezi Mungu aliitakasa nasabu ya Mtume kutokana na uchafu wa kijahilia. Mababa zake wote walikuwa ni watu watukufu na viongozi kama ambavyo mamama zake pia walikuwa ni wanawake waungwana,watakasifu wasio na uchafu wowote.

Lifuatalo ni jedwali na kielelezo kinachoonyesha nasabu ya Mtume kuanzia kwa babu wake wa nne Mzee Qusway. Jedwali hili litatusaidia kuelewa koo za Maqureshi huko mbele.

------------------------------------------------------------------------

SOMO LA NNE

Tumeeleza katika somo lililopita kwamba baba yake Bwana Mtume ni Mzee Abdallah Bin Abdul-Mutwalib na mama yake ni Bi Aaminah Bint Wahab. Bwana Abdallah alikuwa ni miongoni mwa vijana bora wa mji wa Makkah na alikuwa mzuri wa umbo na tabia njema. Bi Aaminah alitokana na kabila tukufu na alikuwa ni miongoni mwa mabinti wa makkah waliosifika kwa tabia njema na alijaaliwa na umbo na sura nzuri.

Baada ya Bwana Abdallah kumuoa Bi. Aaminah alisafiri pamoja na mkewe kuelekea Shaamu kwa ajili ya biashara,Wakati anarudi Makkah akitokea Shaamu alishikwa na maradhi njiani, akaamua kwenda kujitibia Madinah ambako maradhi yalimzidia akafa na kuzikwa hapo hapo Madinah.

Baada ya mazishi mkewe alirudi Makkah hali ya kuwa ana huzuni ya kumpoteza mumewe mpenzi na wakati huo Bin. Aaminah alikuwa na mimba ya Bwana Mtume

Ama kisa cha kuchinjwa Bwana Abdallaha baba yake Mtume kilikuwa kama ifuatavyo:-

Bwana Abdallah alikuwa akipendwa sana na baba yake kuliko nduguze wengine. Ikatokezea kukauka chem chem ya maji ya ZamZam nyakati za Hijjah ndipo Mzee Abdul- Mutwalib akaweka nadhiri ya kumchinja mmojawapo wa wanawe kwa ajili ya kujikurubisha kwa Mola wake maji yatakapozidi/yatakapoongezeka. Maji yalipoongezeka ndipo ikamlazimu Bwana Abdallah kuitekeleza nadhiri aliyoiweka ya kumchinja mmojawapo wa wanawe. Sasa achinjwe nani? Ikabidi ipigwe kura, na kila mara ikawa inamuangukia Bwana Abdallah baba yake Mtume.

Kwa kuwa mtoto huyu ndiye aliyekuwa kipenzi cha baba yake bali watu wote ndipo kiongozi mmoja wa dini akamshauri Mzee Abdul-Mutwalib apige kura baina ya mwanawe Abdallah na idadi fulani ya ngamia. Kila mara kura itakapo muangukia Abdallah iliongezwa idadi ya ngamia mpaka kura iwaangukie ngamia. Idadi ya ngamia ilipofika ngamia mia ndipo kura ikawaangukia ngamia wale, Mzee Abdul-Mutwalib akawachinja ngamia wale kwa ajili ya kujikurubisha kwa Mwenyezi Mungu na kwa kitendo hicho ikawa Bwana Abdallah ameokoka na kuchinjwa na ngamia wale wakawa ndio fidia yake. Kisa hiki kinatukumbusha kisa kikongwe kilichojaa mafunzo mengi cha kutaka kuchinjwa Nabii Ismail Bin Ibrahim – Amani ya Allah iwashukie wakati Nabii Ibrahim alipooteshwa usingizini amchinje mwanawe Ismail. Kwa kuwa ndoto za mitume huwa ni wahyi kwa Mwenyezi Mungu, Nabii ibrahim akaanza kuchukua hatua za kuitekeleza amri ya Mola wake, akamlaza mwanawe ili amchinje ndipo Mola mwingi wa huruma akamkomboa mja wake Ismail kwa kumleta kondoo wa peponi achinjwe badala ya Ismail kama tunavyosoma ndani ya Qur-ani.

Imepokelewa hadithi kutoka kwa Bwana Mtume akisema: "Mimi ni mtoto wa wachinjwa wawili " Nao ni Babu Nabii Ismail, huyu ndiyo mchinjwa wa kwanza na wa pili ni baba yake Mzee Abdallah.

SOMO LA NNE

i/ KUZALIWA KWA BWANA MTUME

Bwana Mtume – Allah amshushie rehma na amani – alizaliwa katika mji wa Makkah, siku ya Jumatatu mwezi wa mfungo sita, mwaka wa tembo sawa na tarehe 20 ya mwezi April mwaka 571 – Miyladia (tangu kuzaliwa Nabii Issa). Bwana Mtume alizaliwa hali ya kuwa ni yatima kwani baba yake alikufa akimuacha mkewe ana mimba ya Mtume. Mama yake alipojifungua tu alimpeleka mjumbe kwa babu yake Mtume Mzee Abdul -Mutwalib kumpa khabari njema za kuzaliwa mjukuu wake. Mzee Abdul – Mutwalib akafurahikia sana mjukuu wake akamchukua na kumzungusha katika Al-Kaaba na akamuita Muhammad.

Tumesema Bwana Mtume amezaliwa mwaka wa tembo. Qur-ani Tukufu imeuzungumza mwaka huu katika sura maalum iliyoitwa kwa jina la Suuratul –Fiyl (Sura ya tembo) kisa cha mwaka wa tembo kinaanzia pale Abraha mfalme wa Habashah na Yaman alipowaona Waarabu wakihiji Makkah na ibada hii ya Hijjah ikaufanya mji wa Makkah kuwa ni kitovu cha biashara . Mfalme Abraha akadhamiria kuihamisha ibada hii ya Hijjah kutoka Makkah na kuipeleka katika milki ya himaya yake ya Yaman. Ili kuutekeleza mkakati wake huu akajenga kanisa kubwa sana na kulipamba kwa mapambo ya fakhari ili watu wavutike na kuja kufanya ibada ya Hijjah hapo. Baada ya ujenzi huo, akawaamrisha watu waje kuhiji hapo, amri hii ikawa nzito kwa Waarabu kuitekeleza na hawakuiridhia. Ili kuonyesha chuki yao dhidi ya amri hii alitoka mtu mmoja wa kabila ya kinaanah akaja kufanya haja kubwa ndani ya kanisa lile. Kitendo hiki cha kulichafua kanisa kilimkasirisha sana Mfalme Abraha, hasa baada ya kugundua kwamba mhusika wa kitendo hicho ni mtu kutokea pande za Makkah. Akaandaa jeshi kubwa lililokuwa limesheheni tembo wengi ili kwenda kuivunja Al-kaaba na yeye mwenyewe alikuwa amempanda tembo mkubwa sana kuliko wote. Waarabu wa Makkah waliogofya sana na jeshi lile. Jeshi la Abraha lilipofika katika viunga vya mji wa Makkah likawakuta ngamia, kondoo na mbuzi wa watu wa Makkah na wengine walikuwa ni milki ya babu yake Mtume Mzee Abdul-Mutwalib, Abraha awachukua wanyama wale wote. Mzee Abdul-Mutwalib kiongozi wa kabila la Kikurayshi, mtumishi wa Al-Kaab na mtawala wa Makkah akamuendea Abraha na kumtaka amrejeshee wanyama wake aliowachukua Abraha akamshangaa sana Mzee Abdul – Mutwalib akamwambia:

"Mimi nilitazamia umekuja kuniomba nisiivunje Al-Kaab, kumbe umekuja kunitaka nikurudishie wanyama wako!" Mzee Abdul – Mutwalib akamjibu: "Mimi wa kwangu ni hawa wanyama, ama hii nyumba yupo mwenyewe atayeihami".

Kisha Mwenyezi Mungu Mtukufu alishushia jeshi la Abraha jeshi la ndege wanaolidondoshea jeshi la Abraha mawe kutoka motoni. Jiwe likimpata mtu anasagikasagika yeye na tembo wake na kuwa kama majani yaliyoliwa na wadudu kama tunavyosoma ndani ya Qur-ani. Tokea hapo Waarabu wakawa wanaitaja kalenda yao kwakuinasibisha na tukio hili kubwa na hii ndio maana tunasema Bwana Mtume alizaliwa mwaka wa tembo

--------------------------------------------------------
SOMOO LA NNE
umeeleza katika somo lililopita kwamba baba yake Bwana Mtume ni Mzee Abdallah Bin Abdul-Mutwalib na mama yake ni Bi Aaminah Bint Wahab. Bwana Abdallah alikuwa ni miongoni mwa vijana bora wa mji wa Makkah na alikuwa mzuri wa umbo na tabia njema. Bi Aaminah alitokana na kabila tukufu na alikuwa ni miongoni mwa mabinti wa makkah waliosifika kwa tabia njema na alijaaliwa na umbo na sura nzuri.Baada ya Bwana Abdallah kumuoa Bi. Aaminah alisafiri pamoja na mkewe kuelekea Shaamu kwa ajili ya biashara,Wakati anarudi Makkah akitokea Shaamu alishikwa na maradhi njiani, akaamua kwenda kujitibia Madinah ambako maradhi yalimzidia akafa na kuzikwa hapo hapo Madinah.

Baada ya mazishi mkewe alirudi Makkah hali ya kuwa ana huzuni ya kumpoteza mumewe mpenzi na wakati huo Bin. Aaminah alikuwa na mimba ya Bwana Mtume

Ama kisa cha kuchinjwa Bwana Abdallaha baba yake Mtume kilikuwa kama ifuatavyo:-

Bwana Abdallah alikuwa akipendwa sana na baba yake kuliko nduguze wengine. Ikatokezea kukauka chem chem ya maji ya ZamZam nyakati za Hijjah ndipo Mzee Abdul- Mutwalib akaweka nadhiri ya kumchinja mmojawapo wa wanawe kwa ajili ya kujikurubisha kwa Mola wake maji yatakapozidi/yatakapoongezeka. Maji yalipoongezeka ndipo ikamlazimu Bwana Abdallah kuitekeleza nadhiri aliyoiweka ya kumchinja mmojawapo wa wanawe. Sasa achinjwe nani? Ikabidi ipigwe kura, na kila mara ikawa inamuangukia Bwana Abdallah baba yake Mtume.

Kwa kuwa mtoto huyu ndiye aliyekuwa kipenzi cha baba yake bali watu wote ndipo kiongozi mmoja wa dini akamshauri Mzee Abdul-Mutwalib apige kura baina ya mwanawe Abdallah na idadi fulani ya ngamia. Kila mara kura itakapo muangukia Abdallah iliongezwa idadi ya ngamia mpaka kura iwaangukie ngamia. Idadi ya ngamia ilipofika ngamia mia ndipo kura ikawaangukia ngamia wale, Mzee Abdul-Mutwalib akawachinja ngamia wale kwa ajili ya kujikurubisha kwa Mwenyezi Mungu na kwa kitendo hicho ikawa Bwana Abdallah ameokoka na kuchinjwa na ngamia wale wakawa ndio fidia yake. Kisa hiki kinatukumbusha kisa kikongwe kilichojaa mafunzo mengi cha kutaka kuchinjwa Nabii Ismail Bin Ibrahim – Amani ya Allah iwashukie wakati Nabii Ibrahim alipooteshwa usingizini amchinje mwanawe Ismail. Kwa kuwa ndoto za mitume huwa ni wahyi kwa Mwenyezi Mungu, Nabii ibrahim akaanza kuchukua hatua za kuitekeleza amri ya Mola wake, akamlaza mwanawe ili amchinje ndipo Mola mwingi wa huruma akamkomboa mja wake Ismail kwa kumleta kondoo wa peponi achinjwe badala ya Ismail kama tunavyosoma ndani ya Qur-ani.

Imepokelewa hadithi kutoka kwa Bwana Mtume akisema: "Mimi ni mtoto wa wachinjwa wawili " Nao ni Babu Nabii Ismail, huyu ndiyo mchinjwa wa kwanza na wa pili ni baba yake Mzee Abdallah.

SOMO LA NNE

i/ KUZALIWA KWA BWANA MTUME

Bwana Mtume – Allah amshushie rehma na amani – alizaliwa katika mji wa Makkah, siku ya Jumatatu mwezi wa mfungo sita, mwaka wa tembo sawa na tarehe 20 ya mwezi April mwaka 571 – Miyladia (tangu kuzaliwa Nabii Issa). Bwana Mtume alizaliwa hali ya kuwa ni yatima kwani baba yake alikufa akimuacha mkewe ana mimba ya Mtume. Mama yake alipojifungua tu alimpeleka mjumbe kwa babu yake Mtume Mzee Abdul -Mutwalib kumpa khabari njema za kuzaliwa mjukuu wake. Mzee Abdul – Mutwalib akafurahikia sana mjukuu wake akamchukua na kumzungusha katika Al-Kaaba na akamuita Muhammad.

Tumesema Bwana Mtume amezaliwa mwaka wa tembo. Qur-ani Tukufu imeuzungumza mwaka huu katika sura maalum iliyoitwa kwa jina la Suuratul –Fiyl (Sura ya tembo) kisa cha mwaka wa tembo kinaanzia pale Abraha mfalme wa Habashah na Yaman alipowaona Waarabu wakihiji Makkah na ibada hii ya Hijjah ikaufanya mji wa Makkah kuwa ni kitovu cha biashara . Mfalme Abraha akadhamiria kuihamisha ibada hii ya Hijjah kutoka Makkah na kuipeleka katika milki ya himaya yake ya Yaman. Ili kuutekeleza mkakati wake huu akajenga kanisa kubwa sana na kulipamba kwa mapambo ya fakhari ili watu wavutike na kuja kufanya ibada ya Hijjah hapo. Baada ya ujenzi huo, akawaamrisha watu waje kuhiji hapo, amri hii ikawa nzito kwa Waarabu kuitekeleza na hawakuiridhia. Ili kuonyesha chuki yao dhidi ya amri hii alitoka mtu mmoja wa kabila ya kinaanah akaja kufanya haja kubwa ndani ya kanisa lile. Kitendo hiki cha kulichafua kanisa kilimkasirisha sana Mfalme Abraha, hasa baada ya kugundua kwamba mhusika wa kitendo hicho ni mtu kutokea pande za Makkah. Akaandaa jeshi kubwa lililokuwa limesheheni tembo wengi ili kwenda kuivunja Al-kaaba na yeye mwenyewe alikuwa amempanda tembo mkubwa sana kuliko wote. Waarabu wa Makkah waliogofya sana na jeshi lile. Jeshi la Abraha lilipofika katika viunga vya mji wa Makkah likawakuta ngamia, kondoo na mbuzi wa watu wa Makkah na wengine walikuwa ni milki ya babu yake Mtume Mzee Abdul-Mutwalib, Abraha awachukua wanyama wale wote. Mzee Abdul-Mutwalib kiongozi wa kabila la Kikurayshi, mtumishi wa Al-Kaab na mtawala wa Makkah akamuendea Abraha na kumtaka amrejeshee wanyama wake aliowachukua Abraha akamshangaa sana Mzee Abdul – Mutwalib akamwambia:

"Mimi nilitazamia umekuja kuniomba nisiivunje Al-Kaab, kumbe umekuja kunitaka nikurudishie wanyama wako!" Mzee Abdul – Mutwalib akamjibu: "Mimi wa kwangu ni hawa wanyama, ama hii nyumba yupo mwenyewe atayeihami".

Kisha Mwenyezi Mungu Mtukufu alishushia jeshi la Abraha jeshi la ndege wanaolidondoshea jeshi la Abraha mawe kutoka motoni. Jiwe likimpata mtu anasagikasagika yeye na tembo wake na kuwa kama majani yaliyoliwa na wadudu kama tunavyosoma ndani ya Qur-ani. Tokea hapo Waarabu wakawa wanaitaja kalenda yao kwakuinasibisha na tukio hili kubwa na hii ndio maana tunasema Bwana Mtume alizaliwa mwaka wa tembo.

II) KUNYONYEHSWA MTUME
Bwana Mtume- Allah amshushie Rehema na Amani- mara baada ya kuzaliwa alinyonyeshwa na mama yake Bi Amina Bint Wahab kwa siku kadhaa. Kisha akanyonyeshwa na Bibi Thuwaybatul Aslamiyyah ambaye alikuwa ni mjakazi wa wa Ammi yake Mtume Abuu Lahab. Baada ya hapo ndipo waliamua kumtafutia mlezi na mnyonyeshaji kama ilivyokuwa ada na desturi ya Waarabu wakati huo. Wakampata Bibi Haliymah Assaadiyyah, Bibi huyu alimchukua Bwana Mtume na kwenda kuishi naye katika kitongoji cha Baniy Saad kwa muda wa miaka miwili akimnyonyesha. Akamuachisha ziwa baada ya miaka miwili, na hili liliashiria kuisha kwa mkataba na kulazimika kumrudisha mtoto kwa mama yake.

Kutokana na jinsi mama huyu mlezi alivyompenda mwanawe huyu wa kumlea kwa sababu ya baraka walizozipata tangu kuanza kumlea mtoto huyu alimsihi sana mama yake Mtume amruhusu aendelee kuishi na kumlea mtoto huyu mwenye baraka. Kitongoji cha Baniy Saad kilikuwa ni ardhi iliyo na upungufu mkubwa wa mvua, lakini mara tu baada ya kufika Bwana Mtume katika kitongoji kile, hali ilibadilika kabisa, ukame ukatoweka, ardhi ikaotesha mimea, mazao yakakithiri, wanyama wakapata malisho mengi na hivyo kutoa maziwa ya kutosha. Hali na afya za watu wa kitongoji kile zikaboreka kutokana na baraka za mtoto huyu yatima. Kwa kuyazingatia yote haya mama yake Mtume alimkubalia Bibi Haliymah aendelee kumlea Mtume kwa kipindi kingine cha miaka miwili. Ada na desturi hii ya waarabu kuwapeleka watoto kulelewa mashambani ilijengeka juu ya sababu mbili kuu :

MOSI Mashambani ndiko kuna mazingira safi yaliyosheheni hewa safi yenye afya. Kutokana na hewa hii safi na chakula freshi watoto huwa na afya njema.

PILI Wakazi wa mashambani ndio waliokuwa wakizungumza lugha fasaha. Hivyo mtoto alipata fursa ya kujifunza na hatimaye kuzungumza lugha fasaha.

Bibi Haliymah alikuwa akiishi na mumewe Bwana Abuu Kabshah. Bibi huyu anasimulia ukuaji na tabia za mtoto huyu wa ajabu, anasema : "Mtoto huyu alikuwa akikuwa haraka haraka kuliko kawaida ya watoto, alikuwa akizungumza maneno fasaha ilhali yungali mtoto bado, kila aliyemuona alimpenda na kuvutiwa naye. Alikuwa halii na kupiga makelele kama wafanyavyo watoto wengine ila akiachwa bila ya nguo. Akipatwa na mshtuko ghafla wakati wa usiku nilikuwa nikitoka naye nje ya nyumba, naye huziangalia nyota mbinguni kwa muda mrefu mpaka akalala". Haya ni machache tu miongoni mwa mengi aliyoyaeleza Bibi Haliymah juu ya mtoto huyu yatima.

iii) TUKIO LA KUPASULIWA KIFUA

Katika kipindi hiki ambacho Bwana Mtume alikuwa chini ya ulezi na uangalizi wa Bibi Haliymah alitokewa na tukio muhimu sana. Hili lilikuwa ni tukio la kupasuliwa kifua chake na kutolewa fungu/uchafu wa shetani ili shetani asiwe na nafasi ya kumlaghai, kumshawishi na hatimaye kumpotosha.

Tukio hili lilikuwa kama ifuatavyo :

Mwenyezi Mungu alimpelekea Mtume wake wake naye akingali mtoto malaika wawili. Wakati huo Mtume alikuwa akichunga mbuzi na kondoo pamoja na nduguze wa kunyonya (Watoto wa Bi Haliymah) jirani na makazi yao. Malaika wale wakambeba Mtume wakamlaza chali na kumpasua kifua chake, wakautoa moyo wake na kuukosha. Baada ya kuukosha wakaurudisha mahala pake na pale pale kifua kikawa kama kilivyokuwa mwanzo bila ya athari yeyote. Yote haya yalitendeka mbele ya macho ya watoto wenzake, wakakimbia haraka kwenda kumueleza mama yao yaliyompata ndugu yao huyu. Bibi Haliymah na mumewe wakatoka mbio kwenda kuangalia kulikoni, wakamkuta Mtume amesimama, wakamkumbatia na kumuuliza yaliyomsibu naye akawahadithia tukio zima lilivyojiri. Wakamshukuru MwenyeziMungu kwa kumsalimisha salama lakini wakachHADITHI ZA MTUME (SAW)elea yasije kumpata tena kama haya yaliyompata leo, hivyo wakaamua kumrudisha kwa mama yake

TUKIO LA KUPASULIWA KIFUAKatika kipindi hiki ambacho Bwana Mtume alikuwa chini ya ulezi na uangalizi wa Bibi Haliymah alitokewa na tukio muhimu sana. Hili lilikuwa ni tukio la kupasuliwa kifua chake na kutolewa fungu/uchafu wa shetani ili shetani asiwe na nafasi ya kumlaghai, kumshawishi na hatimaye kumpotosha.

Tukio hili lilikuwa kama ifuatavyo :

Mwenyezi Mungu alimpelekea Mtume wake wake naye akingali mtoto malaika wawili. Wakati huo Mtume alikuwa akichunga mbuzi na kondoo pamoja na nduguze wa kunyonya (Watoto wa Bi Haliymah) jirani na makazi yao. Malaika wale wakambeba Mtume wakamlaza chali na kumpasua kifua chake, wakautoa moyo wake na kuukosha. Baada ya kuukosha wakaurudisha mahala pake na pale pale kifua kikawa kama kilivyokuwa mwanzo bila ya athari yeyote. Yote haya yalitendeka mbele ya macho ya watoto wenzake, wakakimbia haraka kwenda kumueleza mama yao yaliyompata ndugu yao huyu. Bibi Haliymah na mumewe wakatoka mbio kwenda kuangalia kulikoni, wakamkuta Mtume amesimama, wakamkumbatia na kumuuliza yaliyomsibu naye akawahadithia tukio zima lilivyojiri. Wakamshukuru MwenyeziMungu kwa kumsalimisha salama lakini wakachelea yasije kumpata tena kama haya yaliyompata leo, hivyo wakaamua kumrudisha kwa mama yak


SOMO LA TATU Faida
I/. MASHAHIDI HAWAFI.

Naam, ni kweli isiyo na shaka kwa kila muumini kwamba mashahidi wale waliokufa katika vita vya Uhud kwa ajili ya kuipigania dini ya Allah. Na wale wote watakaokufa kwa ajili hiyo tu, hawafi kama walivyodhania mushrikina wa kikurayshi na wale wote wasioifahamu maana halisi ya mauti. Wasiojua katika uhai huu ila picha na sura yake ya dhahiri tu. Dhana na fikra zao hizi haziiondoshi hakika na ukweli kuhusu suala zima la mashahidi. Kwa yakini si suala la kupingwa kwa kila mwenye imani hai na sahihi kwamba mashahidi wako hai wanaruzukiwa mbele ya Bwana Mlezi wao waliyemsabilia maisha yao. Wakizifurahia neema alizowapa Allah kwa fadhila zake, kutokana na maisha mazuri waliyoandaliwa huko wanatamani kurudi tena duniani. Waje kuipigania dini ya Mola wao na wauawe tena katika kuipigania dini ya Allah ili warudufishiwe neema za Mola wao.

Imamu Ahmad-Allah amrehemu-amepokea kutoka kwa Ibn Abbas-Allah amuwiye radhi-amesema: Mtume wa Allah-Rehema na Amani zimshukie-amesema: “Ndugu zenu walipouliwa katika vita vya Uhud, Allah aliziweka roho zao ndani ya ndege wa kijani. Zikaenda (roho hizo) katika mito ya peponi na kula katika matunda yake na kwenda kupumzika katika kandili za dhahabu chini ya jivuli la Arshi. Walipopata uzuri wa malaji yao, manywaji yao na malazi yao, wakasema: Ee laiti ndugu zetu (walio hai) wangeliyajua aliyotufanyia Allah ili wasidhoofike katika jihadi na wala wasikimbie vitani....! ndipo Allah Mtukufu akasema: Mimi nitakufikishieni (salamu zenu hizi) kwao...ndipo Allah akateremsha aya hizi: “WALA USIWADHANI WALE WALIOUAWA KATIKA NJIA YA ALLAH KUWA NI WAFU (maiti). BALI WAHAI, WANARUZUKIWA KWA MOLA WAO WANAFURAHIA ALIYOWAPA ALLAH KWA FADHILA ZAKE; NA WANAWASHANGILIA WALE AMBAO HAWAJAJIUNGA NAO, WALIO NYUMA YAO (wako ulimwenguni, bado hawajafa); YA KWAMBA HAITAKUWA KHOFU JUU YAO WALA HAWATAHUZUNIKA. WANASHANGILIA NEEMA NA FADHILA ZA ALLAH, NA KWAMBA ALLAH HAPOTEZI UJIRA WA WANAOAMINI”. [3:169-171]

II/. ATHARI ZA VITA VYA UHUD.

  1. MAYAHUDI NA WANAFIKI WAFURAHIKIA MSIBA MKUU ULIOWASIBU WAISLAMU KATIKA VITA HIVI NA KUITUMIA FURSA HIYO KUENEZA UVUMI MADINAH.

Ilikuwa ni sehemu ya maumbile waislamu kuhuzunika kutokana na msiba uliowapata katika vita vya Uhud na kujawa na majuto kwa kuwa yote yaliyowapata yalisababishwa na wao wenyewe. Wakajutia yaliyowapata mashahidi wao kuuliwa na kukatwakatwa viungo vyao na wakajuta kwa majeraha mabaya yaliyompata Mtume wa Allah-Rehema na Amani zimshukie. Na pia haikuacha kuwa ni sehemu ya maumbile maadui wa waislamu Madinah na viungani mwake kuyaonea raha na furaha yaliyowasibu waislamu. Nyoyo zao zikajawa na furaha kuu pale walipowaona waislamu wakiingia Madinah hali ya kuwa wanyonge wakitawaliwa na kimya kikuu na unyong’onyevu. Huku wakiwa wamefunikwa na wingu la huzuni na kukimwa na kufura kwa chuki na ghadhabu kutokana na kitendo walichokifanya na kuwa wao ndio sababu ya yote yaliyowasibu na kuwapa maadui kicheko cha ushindi.

Mayahudi na wanafiki hawakuona raha kukificha kicheko na furaha yao hiyo kutokana na yaliyowapata waislamu. Kwa hivyo wakaanza kuidhihirisha bayana furaha na kicheko chao na isitoshe wakaitumia fursa hiyo kuwatukana waislamu na Uislamu. Wakaziachilia ndimi zao katika kumsema vibaya Mtume wa Allah, da’awa (ulingano) yake na maswahaba wake. Mayahudi wakaanza kumtilia mashaka na wasiwasi Mtume wa Allah na da’awa yake wakisema: “Lau angelikuwa Mtume kweli, basi wasingelimshinda na wala asingepatwa na yaliyompata. Lakini yeye anatafuta ufalme tu, dola iwe yake aitawale basi”. Wanafiki nao kwa upande wao wakaanza kuchukua juhudi za makusudi kuwatenganisha watu na Mtume wa Allah. Na kuwakumbushia waislamu huzuni ya mashahidi wao waliokufa vitani na kuwalaumu na kuwashtumu vikali kwa kusababisha kufa kwa ndugu zao hao. Wakijionyesha kwamba wao walichukua uamuzi wa busara pale  walipoamua kurudi nyuma njiani wasiende vitani. Na kwamba lau waislamu wangeliwatii na kuwasikiliza pale walipowatolea wito wa kurudi, basi yasingeliwapata yaliyowapata. Kwa hivyo basi yote yaliyowapata ni matokeo ya ukaidi na upasito wao. Allah Mtukufu ametusajilia maneno ya wanafiki hawa, haya na tuyasome huku tukichukua mazingatio: “WALE WALIOSEMA JUU YA NDUGU ZAO-NA (wao wenyewe) WAMEKATAA KWENDA VITANI: WANGALITUTII WASINGEUAWA. SEMA: JIONDOLEENI MAUTI (nyinyi wenyewe msife maisha) IKIWA MNASEMA KWELI”. [3:168]

Mayahudi na wanafiki wakakithirisha kumsema vibaya Bwana Mtume na waislamu, mpaka Madinah nzima ikachemka kwa uvumi mithili ya mchemko wa sufuria kubwa la maji. Kiasi kwamba uvumi huo ulikurubia kulipua fitna kubwa, Bwana Mtume akachelea waislamu wasijemilikiwa na udhaifu na uvumi huu usijefikia lengo lake katika nafsi zao. Propaganda hizi zikifanikiwa kama walivyokusudia wapikaji na wasambazaji wake zitasababisha kuporomoka kwa haiba na kitisho cha Uislamu ndani ya Madinah na nje ya mipaka yake. Kadhalika Bwana Mtume alichelea tamaa isijewasukuma makurayshi kuwashambulia waislamu shambulizi la kumaliza nao wakiwa katika hali hii ya kizaizai.

LAZIMA ICHUKULIWE HATUA YA MAKUSUDI NA YA HARAKA ITAKAYOWAREJESHEA WAISLAMU KUJIAMINI KWAO NA KURUDISHA TISHO LAO KATIKA NAFSI ZA MAADUI ZAO. HILI LIKAZAA VITA VYA HAMRAAUL-ASADI.

Mtume wa Allah-Rehema na Amani zimshukie-akaona kwamba hapana budi ichukuliwe hatua ya haraka itakayoufagilia mbali unyonge uliozalishwa na maadui katika nyoyo za waislamu.  Na lazima ipatikane tiba muafaka itakayowarejeshea waislamu kujiamini kwao na kuwarudishia tisho lao walilolipoteza katika nafsi za maadui zao. Ndipo Bwana Mtume akaazimia kutoka na maswahaba wake kuwafuatia makurayshi bila ya kubali (kujali) wala kuyaangalia majeraha, machungu, maumivu na uchovu waliokuwa nao. Ilikuwa ni lazima achukue hatua hiyo ya makusudi na ya haraka bila ya kungojea ili kuondosha hatari kubwa iliyokuwa inawakabili waislamu na Uislamu kwa ujumla. Katika kuchukua kwake Bwana Mtume-Rehema na Amani zimshukie-hatua hii alikuwa akilenga mambo mawili ya msingi:-

MOSI: Kuwakatia njia na uwanja hawa wapika na waenezaji uvumi huu

hatari kuliko silaha kali. Ahakikishe kuwa haupi uvumi huu hata

mwanya wa tundu ya sindano kufanya kazi yake katika nafsi za

maswahaba wake.

PILI:   Kuwaonyesha na kuwathibitishia makurayshi na washirika wao

kwamba waislamu bado wana nguvu yao ile ile pamoja na yote

yaliyowasibu. Bado wanayo nguvu inayowawezesha kuwaogope

sha maadui wa Allah na maadui zao.

Mwanasira; Ibn Is-haaq-Allah marehemu-anasema: “Ilipofika kesho ya siku ya Uhud ya mwezi kumi na sita Shawwal {Mfunguo mosi}. Muadhini wa Mtume wa Allah aliwaadhinia watu kumfuata adui, akatangaza: “Asitoke asitoke pamoja nasi ye yote ila yule aliyekuwa pamoja nasi jana”. Jaabir Ibn Abdillah Ibn Amrou Ibn Hiraam akamzungumza Bwana Mtume, akamwambia: “Ewe Mtume wa Allah! Hakika baba yangu alikuwa amenipa uangalizi wa dada zangu saba na akaniambia: Ewe kijana changu wee, kwa yakini hainipasii mimi wala wewe kuwaacha watoto hawa wa kike peke yao bila ya kuwa na mwanamume wa kuwaangalia. Na sikuwa mimi ni mwenye kukufadhilishia kupigana jihadi pamoja na Mtume wa Allah kuliko nafsi yangu, basi wewe bakia uwaangalie dada zako (mimi nakwenda kupigana). Basi nikabakia kuwaangalia”. Mtume wa Allah-Rehema na Amani zimshukie-(akaukubali udhuru wake huu uliomzuia kutoka nae ile siku ya kwanza) akampa idhini ya kutoka pamoja nae (leo). Na hakika si vinginevyo, Mtume wa Allah alitoka kwa ajili tu ya kuwaogopesha na kuwatisha maadui. Na ili iwafikilie khabari kwamba yeye ametoka kuwafuatilia ili watambue kuwa bado ana nguvu, na kwamba yaliyowasibu hayakuwadhoofisha katika kupambana na adui yao”. Mwisho wa kunukuu.

Muadhini wa Mtume wa Allah alipotoa adhana ya vita, watu wakaanza kuziendea haraka silaha zao na kuzivaa, kisha wakamiminika na kukusanyika msikitini. Hakubakia nyuma majeruhi wala mzima bila ya kuangalia majeraha na maumivu yaliyotokana na majeraha hayo ambayo kila mmoja alikuwa ameshughulishwa na kuyaganga. Wito wa Bwana Mtume uliwafanya wayasahu yote hayo kama kwamba halikuwepo lililotokea. Hapana ye yote miongoni mwao ila aliyasahau kabisa majeraha na maumivu yake na akajiona mzima na mwenye nguvu mpya na ari ya kusahihisha makosa aliyoyafanya. Mpaka ikafikia wanyonge kuzibebesha nafsi zao zisiyoyaweza kwa ajili tu ya kumuitikia Mtume wa Allah kama walivyoamrishwa: “ENYI MLIOAMINI! MUITIKIENI ALLAH NA MTUME WAKE ANAPOKUITENI KATIKA YALE YATAKAYOKUPENI UHAI MZURI (wa duniani na akhera)…” [8:24]

Imepokelewa kwamba: Abdullah Ibn Sahmi Al-Answariy na nduguye Raafii Ibn Sahmi Al-Answaariy, walikuwa wamerejea kutoka Uhud wakiwa wamejeruhiwa vibaya sana. Wakatoka wakijikokota kwenda kuungana na Mtume wa Allah na Raafii ndiye aliyekuwa amejeruhiwa vibaya sana kuliko nduguye, akashindwa kutembea. Nduguye Abdullah akawa anambeba mgongoni kwake masaa kadhaa mpaka anapopumzika anamuacha atembee kwa kitambo kidogo.  Wakaenda hivyo hivyo mpaka wakafika kwa Mtume wa Allah, Bwana Mtume-Rehema na Amani zimshukie-alipowaona aliwaombea dua njema. Watu wengine ambao hawakwenda vitani jana yake walimuomba Bwana Mtume idhini ya kutoka, akawakatalia ombi lao hilo. Kwa hivyo hakutoka ye yote miongoni mwa ambao hawakwenda vitani siku iliyotangulia ila Jaabir Ibn Abdillah-Allah amuwiye radhi-kwa sababu ya udhuru mzito aliokuwa nao na nia yake ya kweli.

Watu walipokwishakusanyika, Mtume wa Allah-Rehema na Amani zimshukie-akaswali rakaa mbili msikitini, kisha akaagiza aletewe farasi wake akampanda akiwa amevaa nguo na kofia ya chuma. Akaagizia bendera yake ambayo ilikuwa bado haijateremshwa tangu jana, akamkabidhi Sayyidina Aliy Ibn Abiy Twaalib na kauli nyingine inasema kuwa alimpa Sayyidina Abuu Bakri. Na akampa ukhalifa wa Madinah Sayyidina Abdullah Ibn Ummu Maktuum na akamfanya Abbaad Ibn Bishri kuwa mlinzi wake. Kisha huyoo Bwana Mtume akatoka na maswahaba wake wakaenda mpaka wakapiga kambi Hamraaul-Asad; hii ni sehemu iliyo umbali wa maili nane kutoka mjini Madinah. Akakaa hapo siku tatu; Jumatatu, Jumanne na Jumatano. Wakati wa mchana Bwana Mtume alikuwa anawaamrisha maswahaba wake kukusanya kuni, usiku unapoingia alimuamrisha kila mmoja wao kuwasha moto. Ikawa mianga ya moto ikionekana umbali mrefu kabisa na kuzagaza pande zote. Mng’aro wa mioto hii ukawakhadaa maadui na kuwafanya wahisi kuwa waislamu wako maelfu kwa maelfu. Ibn Is-haq-Allah amrehemu-anasema: “Khabari za kupiga kwao kambi na mioto yao zikasambaa na kuenea kila mahala, hili likawa ndio alililowadhalilishia maadui wao

———————————————————————-



————————————————————————–





Kuhifadhi Quran Tukufu


بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
السلام عليكم و رحمة الله وَبَرَكاتُهُ

وحدثني عن مالك عن نافع عن عبد الله بن عمر

أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال إنما مثل صاحب القرآن كمثل صاحب الإبل المعقلة إن عاهد عليها أمسكها وإن أطلقها ذهبت

Mtume SAAW alisema, “Mtu aliehifadhi (au ane ifahamu) Qur’an ni sawa mtu aliekuwa na ngamia mwenye kudetea (kuchechemea) Ikwa atamchunga vema basi atakuwa nae lakini akimwachia atakimbia.

Faharas Muwatta Malik: Book 15: Hadith 15.4.6

صدق رسول الله صلى الله عليه وسلم

saumu ni ya Mwenyezi Mungu


بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
السلام عليكم و رحمة اللهوَبَرَكاتُهُ
(Assalaam Alaikum WarahmatuLlahi Wabarakatuh)

حدثنا إبراهيم بن موسى أخبرنا هشام بن يوسف عن بن جريج قال أخبرني عطاء عن أبي صالح الزيات أنه سمع أبا هريرة رضى الله تعالى عنه يقول

قال رسول الله صلى الله عليه وسلم قال الله كل عمل بن آدم له إلا الصيام فإنه لي وأنا أجزي به والصيام جنة وإذا كان يوم صوم أحدكم فلا يرفث ولا يصخب فإن سابه أحد أو قاتله فليقل إني امرؤ صائم والذي نفس محمد بيده لخلوف فم الصائم أطيب عند الله من ريح المسك للصائم فرحتان يفرحهما إذا أفطر فرح وإذا لقي ربه فرح بصومه

Mjumbe Wa Mwenyezi Mungu alisema, “Mwenyezi Mungu Alisema. “Vitendo vyote vya Wana Adamu (watu) ni vya kwao, isipokuwa (kufunga) saumu ambayo ni ya Kwangu, na (nitamlingania) nitampa thawabu kwa ajili hiyo”. Saumu ni ngao au hifadhi ya kutoingia motoni na kutotenda madhambi. Ikiwa mtu atafunga saumu, aepukane na uhusiano wa jinsia kwa mkewe, asigombane (asikorofishane). Ikiwa yeyote amegombana au amekorofishana na mwingine, Aseme: ِ”Allahumma Inni Saim” (Ewe Mola wangu mimi nimefunga suamu) ‘Kwa Yule Ambae ana Mamlaka juu ya roho yangu,Harufu itokayo mdomoni mwa yule alie funga ni bora mbele ya Mwenyezi Mungu kuliko manukato ya Misk. Kuna furaha mbili kwa yule alie funga, moja ni ile ya wakati wa kufuturu, na ingine ni ile wakati anakutana na Mola wake, Nae (Mola) Atakuwa na furaha nae kwa sababu ya saumu yake.

صدق رسول الله صلى الله عليه وسلم

Sadaqa RasuluLlah Salla Allahu alaih wa Sallam

——————————————————————————————————————

HADITHI YA 15 – ADABU NA TABIA ZA MUISLAMU


عن أبي هُرَيْرَةَ رضي الله عنهُ: أنَّ رسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قال :
((مَنْ كانَ يُؤمِنُ باللهِ والْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيَقُل خَيْراً أَوْ لِيَصْمُتْ، ومَنْ كانَ يُؤمِنُ باللهِ والْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ جارَهُ، ومَنْ كانَ يُؤمِنُ باللهِ والْيوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ ))

رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ وَمُسْلِمٌ

‘AN ABII HURAYRATA RADHIYA LLAHU ‘ANHU ANNA RASUULA LLAHI SWALLA LLAHU ‘ALAYHI WASALLAMA QAALA:
MAN KAANA YU-UMINU BILLAHI WALYAUMI L-AKHIRI FALYAQUL KHAYRAN AU LIYASWMUT, WAMAN KAANA YU-UMINU BILLAHI WALYAUMIL-AKHIRI FALYUKRIMU JAARAHU, WAMAN KAANA YU-UMINU BILLAHI WALYAUMIL-AKHIR FALYUKRIMU DHWAYFAHU.
RAWAAHUL BUKHARIYYU WA MUSLIM

Kutoka kwa Abu Hurayrah رضي الله عنه ambaye alisema: Kasema Mtume صلى الله عليه وسلم :
Aliyekuwa amemuamini Allaah سبحانه وتعالى na siku ya Kiyama aseme (mambo ya) kheri, au anyamaze, na yule anaemuamini Allaah سبحانه وتعالى na siku ya Kiyama awe mkarimu kwa jirani yake, na yule anaemuamini Allaah سبحانه وتعالى na siku ya Kiyama amkirimu mgeni wake.
Imesimuliwa na Al-Bukhari na Muslim

MAUDHUI YA HADITHI.

Hadithi hii inazungumzia suala zima la tabia atakiwayo kujipamba nayo Muislamu katika mazungumzo yake, jinsi ya kuishi na majirani na kuwakirimu wageni. Kwani mambo haya ndiyo yanayozikamilisha Imani zetu kwa Allah Subhaanahu Wata’ala na hakika ndiyo misingi ya tabia za Muislamu.

MAFUNDISHO

- Jukumu la Muislamu kuhusiana na ayasemayo limetajwa katika Quraan Suuratu Qaaf/18

مَا يَلْفِظُ مِن قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ

Hatamki neno ila karibu yake yupo mwangalizi tayari kuliandika.
Hivyo mazungumzo na maneno yetu ima tutalipwa ujira wa thawabu kwa kuwa ni ya kheri au kupata dhambi kwa kuwa ni ya shari. Kauli ya kheri ni bora kutamkwa kuliko kunyamaza. Na kunyamaza ni bora kuliko kuzungumza kauli ya shari.
- Tunapozungumza na watu ama rafiki, ndugu, jamaa, wazee na jamii kwa ujumla lazima tuchague lipi la kuzungumza. Tujiepushe na mazungumzo yasio na faida, kueneza uzushi, na kusengenya kwani huleta fitna ndani yake. Tujiweke na tabia ya maneno mema kama kumtaja na kumsabih Allah Subhaanahu Wata’ala , kusoma Quraan, du’aa na ushauri mzuri kwa wengine. Na kama hatuna basi na tunanyamaze. Al Israa/36

-

إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولـئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْؤُولاً


Hakika masikio, na macho, na moyo – hivyo vyote vitasailiwa (vitahojiwa na kuulizwa)
- Tukae vizuri na majirani kwa ujumla bila ya kujali dini zao, tuwakirimu na tuwe na ustahamilivu kuepusha kero baina yetu. Kwani jirani Muislamu ana haki tatu kwa Muislamu mwenzake (haki ya ujirani, haki ya Uislamu na haki ya kuwa karibu) Ama jirani Muislamu aliye mbali ana haki mbili (Uislamu na ujirani) . Na jirani asiyekuwa Muislamu ana haki moja tu – Ujirani.
- Kukirimu wageni ni miongoni mwa tabia za Mitume na watu wema kwani hii ni Ibadah ambayo baadhi ya Maulamaa wanasema ni wajibu ingawa wengi wao wanasema ni moja katika mambo yanayopendeza. Tunapofikiwa na wageni bila ya kujali hali zao hulazimika kuwakirimu na kuwahudumia.

HITIMISHO

Hadithi inatufahamisha adabu za kuzungumza, kukirimu mgeni, kukaa na majirani vizuri kwa kufuata mafunzo ya Mtume wetu Swalla Allahu ‘Alayhi Wasallam ambayo hutupelekea kujenga jamii bora. Kwani mambo haya yamechanganya haki mbili – haki za Allah Subhaanahu Wata’ala na haki za watu na hivyo kuikamilisha imani ya Muislamu na kuijenga dini yake.

Miongoni mwa maneno mazuri ni kuelimisha kwa ujumla, kuamrishana mema na kukatazana mabaya, kusuluhisha baina ya watu na bora zaidi ni pale utakaposimama kwa kauli kuitetea haki hata kama wengine watakasirishwa na kujenga ithbati (kuwa na msimamo) katika dini.

__________________
Engineer Muhammad Saleh Bin-3ubadiy

————————————————————————————————-

Hotuba ya Mtume (SAW) aliyotoa
katika Hija ya kuagana.

Kila sifa njema ni ya Mwenyezi Mungu. Tunamhimidi na kumwomba msaada. Tunamwomba maghf*a na kutubia Kwake. Tunajikinga kwa Mwenyezi Mungu na shari za nafsi zetu na maovu ya matendo yetu. Aongozwaye na Mw~enyezi Mungu hapana wa kumpotoa. Na Ampotoaye hapana wa kumw­ongoza. Na ninashuhudia kwamba hakuna tnungu ha Mwenyezi Mungu, na ninashuhudia kwamba Muhammad ni mtumwa Wake na ni Mtume Wake.

Enyi waja wa Mwenyezi Mungu! Nawausieni kumcha Mwenyezi Mungu na kuwahimiza kutenda amali za kumtii. Na ninaanza (kuwaambia maneno ya) Mwenyezi Mungu kwa lililojema. Ama Baad! Enyi watu! Nisikilizeni ninayowafafanulia, maana sijui pengine siVa­kutana nanyi tena baada ya mwaka huu mahali hapa.

Enyi watu! Damu zenu na heshima zenu ni haram (kuvunjwa) hadi mtakapokutana na Mwenyezi Mungu. Kama ambavyo siku yenu hii ya leo na nchi yenu hil ni haramu (kuvunjwa heshima yake). Je nimefikisha (ujumbe wa Mwenyezi Mungu ama la?).

Walijibu ‘Ndiyo umefikisha.’ Akasema: Ewe Mola! Shuhudia! Basi aliye na amana nairudishe (salama) kwa wenyewe.

Hakika riba imeondolewa. Na riba ya kwanza nina­yoanza nayo kuiondoa ni riba ya Abbas bin Abdul Muttalib. Na hakika (malipo ya) damu za Zama na Ujinga yanaondolewa; na damu ya kwanza ninayoanza nayo kuiondolea malipo ni damu ya Amir bin Rabia bin al-Harith bin Abdul Muttalib. Na athari (zote) za Zama za Ujinga zimeondolewa isipokuwa ulindaji Kaaba na unyweshaji maji. Na (kuua) makusudi (malipo yake) ni kisasi; na kifo kisichofanana na makusudi ni kilichouliwa kwa fimbo au jiwe na malipo yake ni ngamia mia. Kina­chozidi hapo, basi ni cha Zama za Ujinga.

Enyi watu! Tayari shetani amekwisha kata atamaa ya kuabudiwa katika ardhi yenu hii. lakini ameridhia kutuwa kwa yasiyokuwa hayo kati ya mnayoona nyinyi kuwa ni duni.

Enyi watu! hakika kuchelewesha (miezi mitukufu) ni kuzidi katika ukafiri; kwayo hupotezwa wale walioku­furu. Wanauhalalisha (mwezi mtukufu) mwaka mmoja na kuuharamisha niwaka mwengine ili waifanye sawa idadi ya ile (miezi) aliyoitukuza Mwenyezi Mungu. Na zama zimezunguka kama mfano wa siku ya kuumbwa mbingu na ardhi. Idadi ya miezi mbele ya Mwenyezi Mungu ni miezi kumi na mbil~ katika elimu ya Mwenyezi Mungu (tangu) siku Alipoumba mbingu na ardhi. Katika hiyo imo minne iliyo mitukufu – mitatu imefuatana, na mmoja uho peke yake: Dhul Qaadah, Dhul Hijjah na Muharram; na Rajab uko baina ya Jamada na Shaaban. Je nimefikisha? Ewe Mola! Shuhudia.

Enyi watu! Wake zenu wana haki zao kwenu na nyinyi mna haki zenu kwao. Haki zenu kwao ni wasim­laze yeyote mnapolala, wasimwiingize yeyote msiyemtaka nyumbani mwenu ha kwa idhini yenu, na wasifanye chafu lolote. Wakiyatenda hayo, Mwenyezi Mungu Amewapa idhini ya kuwawaidhi na kuwapiga kipigo kisicho cha kuumiza sana. Wakikoma na kuwatii mtapaswa kuwalisha na kuwavisha kwa wema. Mliwatwaa kuwa ni amana ya Mwenyezi Mungu, mka­halalishiwa uchi wao kwa Kitabu cha Mwenyezi Mungu Hivyo, nicheni Mwenyezi Mungu kuhusu wanawake na mwausie hen.

Enyi watu! Waislamu ni ndugu. Si halali kwa Mwislamu mali ya ndugu yake ila kwa nia na roho safi. Je nimefikisha? Ewe Mola! Shuhudia. Basi msirejee kuwa makafiri mkakatana shingo wenyewe kwa wenyewe. Kwani nimewaachia ambayo mkishikamana nayo hamwezi kupotea: Ni kitabu cha Mwenyezi Mungu na AhIi Bayt wangu. Je nimefikisha? Ewe Mola! Shuhudia.

Enyi watu! Mola wenu nyote ni mmoja. Nyote mwatokana na Adam, na Adam atokana na udongo. Bora wenu nyote mbele ya Mwenyezi Mungu ni amchaye zaidi. Na Mwarabu hana ubora juu ya siye Mwarabu ila (ubora ni) kwa ucha Mungu. Je nimefikisha (ama Ia?) Walijibu: ‘Ndiyo.’ Akasema: Basi aliyepo amfikishie (habari hizo) asiyekuwepo.

Enyi watu! Mwenyezi Mungu Amempangia kila mrithi fungu lake Ia urithi. Na haifai mrithi kuusiwa zaidi ya thuluthi. Mtoto ni wa godoro, na mzinifu lake ni jiwe. Anayedai baba asiye wake, na anayetawalisha asiye mtawala wake, atapatwa na laana ya Mwenyezi Mungu, malaika Wake na watu wote. Na Mwenyezi Mungu Hatamkubalia toba wala wema. Amani na rehema za Mwenyezi Mungu ziwe juu yenu.

————————————————————————————————————————-

HADITHI YA 12 – MUISLAMU MWEMA NI KUJIEPUSHA NA YASIYOMUHUSU


عن أبي هريرة رضي الله عنه قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم
من حسن إسلام المرء ترك ما لا يعنيه
حديث حسن رواه الترمذي

‘AN ABII HURAYRATA RADHIYA LLAHU ‘ANHU QAALA: QAALA RASUULU LLAHI SWALLA LLAHU ALAYHI WASALLAM:
MIN HUSNIL ISLAAMI L-MAR-I TARKUHU MAA LAA YA’ANIYHI
HADITH HASAN RAWAAHUT TIRMIDHIY

Kutoka kwa Abi Hurayrah Radhi za MwenyeziMungu zimshukie juu yake alisema: Amesema Mtume صلى الله عليه وسلم :

Kati ya yale yanayomfanya Muislamu mwema ni kujiepusha na yasiyomuhusu.
Hadithi Hasan na Sahihi Imesimuliwa na At-Tirmidhiy na wengineo..

MAUDHUI YA HADITHI

Hadithi hii ni moja kati ya hadithi nzuri zenye kuonyesha msingi wa adabu, tabia na heshima katika Uislamu. Kujiepusha na yasiyokuwa na uhusiano ni tabia nzuri kwa Muislamu mwema kujipamba nayo.

MAFUNDISHO

· Muislamu mzuri lazima ajiepushe na yote yasiomuhusu yasiomletea faida katika dini, dunia na akhera yake. Allah Subhaanahu Wata’ala amewasifu na kufaulu waumini ambao hujiepusha na mambo ya kipuuzi (Almuuminuun/3). Pia katika Suurat Qasas/55 inatueleza vipi watu wema wanaposikia yasiyowahusu ya upuuzi

· وَإِذَا سَمِعُوا اللَّغْوَ أَعْرَضُوا عَنْه ُ
Na wanaposikia upuuzi hujitenga nao

· Katika Uislamu kuna kutofautiana katika heshima na tabia kunakobainishwa na matendo yetu kama Hadithi inavyobainisha.

· Tusipoteze muda kwa mambo yasiyo na faida, na tuwe na hamu na yale yenye kuleta matunda mazuri kwetu na kwa jamii, na wala tusiwe wepesi wa kupokea na kueneza mambo ya kipumbavu. Kwani utulivu hupatikana ikiwa hatutojiingiza kwenye mambo yasiyotuhusu.

HITIMISHO.

Kwa kweli Muislamu ana mambo yanayomtosha kama kutafuta riziki za halali, majukumu ya kifamilia kwa waliooa/ kuolewa na kujiongezea elimu ya dini yake ambayo ni lazima kwake na hata hivyo hana hata muda wa kuyatimiza.
Hakuna tena haja ya kutafuta mengine yasiyomuhusu. Ni lazima aupange muda vizuri katika kutimiza yale yaliomuhusu yenye kumletea faida yeye mwenyewe kwanza na jamii kwa ujumla.
Tuutumie muda wetu katika mambo yale yanayotuhusu katika dini na dunia na akhera yetu kwa ajili ya kupata malengo ya kuwepo katika ulimwengu huu

——————————————————————

kila mmoja wenu ni mchungaji


بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
السلام عليكم و رحمة اللهوَبَرَكاتُهُ
(Assalaam Alaikum WarahmatuLlahi Wabarakatuh)
صحيح مسلم: كتاب:الإمارة:حديث رقم: 1829
حدثنا قتيبة بن سعيد حدثنا ليث ح وحدثنا محمد بن رمح حدثنا الليث عن نافع عن بن عمر
عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه قال ألا كلكم راع وكلكم مسئول عن رعيته فالأمير الذي على الناس راع وهو مسئول عن رعيته والرجل راع على أهل بيته وهو مسئول عنهم والمرأة راعية على بيت بعلها وولده وهي مسئولة عنهم والعبد راع على مال سيده وهو مسئول عنه ألا فكلكم راع وكلكم مسئول عن رعيته
Mtume SAAW kasema,
“Jihadharini, kila mmoja wenu ni mchungaji, na kila mmoja atajibu kufuatana na kundi lake (analolichunga). Kiongozi (Amiri au Khalifa) ni mchungaji wa watu wake na ataulizwa kuhusu majukumu yake. Mwanamme ni Malezi (mlinzi) wa watu katika familia yake na ataulizwa (kuhusu majukumu yake na ulezi wake). Mwanamke ni mlezi (mlinzi) wa familia ya mmewe na wanae na ataulizwa kuhusu majukumu yake (ya ulezi na hifadhi). Mtumishi (mtumwa) ni mlinzi wa mali ya Sayyidi wake na ataulizwa kuhusu majiukumu yake (ya hifadhi na uaminifu wake). Jihadharini, kila mmoja wenu ni mlinzi na kila mmoja wenu ataulizwa kuhusu majukumu yake (na uaminifu wake).
Sahih Muslim: Kitabu cha 20: Hadith ya 4496
صدق رسول الله صلى الله عليه وسلم
Sadaqa RasuluLlah Swalallahu alaihi wasalam
———————————
UBORA WA WAZAZI.


Assalaam Alaykum.

UBORA WA WAZAZI.

Alisimulia Abu hurayrah (Radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake) ya kwamba alimsikia Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam ) ” Je haitoshi baba na mama kuwa ni zawadi mpya ?, hawa kununuliwa wala hawakutolewa bure.” [Muslim ]

KUWATUKANA NA KUWALAANI WAZAZI NI MIONGONI YA MADHAMBANI MAKUBWA.
1.Alisimulia Abdullaah bin Amru bin al-Aaas (Radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake ) ya kwamba Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallaam ) alisema: “Katika madhambi makubwa ni mtu kuwatukana wazazi wake,tukamuuliza mtume na itakuwaje mtu awatukane wazazi wake? Akasema ndio .”Kumtukana baba wa mwenzio ni sawa na kumtukana baba yako,kumtukana mama wa mwenzio ni sawa na kumtukana mama yako.[Al-Bukhariiy, Muslim na Abu Dawoud ]

2.Katika mapokezi mengine. Kwa hakika miongoni mwa madhambi makubwa ni mtu kumtukana mzazi wake. Tukasema ewe Mtume “Itakuwaje mtu kumtukana mzazi wake?Akasema “Kumtukana baba wa mwenzio,na wewe ukatukaniwa baba yako, na kumtukana mama wa mwenzio na wewe ukatukaniwa mama yako.[Al-Bukhariiy na Muslim]

3.Alisimulia Ibn Abbas (Radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake ) ya kwamba Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam ) alisema: “Laana iwe juu yake kila anaemtukana baba yake, Laana iwe juu yake kila anaemtukana mama yake, anaechinja pasi na jina la Allaah,laana iwe juu yake asie muongoza mtu kipofu akiwa njiani , laana iwe juu yake anaetenda matendo ya kaumu Luti.[Sahiyh Al-Jaame ]

Reply With Quote

————————————————————————————————-
Kila ugonjwa una dawa yake


Kasema Mtume (SWA),

Tafuteni dawa enyi waja wa mwenyezi mungu, kwani hakuna ugonjwa wowote ule Allah kauteremsha ulimwenguni isipokuwa Allah kateremsha dawa yake pia.

__________________
“ENYI MLIO AMINI! MCHENI ALLAH NA SEMENI MANENO YA SAWA SAWA. APATE KUKUTENGENEZEENI VITENDO VYENU NA AKUSAMEHENI MADHAMBI YENU. NA ANAYE MT’II ALLAH NA MTUME WAKE, BILA YA SHAKA AMEFANIKIWA MAFANIKIO MAKUBWA”. [Quran 33:70-71

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------

Hadithi Ya 30: Allaah Amefaridhisha Mambo Ya Dini Tusiyapuuze


الحديث الثلاثون
"إن الله تعالى فرض فرائض فلا تضيعوها"

عَنْ أَبيِ ثَعْلَبَةَ الخُشَنِيِّ جُرْثُومِ بْن نَاشرٍ رضي الله عنه عَنْ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ:
(( إنّ اللهَ تَعَالى فَرَضَ فَرَائِضَ فَلاَ تُضَيّعوهاَ وَحَدَّ حُدُودَاً فَلاتَعْتَدُوهَا وَحَرّمَ أَشْياءَ فَلاَتَنْتَهِكُوهَا وَسَكَتَ عَنْ أَشْيَاءَ رَحْمَةً لَكُمْ غَيْرَ نِسْيانٍ فَلا تَبْحَثُوا عَنْهَا ))
حَدِيثٌ حَسَنٌ، رَوَاهُ الدَّارَقُطْنِيّ وَغَيْرُهُ

HADITHI YA 30
ALLAAH AMEFARIDHISHA MAMBO YA DINI TUSIYAPUUZE

Kutoka kwa Abu Tha'alaba Al-Khushani Jurthuum Ibn Naashib رضي الله عنه naye kapokea kwa Mtume صلى الله عليه وسلم :
Allaah سبحانه وتعالى amefaridhisha mambo ya dini kwa hivyo usiyapuuze. Vile vile kaweka mipaka usiikiuke. Amekataza baadhi ya mambo kwa hivyo usifanye. Yale aliyoyanyamazia ni kwa ajili ya huruma zake kwako wala hakusahau kwa hivyo usiyadadisi.
Imesimuliwa na Daaraqutni na wengineo . Hadithi Hasan

------------------------------------------------------------------------

HADITHI YA 31
UPE ULIMWENGU KISOGO ALLAAH ATAKUPENDA

Kutoka kwa Abu Al-‘Abbaas Sahl bin Sa'ad As-Saa'idiy رضي الله عنه ambaye alisema:
Mtu alikuja kwa Mtume صلى الله عليه وسلم na akasema: Ewe Mjumbe wa Mwenyeezi Mungu, nielekeze kitendo ambacho nikitenda kitasababisha Mola kunipenda na watu kunipenda. Akasema (صلى الله عليه وسلم ) : Upe ulimwengu kisogo na Mwenyeezi Mungu atakupenda, na jiepushe na mali za watu na watu watakupenda.
Imesimuliwa na Ibn Maajah na wengineo kwa mtiririko mzuri wa mapokezi.*
*Hata hivyo wanachuoni wa Hadiyth wameeleza kuwa Hadiyth hii ni dhaifu kutokana na udhaifu wa sanad yake japo An-Nawawiy kaitumia na kasema ina sanad nzuri.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

HADITHI YA 32
KUSIWE NA KUDHURIANA WALA KULIPIZA DHARA

Kutoka kwa Abu Sa'iid Sa'ad Ibn Malik Ibn Sinaan Al-Khudhri رضي الله عنه ambaye alisema kuwa Mtume صلى الله عليه وسلم kasema:
Kusiwe na kudhuriana wala kulipa dhara.

Imesimuliwa na Ibn Maajah, Daaraqutni na wengineo na ina kiwango cha 'Musnad'

Vile vile imesimuliwa na Malik katika (kitabu) Al-Muwatta kama 'Mursal'
Inayo mtiririko wa mapokezi kutoka kwa 'Amr Ibn Yahya, kutoka kwa baba yake, kutoka kwa Mtume صلى الله عليه وسلم hata ukimuacha Abu Sa'id bado inayo mtiririko wa mapokezi

-------------------------------------------------------------

Hadithi Ya 33: Jukumu La Ushahidi Liko Kwa Yule Anayedai Na Kula Kiapo Kunamuwajibikia Yule Anayekana

الحديث الثالث والثلاثون
"البينة على المدعي واليمين على من أنكر "

عن ابن عَبَّاسٍ رضي اللُه عنهما: أن رسولَ الله صلى الله عليه وسلم قال: ((لَو يُعْطَى النَّاسُ بِدَعْوَاهُمْ لادَّعَى رِجَالٌ أموالَ قَوْمٍ ودِماءَهُمْ لَكِنِ البَيِّنَةُ على المُدَّعِى والْيَمينُ على من أَنْكَرَ)).

حَدِيثٌ حَسَنٌ، رَوَاهُ الْبَيْهَقِيّ وَغَيْرُهُ هَكَذَا، وَبَعْضُهُ فِي "الصَّحِيحَيْنِ".

HADITHI YA 33
JUKUMU LA USHAHIDI LIKO KWA YULE ANAYEDAI
NA KULA KIAPO KUNAMUWAJIBIKIA YULE ANAYEKANA
Kutoka kwa Ibn ‘Abbaas رضي الله عنه ambaye amesema kuwa Mtume صلى الله عليه وسلم alisema:
Kama watu wangelipewa kwa mujibu wa madai yao, watu wangelidai mali na damu za wenzao (uhai) lakini jukumu la ushahidi liko kwa yule anayedai na kula kiapo kunawajibika kwa yule anayekana (kuwa hajatenda).
Imesimuliwa na Al-Bayhaqi na wengineo. Ni Hadithi Hasan.
---------------------------------------------------------------
adithi Ya 34: Yeyote Atakayeona Kitendo Kiovu AkiondoeKwa Mkono Wake


الحديث الرابع والثلاثون
"من رأى منكم منكرا فليغيره بيده"

عن أبي سعيدٍ الْخُدْرِيِّ رضي الله عنه قال: سمعتُ رسولَ الله صلى الله عليه وسلم يقوُل :
((مَنْ رَأَى مِنْكُمْ مُنْكَراً فَلْيُغَيِّرْهُ بِيَدِهِ، فَإنْ لمَْ يَسْتَطِعْ فَبلِسانِهِ، فَإنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبقَلْبِهِ، وَذَلِكَ أضْعَفُ
اْلإِيمَانِ))
رَوَاهُ مُسْلِمٌ

HADITHI YA 34
YEYOTE ATAKAYEONA KITENDO KIOVU AKIONDOE
KWA MKONO WAKE
Kutoka kwa Abu Sa'iid Al-Khudhriy رضي الله عنه ambaye amesema : Nilimsikia Mtume صلى الله عليه وسلم akisema:
Yeyote yule atakayeona kitendo kiovu mwache akiondoe (abadilishe) kwa mkono wake, ikiwa hawezi basi kwa ulimi wake (alikemee au kukataza), na ikiwa hawezi basi kwa moyo wake (achukie) na huo (yaani kuona baya na kunyamaza) ni udhaifu wa Imani.
Imesimuliwa na Muslim
-----------------------------------------------------------
adithi Ya 35: Msioneane Choyo, Msizidishiane Bei, Msichukiane


الحديث الخامس والثلاثون
"لا تحاسدوا ولا تناجشوا ولا تباغضوا"

عن أبي هُريرةَ رضي اللهُ عنه قال: قال رسوُل الله صلى الله عليه وسلم : ((لا تَحَاسَدُوا، ولا تَنَاجَشُوا، ولا تَباغَضُوا، ولا تَدَابَرُوا، ولا يَبعْ بَعْضُكُمْ على بَيْعِ بَعْضٍ، وكُونُوا عِبادَ اللهِ إخْوَاناً، المُسْلمُ أَخُو المُسْلمِ: لا يَظْلِمُهُ، ولا يَكْذِبُهُ، ولا يَحْقِرُهُ، التَّقْوَى هاهُنا - ويُشِيرُ إلى صَدْرِه ثَلاثَ مَرَّاتٍ , بِحَسْبِ امْرِىءٍ مِنَ الشَّرِّ أن يَحْقِرَ أخاهُ المُسْلِمَ، كُلُّ المُسْلِمِ على الْمسْلِم حَرَامٌ: دَمُهُ ومالُهُ وعِرْضُهُ))

رَوَاهُ مُسْلِمٌ

HADITHI YA 35
MSIONEANE CHOYO, MSIZIDISHIANE BEI, MSICHUKIANE
Kutoka kwa Abu Hurayra رضي الله عنه ambae amesema: Mtume صلى الله عليه وسلم kasema:
Msioneane choyo, wala msizidishiane bei (za vitu), wala msichukiane, wala msipigane mapande (msitengane), wala msishindane kwa kupunguza bei. Lakini kuweni ndugu, enyi waja wa Mwenyeezi Mungu, Muislamu ni ndugu wa Muislamu mwenzake, hamdhulumu wala hamvunji, hamwambii uongo wala hamdharau. Ucha Mungu uko hapa (huku akiashiria kifuani kwake kwa vidole vyake) mara tatu. Ni uovu wa kutosha kwa mtu kumdharau ndugu yake Muislamu. Muislamu ameharamishiwa kwa Muislamu mwenzake: damu yake, mali yake na heshima yake (Yaani haramu kuchukua mali ya mwenzako, kumuua na kumdhalilisha).
Imesimuliwa na Muslim
--------------------------------------------------------
Hadithi Ya 36: Atakayemuondoshea Shida Muislamu Mwenzake,Allah Atamuondoshea Shida Za


Hadithi Ya 36: Atakayemuondoshea Shida Muislamu Mwenzake,Allah Atamuondoshea Shida Zake

الحديث السادس والثلاثون
"من نفس عن مسلم كربة"

عن أبي هُرَيْرَة رضي اللهُ عنه، عن النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قال: (( مَنْ نَفَّسَ عَنْ مُؤمِنٍ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ الدُّنْيا نَفَّسَ اللهُ عَنْهُ كُرْبَةً من كُرَبِ يوْمِ القيامَةِ، ومَنْ يَسَّرَ على مُعْسِرٍ يَسَّرَ اللهُ عليه في الدنْيا والآخِرَةِ، وَمَنْ سَتَرَ مُسْلِماً سَتَرَهُ الله في الدُّنْيا والآخِرَةِ واللهُ في عَوْنِ الْعَبْدِ ما كانَ الْعَبْدُ في عَونِ أخيهِ. ومَنْ سلك طَريقاً يَلْتَمِسُ فِيهِ عِلْماً سَهَّلَ اللهُ له بِهِ طَرِيقاً إلى الجنَّةِ.
وَمَا اجتَمَعَ قَوْمٌ في بَيْتٍ مِنْ بُيُوتِ اللهِ يَتْلُونَ كِتَابَ اللهِ ويَتَدَارَسُونَهُ بَيْنَهُمْ، إلا نَزَلَتْ عليهمُ السَّكِينَةُ، وغَشِيَتْهُمُ الرَّحْمَةُ، وحَفَّتهُمُ المَلائِكَةُ، وذَكَرَهُمُ اللهُ فيمَنْ عِنْدَه . وَمَنْ بَطَّأ بِه عَمَلُهُ لمْ يُسْرِعْ به نَسَبُهُ))

رَوَاهُ مُسْلِمٌ بهذا اللفظ.

HADITHI YA 36
ATAKAYEMUONDOSHEA SHIDA MUISLAMU MWENZAKE,
ALLAH ATAMUONDOSHEA SHIDA ZAKE
Kutoka kwa Abu Hurayra رضي الله عنه ambaye amesema kwamba Mtume صلى الله عليه وسلم kasema:
Yeyote atakaemuondoshea shida ya kidunia Muislamu mwenzake, Allaah Atamuondoshea moja katika shida za siku ya Kiyama.
Yeyote yule anaemsaidia muhitaji (maskini) Allaah Atamsaidia haja zake hapa duniani na akhera. Yeyote yule anayemsitiri Muislamu, Allaah Atamsitiri hapa duniani na akhera.
Mwenyeezi Mungu humsaidia mja wake wakati wote mja anapomsaidia nduguye (Muislamu). Yeyote yule anayekamata njia kutafuta elimu, Allaah Atamrahisishia njia ya peponi. Hawakutaniki watu katika nyumba ya Mwenyeezi Mungu wakisoma kitabu cha Mwenyeezi Mungu na wakasomeshana pamoja ila watashukiwa na utulivu (sakina) na kheri. Rehema (za Allah) huwafunika na Malaika huwazunguka na Allaah Huwakumbuka kwa wale walioko pamoja Nae. Yeyote yule anayeakhirishwa (anayecheleweshwa) na vitendo vyake (kwenda peponi) hatoharakishwa na Nasab yake.
Imesimuiwa na Muslim
-------------------------------------------------------------
Default Hadithi Ya 37: Allaah Kaviandika Vitendo Vyema Na Vibaya

الحديث السادس والثلاثون
"من نفس عن مسلم كربة"

عن أبي هُرَيْرَة رضي اللهُ عنه، عن النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قال: (( مَنْ نَفَّسَ عَنْ مُؤمِنٍ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ الدُّنْيا نَفَّسَ اللهُ عَنْهُ كُرْبَةً من كُرَبِ يوْمِ القيامَةِ، ومَنْ يَسَّرَ على مُعْسِرٍ يَسَّرَ اللهُ عليه في الدنْيا والآخِرَةِ، وَمَنْ سَتَرَ مُسْلِماً سَتَرَهُ الله في الدُّنْيا والآخِرَةِ واللهُ في عَوْنِ الْعَبْدِ ما كانَ الْعَبْدُ في عَونِ أخيهِ. ومَنْ سلك طَريقاً يَلْتَمِسُ فِيهِ عِلْماً سَهَّلَ اللهُ له بِهِ طَرِيقاً إلى الجنَّةِ.
وَمَا اجتَمَعَ قَوْمٌ في بَيْتٍ مِنْ بُيُوتِ اللهِ يَتْلُونَ كِتَابَ اللهِ ويَتَدَارَسُونَهُ بَيْنَهُمْ، إلا نَزَلَتْ عليهمُ السَّكِينَةُ، وغَشِيَتْهُمُ الرَّحْمَةُ، وحَفَّتهُمُ المَلائِكَةُ، وذَكَرَهُمُ اللهُ فيمَنْ عِنْدَه . وَمَنْ بَطَّأ بِه عَمَلُهُ لمْ يُسْرِعْ به نَسَبُهُ))

رَوَاهُ مُسْلِمٌ بهذا اللفظ.

HADITHI YA 36
ATAKAYEMUONDOSHEA SHIDA MUISLAMU MWENZAKE,
ALLAH ATAMUONDOSHEA SHIDA ZAKE
Kutoka kwa Abu Hurayra رضي الله عنه ambaye amesema kwamba Mtume صلى الله عليه وسلم kasema:
Yeyote atakaemuondoshea shida ya kidunia Muislamu mwenzake, Allaah Atamuondoshea moja katika shida za siku ya Kiyama.
Yeyote yule anaemsaidia muhitaji (maskini) Allaah Atamsaidia haja zake hapa duniani na akhera. Yeyote yule anayemsitiri Muislamu, Allaah Atamsitiri hapa duniani na akhera.
Mwenyeezi Mungu humsaidia mja wake wakati wote mja anapomsaidia nduguye (Muislamu). Yeyote yule anayekamata njia kutafuta elimu, Allaah Atamrahisishia njia ya peponi. Hawakutaniki watu katika nyumba ya Mwenyeezi Mungu wakisoma kitabu cha Mwenyeezi Mungu na wakasomeshana pamoja ila watashukiwa na utulivu (sakina) na kheri. Rehema (za Allah) huwafunika na Malaika huwazunguka na Allaah Huwakumbuka kwa wale walioko pamoja Nae. Yeyote yule anayeakhirishwa (anayecheleweshwa) na vitendo vyake (kwenda peponi) hatoharakishwa na Nasab yake.
Imesimuiwa na Muslim
-----------------------------------------------------------------
Hadithi Ya 38: Anayeonyesha Uadui Kwa Rafiki Yangu Mtiifu Ninatangaza Vita Dhidi Yake


الحديث الثامن والثلاثون
"من عادى لي وليا فقد آذنته بالحرب"

عن أبي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قال: قال رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم : ((إنَّ الله تَعالَى قَال : مَنْ عَادَى لي وَلِيّاً فَقَدْ آذَنْتُهُ بِالْحَرْبِ، وَمَا تَقَرَّبَ إلَيَّ عَبْدِي بِشَيْءٍ أَحَبَّ إلَيَّ مِمَّا افْتَرَضْتُهُ عَلَيْهِ، وَلا يَزَالُ عَبْدِي يَتَقَرَّبُ إلَيَّ بِالنَّوَافِلٍ حَتَّى أُحِبَّهُ، فإذَا أَحْبَبْتُهُ كُنْتُ سَمْعَهُ الَّذِي يَسْمَعُ بهِ، وَبَصَرَهُ الَّذِي يُبْصِرُ بهِ، وَيَدَهُ الّتي يَبْطِشُ بهَا، وَرِجْلَهُ الّتي يَمْشي بِهَا، وَلَئِنْ سَأَلِني لأعْطِيَنَّهُ، ولَئِن اسْتَعَاذَنِي لأُعِيذَنَّهُ ))

رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

HADITHI YA 38
ANAYEONYESHA UADUI KWA RAFIKI YANGU MTIIFU
NINATANGAZA VITA DHIDI YAKE
Kutoka kwa Abu Hurayra رضي الله عنه ambaye amesema kuwa Mtume صلى الله عليه وسلم kasema: Allaah سبحانه وتعالى kasema: Anayeonyesha uadui kwa Walii Wangu (rafiki wa karibu, yaani mja mtiifu aliye karibu naye) , nitatangaza vita dhidi yake. Mja Wangu hanikaribii na kitu chochote ninachokipenda zaidi kama zile amali nilizomuwajibisha, na mja Wangu anazidi kukaribia Kwangu kwa amali njema zisizokuwa wajibu ili nimpende. Ninapompenda, Ninakuwa masikio yake anayosikilizia (yaani Allah atamjaalia asikie mazuri kama Qur’an, Dhikr, Mawaidha n.k. Na sio Muziki, Masengenyo, na Machafu mengine), macho yake anayoonea (yaani Allah atamfanya macho yake yawe yanatazama yale ya kheri), mikono yake ambayo anakamatia (Allah atafanya mikono yake ikamate vile vya halali na kufanya yale yanayomridhisha Allah), miguu yake anayoendea (na Allah ataifanya miguu yake isitembee kuyaendea ila yale mema, ya kheri na Atakayoridhika nayo Yeye Allah). Anaponiomba (kitu) bila shaka Ninampa, na anaponiomba ulinzi bila shaka Nitamlinda.
Imesimuliwa na Al-Bukhari
-------------------------------------------------------------
Hadithi Ya 39: Allaah Amewasamehe Umma Wake Kukosea Na Kusahau Kwa Ajili Yake ( Mtume


Hadithi Ya 39: Allaah Amewasamehe Umma Wake Kukosea Na Kusahau Kwa Ajili Yake ( Mtume صلى الله عليه وسلم )

الحديث التاسع والثلاثون
"إن الله تجاوز لي عن أمتي الخطأ والنسيان"

عَن ابْنِ عَبَّاسِ رَضِيَ الله عَنْهُما: أن رَسُوَل اللهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ : ((إنَّ الله تَجاوَزَ لِي عَنْ أُمَّتي: الْخَطَأَ، والنِّسْياَنَ، وَمَا اسْتُكْرِهُوا عَلَيْهِ)).
حَدِيثٌ حَسَنٌ، رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ وَالْبَيْهَقِيّ وَغيرهما

HADITHI YA 39
ALLAAH AMEWASAMEHE UMMA WAKE KUKOSEA NA KUSAHAU KWA AJILI YAKE ( MTUME صلى الله عليه وسلم )

Kutoka kwa Ibn ‘Abbaas رضي الله عنهما ambaye amesema kwamba Mtume صلى الله عليه وسلم kasema:
Allaah Amewasamehe kwa ajili yangu umma wangu kwa kukosea, kusahau, na yale wanayoyafanya kwa kulazimishwa kwa nguvu (ambayo hawana khiyari nayo).
Imesimuliwa na Ibn Maajah na Al-Bayhaqi

----------------------------------------------------------------------------------------
Hadithi Ya 40: Kuwa Duniani Kama Vile Mgeni Au Mpita Njia


الحديث الأربعون
"كن في الدنيا كأنك غريب أو عابر سبيل"

عن ابنِ عُمَرَ رضي اللهُ عنهما قال: أَخَذَ رسُول اللهِ صلى الله عليه وسلم بِمَنْكِبيَّ فقال : ((كُنْ في الدُّنْيا كأنَّكَ غَرِيبٌ، أو عابرُ سبِيلٍ)).
وكانَ ابنُ عُمَرَ رَضي اللهُ عنهما يقولُ: إذا أمْسَيْتَ فلا تَنْتظِرِ الصبَّاحَ، وإذا أصْبَحْتَ فلا تَنْتَظِرِ الَمسَاءَ، وخُذْ مِنْ صِحَّتِكَ لِمَرضِكَ، ومِنْ حَياتِكَ لِمَوْتِكَ.

رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

HADITHI YA 40
KUWA DUNIANI KAMA VILE MGENI AU MPITA NJIA
Kutoka kwa Ibn 'Umar رضي الله عنهما ambaye alisema:
Mtume صلى الله عليه وسلم alinishika bega na akasema: Kuwa (ishi) duniani kama vile mgeni au mpita njia.
Naye Ibn 'Umar رضي الله عنه alikuwa akisema : Ukishinda hadi jioni usitaraji kuishi mpaka asubuhi, na ukiamka asubuhi usitaraji kuishi mpaka jioni, chukua uzima wako kwa ugonjwa wako (yaani fanya yale yote mema uwezayo wakati bado una afya nzuri kwani siku ukiumwa hutoweza kuyafanya), na uhai wako kwa kifo chako (tumia maisha yako vizuri kwa kufanya amali njema maana ukishafariki hakuna tena uwezalo kulifanya).
Imesimuliwa na Al-Bukhari
------------------------------------------------------------
Hadithi Ya 41: Hatoamini Mmoja Wenu Mpaka Mapenzi Yake Yatakapomili (yatakapoendana)


Hadithi Ya 41: Hatoamini Mmoja Wenu Mpaka Mapenzi Yake Yatakapomili (yatakapoendana) Na Yale Niliyokuja Nayo

الحديث الحادي والأربعون
"لا يؤمن أحدكم حتى يكون هواه تبعا لما جئت به"

عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ بِنْ عَمْرُو بِنْ العَاصِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وآله وسلم (لا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يَكُونَ هَوَاهُ تَبَعَاً لِمَا جِئْتُ بِهِ ))
حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ، رَوَيْنَاهُ فِي كِتَابِ "الْحُجَّةِ بِإِسْنَادٍ صَحِيحٍ.

HADITHI YA 41
HATOAMINI MMOJA WENU MPAKA MAPENZI YAKE YATAKAPOMILI (YATAKAPOENDANA) NA YALE NILIYOKUJA NAYO
Kutoka kwa Abu Muhammad Abdullah Ibn 'Amr Bin Al-'As رضي الله عنه ambae alisema : Mtume صلى الله عليه وسلم kasema:
Hatokua kaamini (kikwelikweli) mmoja wenu mpaka mapenzi yake yatakapomili (yatakapotii au kuwafikiana) kwenye yale niliyoyaleta (mafundisho).
Hadithi Hasan iliyotoka katika kitabu “Al-Hujjah” ikiwa na mtiriko mzuri wa mapokezi
----------------------------------------------------------------
Hadithi Ya 42: Ewe Mwana Wa Adam, Utakaponiomba Na Kuweka Matumaini Kwangu Basi Nitak


Hadithi Ya 42: Ewe Mwana Wa Adam, Utakaponiomba Na Kuweka Matumaini Kwangu Basi Nitakusamehe

الحديث الثاني والأربعون
"يا ابن آدم إنك ما دعوتني ورجوتني"

عن أنس رضي الله عنه قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وآله وسلم يَقُولُ: ((قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: يَا ابْنَ آدَمَ إِنَّكَ مَا دَعَوْتَنِي وَرَجَوْتَنِي غَفَرْتُ لَكَ عَلَى مَا كَانَ مِنْكَ وَلاَ أُبَالِي. يَا ابْنَ آدَمَ لَوْ بَلَغَتْ ذُنُوبُكَ عَنَانَ السَّمَاءِ ثُمَّ اسْتَغْفَرْتَنِي غَفَرْتُ لَكَ . يَا ابْنَ آدَمَ إِنَّكَ لَوْ أَتَيْتَنِي بِقُرَابِ الأَرْضِ خَطَايَا ثُمَّ لَقِيتَنِي لاَ تُشْرِكُ بِي شَيْئًا لاَتَيْتُكَ بِقُرَابِهَا مَغْفِرَةً))
رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ.

HADITHI YA 42
EWE MWANA WA ADAM, UTAKAPONIOMBA NA KUWEKA MATUMAINI
KWANGU BASI NITAKUSAMEHE
Kutoka kwa Anas رضي الله عنه ambaye alisema : Nilimsikia Mtume صلى الله عليه وسلم akisema :
Mwenyeezi Mungu amesema : Ewe Mwana wa Adam utakaponiomba na kuweka matumaini kwangu, basi nitakusamehe makosa uliyoyafanya na sitojali. Ewe Mwana wa Adam kama dhambi zako zingefika mawingu ya mbingu na wewe ukaomba msamaha kwangu, ningekusamehe. Ewe Mwana Wa Adam kama ungelinijia na dhambi kubwa kama dunia na ukanikabili bila ya kunishirikisha nitakupa maghfira.
Imesimuliwa na Tirmidhi na kasema ni hadithi Hasan Sahihi

------------------------------------------------------------------------------

Hadithi Za Mtume (s.a.w.)

Kimetarjumiwa Na:Ductoor A Kadiri

Kwa jina Ia Mwenyezi Mungu. Mwingi warehema. Mwenye kurehemu.

Sifa zote ni kwa Mwenyezi Mungu Aliyetuokoa na ujahiliya wa zamani. Tunamwomba Atujaalie pia kuutupilia mbali ujahiliya wa kileo. Tuwe ni wenye kufwata barabara maagizo Yake na mafundisho ya Mtume Wake S.A.W. na tuwe ni katika umati bora uliowahi kutokea kwa watu.

Umma wetu wa Kiislamu, kwa kipindi sasa umenyonyorwa mengi: akili, fikra na hata mapato na mwisho kuachiwa mizozo na utengano na kutusahaulisha wajibu wetu. Hivyo, jinsi ya kujua namna ya kujirudishia haki zetu ni kurudi kwenye Kitabu cha Mwenyezi Mungu (Kurani Tukufu) na kwenye mafunzo ya Mtume Wake S.A.W. ambaye ni kiigizo chema kwetu sisi. Kwake yeye ndiko tutapata ufanisi wetu wa mambo yote: uongofu wa akili, malezi ya kiroho, maelekezo ya kiibada, kijamii, kisiasa, kiuchumi na shifaa ya yaliyo nyoyoni.

Kitabu hiki ni mkusanyiko wa baadhi ya mafunzo yake S.A.W. ambayo yanatupa msingi  wa yote hayo, kimetarjumiwa kwa Kiswahili kutoka kile cha Kiarabu kilichotolewa kwa mara ya kwanza hapo mwaka 1982 na DAR EL TAWHEED ya huko Tehran, Jamhuri ya Kiislamu ya Iran.

Tunatumai Inshaallah kitakuwa na manufaa kwa sote. Na pia tunataraji kitafaa katika madrassa zetu za Kiislamu huku Afrika Mashariki na hasa kwa watumiao lugha yetu ya Kiswahili.

Na mwisho, tunamshukuru sana Sheikh Abdillahi Nassir kwa kukubali kupoteza masaa yake mengi kupitia mswada wa tarjuma hii na vile vile kwa ushauri wake alio­tupa. Mwenyezi Mungu Amjazi heri.

Taasisi ya Fikra za Kiislamu,

Tehran,

Jamhuri ye KiisIamu ye Iran.

Alisema Mtume Muhammad (SAW):

Aliye mbali mno kufanana nami kati yenu ni bahili, mchafu, mwenye mambo ya aibu.

Nifikishieni haja ya asiyeweza kunifikishia haja yake. Kwani anayemfikishia mtawala haja ya asiye­weza kujifikishia, Mwenyezi Mungu Atathibitisha (Ata­imarisha) miguu yake juu ya Sirati siku ya Kiyama.

Mtu mmoja wa ukoo wa Tamimi anayeitwa Abu Umayya, alimjia Mtume (SAW) na kumuuliza: Ewe Muhammad, walingania watu kitu gani? Akamjibu: "Ninaita kwa Allah kwa ujuzi wa kweli, mimi (nafanya hivi) na (kila) wanaonifuata." Nawalingania watu warudi kwa Ambaye ukipatwa na dhara ukamwomba, Yeye Hukuondolea. Ukimwomba Akusaidie nawe ukatika dhiki, Yeye hukusaidia. Ukimwomba nawe ufukara, Yeye Hukutajirisha. (Abu Umayya) akasema tena: "Niusie ewe Muhammad" Mtume akamwambia: "Usiwe ukikasirika." Abu Umayya akamwambia: "Niongeze." Akaambiwa: "Waridhishe watu kwa unachokiridhia nafsi yako." Akasema: "Niongeze." Akaambiwa: "Usiwe ukiwatusi watu usije ukajiletea uadui." Akasema: "Niongeze." Akaambiwa tena: "Usiache kutenda mema kwa wenyewe." Akasema: "Niongeze." Akaambiwa: "Wapende watu nao watakupenda, kutana na nduguyo - Mwislamu - kwa uso mkunjufu na usiwe ukinuna kusije kununa kwako kukakukosesha ya dunia na ya Akhera.

Mtu mmoja alimjia Mtume (SAW) na kusema: "Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu! Niusie." Akasema (SAW): "Usimshirikishe Mwenyezi Mungu na chochote hata kama utateketezwa kwa moto, na hata ukiadhibiwa ila moyo wako uwe mtulivu kwa imani. Wazazi wako walishe, uwatendee hisani wakiwa hai au maiti. Wakikuamuru kumwacha mkeo au kuacha mali yako, basi fanya hivyo. Kwani kufanya hivyo ni katika imani. Sala za faradhi usiziache makusudi, maana aachaye sala za faradhi makusudi hutoka katika dhima ya Mwenyezi Mungu. Na tahadhari sana kunywa pombe na chochote cha kulevya, maana hayo ni ufunguo wa kila shari.

Watu walimsifu mtu mmoja mbele ya Mtume (SAW) kwa uzuri sana na kumsema kwa mambo yote mazuri. Mtume (SAW) akawauliza: "Mtu huyo ana akili kiasi gani?" Wakamjibu: "Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu! Tunakueleza yanayomhusu kulingana na bidii yake katika ibada na heri zinginezo, nawe unatuuliza kuhusu akili yake!" Mtume (SAW) akawajibu: "Mpumbavu hupatwa kwa upumbavu wake, na makubwa kuliko machafu ya mchafu (wa vitendo). Na kesho watu wata­panda daraja kubwa na kuwa karibu na Mola Wao kwa kadiri ya akili zao."

Kipenzi mno wa waja wa Mwenyezi Mungu kwa Mwenyezi Mungu, ni anayewafaa mno waja Wake.

Jilindeni na watu kwa kuwadhania mabaya.

Ukiona ni kisirani, endelea. Ama ukidhani tu, usiendelee. Na ukifanyiwa husuda, usifanye uovu.

Mkimwona mtu asiyejali anayosema au anayosemwa basi huyo ni mwovu au ni shetani.

Umma ukiongozwa na mwovu wao, kiongozi wa umma akiwa ni duni wao na fasiki kuheshimiwa, basi (umma huo) ungojee balaa (kuufika).

Mwenyezi Mungu Akiughadhabikia umma na Asiwateremshie adhabu, basi bei ya bidhaa (nchini mwao) hupanda, umri wao ukawa mfupi, biashara zao zikakosa faida, matunda yakakosa kuzaa (ifaavyo), mito ikakosa maji ya kutosha, mvua Akaizuia na Akawasaliti na waovu wao.

Umma wangu utakapofanya mambo kumi na matano, watashukiwa na balaa. Akaulizwa: "Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu, ni yapi hayo?" Akasema: "Wakichukua ngawira kwa noba, amana kuwa ngawira, zaka kuiona ni gharama, mume akamtii mkewe na kumwasi mamake, mamake akamtendea wema rafiki yake na akamtupa babake, sauti zikawa juu misikitini, mtu akaheshimiwa kwa kuogopewa shari lake, kiongozi wa umma akawa ni duni wao, hariri zikivaliwa, tembo (pombe) ikanywewa kwa wingi, wakashughulikia nyimbo na ngoma na wa mwisho katika umma huo kuwalaani wa kwanza wake. Baada ya hayo, wajiandalie kupatwa na matatu: upepo mkali mwekundu, kuondolewa na kutupwa.

Itakapokuwa siku ya Kiyama, guu Ia mtu halitatele­za (halitavuta hatua) hadi kwanza aulizwe juu ya mambo manne: umri wake aliumaliza katika nini; ujana wake aliupitisha vipi; mapato yake aliyapata kutoka wapi na aliyatumia katika nini na (alikuwa na kadiri gani ya) mahaba yetu sisi Ahli Bayt.

Ikiwa watawala wenu ni wabora wenu, matajiri wenu ni wasamehevu wenu, mambo yenu ni kwa kusha­uriana baina yenu, basi juu ya ardhi ni bora kwenu kuliko ndani yake. Ama ikiwa viongozi wenu ni wabaya wenu na matajiri wenu, ni mabakhili wenu, basi kuwa ndani ya ardhi ni bora kwenu kuliko (kuwa) juu yake.

Ikiwa uzinifu utazidi baada yangu, vifo vya ghafla vitaongezeka. Na pindi vipimo vikipunjwa, Mwenyezi Mungu Atawachukulia hatua kwa njaa na upungufu (wa matunda). Na wakizuia (wakikataa kutoa) zaka, ardhi nayo itafunga baraka zake za mimea, matunda na madini. Na wakipendelea katika maamuzi, watasaidiana katika dhuluma na uadui. Na wakivunja ahadi, Mwenyezi Mungu Atawasaliti na adui yao. Na wakikata jamaa (zao), mali zitawekwa mikononi mwa watu waovu. Wasipoamrishana mema na kukatazana maovu na wasiwafuate Ahli Bayt wangu ambao ni bora, Mwenyezi Mungu Atawasaliti na waovu wao. Wakati huo wema wao wataomba (Mwenyezi Mungu) na hawa­taitikiwa (dua zao).

Mtu mwovu akisifiwa, Kiti cha Enzi (cha Mwenyezi Mungu) hutingishika na Mwenyezi Mungu kukasirika.

Mambo manne ni katika alama za uovu: ukavu wa macho, ugumu wa moyo, wingi wa tamaa katika kuitaka dunia na kukakawana na dhambi.

Mambo manne aliye nayo yumo katika nuru ya Mwenyezi Mungu Mtukufu: Mtu ambaye hifadhi ya mambo yake ni shahada kwa kuwa hakuna mungu ila Allah na kuwa mimi ni mjumbe Wake; na ambaye akipatwa na msiba hunena: Hakika sisi ni wa Mwenyezi Mungw na tutarudi Kwake. Na ambaye akipata jema hunena: Alhamdu Lillah. Na ambaye akitokewa na kukosa - hunena Astaghfirullah.

Mambo manne humpasa kila mwenye akili na busara katika umati wangu. Akaulizwa: "Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu, ni yapi hayo?" Naye akajibu: "Kusikiliza elimu, kuihifadhi, kuieneza na kuitumia."

Mhurumieni mheshimiwa aliyedhalilika, tajiri aliye­fukarika na mwanachuoni aliyepotea katika zama za wajinga.

Jilazimisheni siri katika mambo yenu, maana kila mwenye neema huhusudiwa.

Shari itakayolipwa haraka mno ni ile ya dhuluma.

Mhusudiwa wa watu wangu kwangu katika umati wangu ni mtu ambaye hali yake si ya makuu, adumishaye vyema sala, amwabuduye Mola Wake vizuri pamoja na kuwa hajawahi kumwona, ainamishaye macho mbele za watu, ambaye riziki yake ni ya kuwania tu lakini akawa na subira mpaka akafa na hali hiyo, warithi wake wakawa wachahce na (pia) wenye kumlilia (baada ya kufa).

Mbora wenu wa imani ni aliye mbora wenu wa tabia.

Atakayekuwa karibu nami sana Kesho huko Kiyama ni mkweli wenu katika mazungumzo, afikishaye amana, atimizaye ahadi, mbora wenu kwa tabia ujema na wa karibu wenu zaidi kwa watu.

Kichache cha kuwepo Akhiri Zamani (mwisho wa dunia) ni ndugu wa kuaminika na pesa za halali.

Sameheni kuteleza (au makosa) ya wenye msiba.

Kula sokoni ni uanzali (utwevu).

Mkamilifu wa watu kwa akili ni awashindaye katika kumwogopa Mwenyezi Mungu, na awashindaye katika kumtii. Na mpungufu wa watu kwa akili ni awashindaye katika kumwogopa mfalme, na awashindaye katika kumtii.

Je niwaelezeni anayefanana na mimi kwa tabia njema? Wakajibu: kwani, ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu. Akasema: Ni mbora wenu wa tabia, mpole wenu sana, anayewashinda nyote katika kuwafanyia watu wake wema na anayewashinda nyote kwa uadilifu katika nafsi yake akiwa amekasirika au ameridhika.

Je niwaoneshe bora ya tabia njema za duniani na Akhera? Ni kumwunga anayekukata, umpe anayekunyima na umsamehe anayekudhulumu.

Tambueni! Wabaya kabisa wa umma wangu ni ambao huheshimiwa kwa kuogopewa shari zao. Tambueni! Ambaye ataheshimiwa na watu kwa sababu ya kuogopa shari yake, basi huyo si katika mimi (si mfuasi wangu).

Nimeamuriwa kuelewana na kuwachukulia watu kama nilivyoamrishwa kufikisha ujumbe (kwa watu).

Uaminifu huvuta riziki na hiana huvutia ufukara.

Subira yatokamana na Mwenyezi Mungu na haraka hutokamana na shetani.

Kamili wa imani miongoni mwa waumini ni mbora wao wa tabia njema.

Kila balaa kubwa hulipwa malipo makubwa. Kwa hivyo, Mwenyezi Mungu Akimpenda mja (Wake) Humpa mitihani. Ambaye moyo wake umeridhia, hupata radhi ya Mwenyezi Mungu. Na mwenye kuchu­kia, hupata chuki.

Mwenyezi Mungu Ameharamisha Pepo kwa kila mchafu wa tabia na ulimi, mchache wa haya, asiyejali anayosema au anayosemwa. Mtu aina hiyo hakika ukim­weka popote (kumnasibisha) hutomkuta ila tu ni mwovu au ni mshirika wa shetani. Akaulizwa: "Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu, je katika watu kuna mashetani?" Akajibu: "Ndiyo. Je hukusoma neno Ia Mwenyezi Mungu: "Na shirikiana nao katika mali na watoto." 17:64

Mwenyezi Mungu Amewaumba watumwa katika viumbe Wake kwa ajili ya haja za watu. Wanatamani mema na kudhani ukarimu ni heshima. Na Mwenyezi Mungu Hupenda tabia njema.

Mwenyezi Mungu Humchukia mzee mzinifu, tajiri dhalimu, maskini mwenye kuringa na mwombaji mwenye kuchagiza ambaye humharibia mtoaji thawabu zake. Kadhalika Huchukia kiburi, ujuvi na ukedhabu.

Mwenyezi Mungu Hupenda Akimneemesha mja kuona ana athari ya neema Zake Alizompa. Na Huchukia shida na kujitia katika shida.

Mwenyezi Mungu Humpenda karimu katika haki yake.

Mwenyezi Mungu Ana waja ambao hukimbiliwa na watu kwa haja zao. Watu hao ndio wenye kusalimika na adhabu za Mwenyezi Mungu Siku ya Kiyama.

Hakika yeyote anayejifunza elimu ili kubishana na wasiojua, au kupata heshima kwa wanaojua, au kuziele­keza nyuso za watu kwake ili wamheshimu, basi na ajia­ndalie makao yake Motoni. Maana uongozi haustahiki ila kwa ajili ya Mwenyezi Mungu na wanaoustahiki. Na anayejiweka ambapo sipo Mwenyezi Mungu Alipomweka, Mwenyezi Mungu Humkasirikia. Na anayejitukuza kwa kusema 'mimi ndiye mkubwa wenu' hali yeye si hivyo Mwenyezi Mungu Hamtazami mpaka atakapojirudi kwa alilosema na atubu kwa Mwenyezi Mungu kwa alilolidai.

Hakika katika (baadhi ya) mashairi mna maneno ya hekima. Na katika maelezo mna uchawi.

Muumin hutwaa adabu za Mwenyezi Mungu. Mwenyezi Mungu Akimpanulia riziki, naye hujipanua. Na Akimfungia, hujizuia.

Sisi, Mitume sote, tumeamurishwa kuzungumza na watu kwa kadiri ya akili zao.

Nauchelea umati wangu mambo matatu: kutii kukutu, kufuata matamanio na (kumfuata) imamu mpotofu.

Hisani hufanyiwa wenye dini au heshima. Jihadi ya wanyonge ni hija, na jihadi ya mwanamke ni kuishi na mumewe kwa wema. Mapenzi ni nusu ya imani. Katu mtu hafukariki akiwa na iktisadi (katika matumizi yake). Na takeni kuteremshiwa riziki  kwa kutoa sadaka (kwani) Mwenyezi Mungu Alikataa kuijaalia riziki ya waja Wake waumini kutoka wanapopadhania.

Heri zote hupatikana kwa akili, (hivyo) hana dini asiye na akili.

Kwa hakika ninaapa kwa Mwenyezi Mungu! Hakuna amali yoyote ya kuwakaribisha na Moto ila nimewaeleza na kuwakanya nayo. Na hakuna amali yoyote ya kuwakaribisha na Pepo ila nimewaeleza na kuwaamurisha muifanye. Kwani Roho Mwaminifu alivuvia moyoni mwangu kwamba hakuna nafsi itakayo­kufa mpaka riziki yake ikamilike.

Mola Wangu Aliniusia mambo tisa: Aliniusia (kuwa na) Ikhlasi kwa siri na dhahiri. Kuwa mwadilifu katika furaha na hasira. Kuwa mwangalifu wa matumizi katika ufukara na utajiri. Nimsamehe aliyenidhulumu, nimpe aliyeninyima na nimuunge aliyenitupa. Kunya­maza kwangu kuwe nafikiri. Uzungumzi wangu uwe ni dhikri (kumtaja Mwenyezi Mungu) na kutazama kwangu kuwe ni kwa kuzingatia.

Mikono ni mitatu: wa kuomba, wa kutoa na wa kuzuia. Na mkono bora ni ule wa kutoa.

Imani ni kuitakidi kwa moyo, kunena kwa ulimi na kutenda kwa viungo.

Imani ni nusu mbili: nusu moja ni ya subira na nusu nyengine ni ya kushukuru.

Ogopeni kujinyenyekesha kiunafiki. Nako ni kuone­kana mwili mnyenyekevu, hali moyo si mnyenyekevu.

Kuacha shari ni sadaka.

Sifa tatu mwenye kuwa nazo amejikamilisha imani:

Akifurahi furaha yake haimtii katika batili au makosani; akikasirika hasira zake hazimtoi kwenye haki; na akiwa na mamlaka hatoi kisicho chake.

Nyoyo zimeumbwa kumpenda anayezifanyia hisani na kumchukia anayezitendea uovu.

Kuketi msikitini kungojea (wakati wa) sala ni ibada (kamili) maadam haijatenguka. Akaulizwa: "Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu! Ni kitu gani kinachoten­gua?" Akajibu: "Kusengenya."

Uzuri (wa mtu) u katika ulimi.

Mtu mmoja alimpelekea Mtume (SAW) maziwa na asali anywe. Akasema: "Vinywaji viwili kila kimoja huto­sheleza chengine. Mimi sikinywi wala sikiharamishi ila tu namnyenyekea Mwenyezi Mungu kwa sababu anaye mnyenyekea Mwenyezi Mungu Humwinua. Anayemkumbuka Mwenyezi Mungu kwa kumtaja, Mwenyezi Mungu Humpa thawabu."

Heshima ambazo lazima kila muumin kuzichunga na kuzitekeleza ni: heshima ya dini, heshima ya adabu na heshima ya chakula.

Uchangamfu huondoa mfundo.

Uzuri wa tabia humfikisha mwenye nayo daraja ya afungaye saumu na kusali sana (usiku wote kila siku). Akaulizwa: "Ni kipawa gani bora alichopawa mtu?" Akajibu: "Tabia njema."

Tabia nzuri huimarisha mapenzi.

Kutimiza ahadi ni katika imani.

Kuuliza vizuri ni nusu ya elimu. Na upole ni nusu ya maisha.

Kuona haya ni namna mbili: kuona haya kwa akili na kuona haya kwa kipumbavu. Kuona haya kwa akili ni elimu na kuona haya kwa kipumbavu ni ujinga.

(Kuwa na) haya ni katika imani.

Siku moja, Mtume (SAW) alitoka na kuwakuta watu wanalivunja jiwe. Akawaambia: "Shujaa mwenye nguvu kuwashinda nyote ni anayejimiliki nafsi yake wakati akihamaki. Na mstahamilivu kuliko nyote ni anayesamehe wakati ana uwezo (wa kuadhibu)."

Mambo mawili hakuna wema wa juu kuyashinda: kumwamini Mwenyezi Mungu na kuwafaa waja wa Mwenyezi Mungu.

Na mambo mawili hakuna shari za kuyashinda: kumshirikisha Mwenyezi Mungu na kuwadhuru waja wa Mwenyezi Mungu.

Vishawishi viwili huwafitini watu wengi: siha na faragha.

Mwema atokana na wema mwenye kuufanya. Na mshari atokana na shari mwenye kuitenda.

Bora wenu ni bora wenu kwa tabia njema, wanaozoea (watu) na kuzoewa.

Dunia ni duara. Mazuri uliyo nayo yalikujia pamoja na udhaifu wako. Na mabaya yaliyokushukia hukutumia nguvu zako kuyazuia. Anayekata tamaa kwa aliyoya­kosa, mwili wake hupumzika. Na anayeridhia alilopewa na Mwenyezi Mungu, jicho lake hutulia.

Dunia ni kifungo (jela) kwa muumin na Pepo kwa kafiri.

Kichwa cha akili baada ya kumwamini Mwenyezi Mungu ni kuingiliana na watu. Lakini pasi na kuacha haki.

Mwenyezi Mungu Amrehemu mja ambaye hunena ya heri akajipatia (fungu), au akanyamaza akasalimika.

Umati wangu umeondolewa (kuchukuliwa makosa kwa) mambo tisa: kukosa, kusahau, waliotenzwa nguvu, wasiyoyajua, wasiyoyaweza, waliyolazimika, kijicho, kisirani na kuwadhania watu kwa wasiwasi maadamu ulimi haukutamka (dhana hiyo).

Kuyachukia ya dunia (kwa utawa) ni kuipunguza tamaa, kushukuru kila neema (ya Mungu) na kujiweka mbali na kila Aliloharamisha Mwenyezi Mungu.

Aliulizwa (SAW): "Nani mwenye balaa kubwa zaidi humu duniani?" Akajibu: "Ni manabii, kisha wanaofanana nao (kwa matendo mazuri), kisha wanao­fanana nao. Muumin hujaribiwa (na Mwenyezi Mungu kulingana na kadiri ya imani yake na uzuri wa matendo yake. Ambaye imani yake ni sahihi na matendo yake ni mazuri, balaa zake huzidi. Ama ambaye imani yake ni hafifu na matendo yake ni dhaifu, huyo balaa zake hupungua.

Ulizeni wanazuoni; zungumzeni na wenye hekima na ketini na mafukara.

Mtakuja kuwa na tamaa ya uongozi kisha iwageuke na kuwa hasara na majuto. Mwanzo ni furaha na mwisho ni karaha.

Mwendo wa haraka haraka huondoa heshima ya muumini.

Sunna ni namna mbili: sunna moja ni katika faradhi. Hiyo kuiendeleza baada yangu ni uongofu na kuiacha ni upotofu. Sunna nyengine ni katika yasiyo ya faradhi. Hiyo kuiendeleza ni fadhila na kuiacha si hatia.

(Kuwa na) tabia mbovu ni kisirani.

Kutenda mema ni kuyaacha maovu yote. Sadaka ya siri  huzima ghadhabu za Mwenyezi Mungu. Kuunganisha jamaa ni kujiongezea umri. Kila wema ni sadaka. Wenye kutenda wema humu duniani watakuwa ndio wakirimiwa huko Akhera. Na waovu humu duniani ndio wa kutupwa huko Akhera. Na wa kwanza kuingia Peponi ni wale wenye kutenda mema.

Watu wawili katika umati wangu wakitengenea, umati wangu nao utatengenea. Na wakiharibika, umati wangu nao utaharibika. Akaulizwa: "Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu! Watu gani hao?" Akajibu: Wanazuoni na viongozi.

Ungeni jamaa zenu hata kama ni kwa salamu peke yake.

Sauti mbili Mwenyezi Mungu Huzichukia: kulia kwa mayowe wakati wa msiba, na nyimbo na zumari wakati wa neema.

Mwenye kufunga saumu (wakati wote) huwa katika ibada hata kama amelala kitandani mwake maadamu hakumsengenya Mwislamu.

Mwenye kula anayeshukuru ni bora kuliko mwenye saumu asiyeshukuru.

Heri na furaha ni kwa anayeacha matamanio yaliyomjia kwa sababu ya kuogopa ahadi (za Mwenyezi Mungu) ambazo hakuziona.

Ibada ina mafungu saba. Bora kuliko yote ni kuta­futa halali.

Ajabu iliyoje ya muumin! Mwenyezi Mungu Haachi kumkidhia haja zake ila huwa ni heri kwa mia huyo, limempendeza hilo au limemchukiza. Akimjaribu huwa ni kafara ya dhambi zake. Na Akimpa au Akimkirimu huwa Amempenda.

Elimu ni hazina. Funguo zake ni kuuliza (wanaojua). Basi ulizeni (wajuao) na Mwenyezi Mungu Atawarehemu. Maana ni wanne wapatao malipo: muuli­zaji, msemaji, msikilizaji na anayewapenda hao (watatu).

Elimu ni kipenzi cha muumin. Upole ni waziri wake. Akili ni kiongozi wake. Amali ni unyofu wake. Subira ni amiri jeshi wake. Upole ni mzazi wake. Wema ni ndugu yake. Ukoo ni Adam. Cheo ni ucha Mungu na murua ni kuitengeneza mali uzuri.

Alama kuwa Mwenyezi Mungu Yu radhi na viumbe vyake ni bidhaa kuwa rahisi (nchini mwao) na watawala wao kuwa waadilifu. Na alama ya ghadhabu ya Mwenyezi Mungu kwa viumbe Vyake ni watawala wao kuwa wajeuri na bidhaa zao kuwa ghali (nchini mwao).

Fadhila za elimu ni bora kwangu kuliko fadhila za ibada. Na bora ya dini yenu ni ucha Mungu.

Nasara mmoja kutoka Najrani alikwenda Madina. Alikuwa ni mtu mwenye heshima na haiba. Mtume (SAW) akaambiwa: 'Nasara huyo ana akili sana!' Mtume (SAW) akamfokea aliyesema maneno hayo. Akamwambia: 'Nyamaza! Aliye na akili ni yule ampwekeshaye Mwenyezi Mungu na kutenda amali za kumtii.

Kusoma Qur'ani katika sala ni bora kuliko kusoma Qur'ani nje ya sala. Kumtaja Mwenyezi Mungu ni bora kuliko kutoa sadaka, na kutoa sadaka ni bora kuliko kufunga saumu ambapo saumu ni wema. Kisha akanena: Hakuna kauli (inayosifika) ila kwa (kufuatana na) amali. Hakuna kauli wala amali ila kwa nia. Na hakuna kauli, amali wala nia ila kwa kulingana na sunna (ya Mtume SAW).

Mwenyezi Mungu Amegawanya akili mafungu matatu: Ambaye atakuwa na yote, akili yake hukamilika. Na ambaye hanayo, basi hana akili: kuwa na maarifa mazuri kwa ajili ya Mwenyezi Mungu, kuwa mtiifu kwa ajili ya Mwenyezi Mungu na kuwa na subira na amri ya Mwenyezi Mungu.

Idhibitini elimu kwa kuiandika.

Mtume (SAW) alisimama katika msikiti wa Kheef akanena: Mwenyezi Mungu Amnusuru mja anayesikia maneno yangu akayahifadhi na kuyafikisha kwa ambaye hakuyasikia. Huenda mtu aliyebeba fiqihi akaenda nayo kwa anayeijua kumshinda. Na huenda aliyeibeba fiqihi akaenda nayo kwa asiye faqihi. Matatu hauyakii moyo wa Muumini: kuwa na ikhlasi katika kufanya amali za Mwenyezi Mungu, kuwanasihi viongozi wa Waislamu, na kushikamana na umoja wao. Waumini wote ni ndugu. Damu zao zatoshana, na wote ni mkono mmoja kwa asiyekuwa wao, mnyonge wao aweza kwenda na dhima yao.

(Mtume) Isa bin Maryam (AS) aliwaambia wanafunzi wake: Jipendekezeni kwa Mwenyezi Mungu na kujikurubisha Kwake. Wakamwuliza: Ewe Roho ya Mwenyezi Mungu! Tutajipendekeza na kujikurubisha kwa Mwenyezi Mungu kwa kitu gani? Akawajibu: Kwa kuwachukia wenye kutenda maasi. Hivyo, takeni radhi ya Mwenyezi Mungu kwa kuwakasirikia. Kisha wakamuuliza: Ewe Roho ya Mwenyezi Mungu! Tuwe tukikaa na nani? Akawajibu: Muwe mkikaa na yule ambaye kumwona (kumwangalia) kunawakumbusha Mwenyezi Mungu, maneno yake yanawazidishia amali zenu (njema) na vitendo vyake vinawapendekezea Akhera.

Mwenyezi Mungu (SAW) Amesema: Hii dini Nimeiri­dhia Mimi Mwenyewe binafsi. Na haitaistawisha ila ukarimu na uzuri wa tabia. Kwa hiyo, iheshimuni kwa mawili hayo maadamu mkali wafuasi wake.

Mtu mmoja alimwambia Mtume (SAW): 'Niusie kitu ambacho Mwenyezi Mungu Atanifaa kwacho. Mtume (SAW) akamwambia: 'Kithirisha kuyakumbuka mauti litakufanya ushike mwendo mzuri. Kuwa na shukurani maana huzidisha neema. Kithirisha dua kwani hujui ni lini utaitikiwa. Ogopa uovu wa aina zote kwa sababu Mwenyezi Mungu Amekwishaamua kwamba atakayefanyiwa uovu Atamnusuru. Alisema katika Surah Yunus aya 23: “Enyi watu, jeuri zenu zitawadhuru nyinyi wenyewe.' Na tahadhari na kufanya vitimbi (au hila) maana Mwenyezi Mungu Ameamua kwamba: 'Kitimbi kibaya hakitamzunguka ila mwenyewe.’

Mtu mmoja alimwambia Mtume (SAW): 'Niusie.'

Akamwambia:    'Linda ulimi wako.' Akamwambia tena:

'Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu, niusie.' Naye akakariri: 'Linda ulimi wako.' Akamwomba tena: 'Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu: niusie.' Akamjibu: 'Ala! Una nini! Watu wangeweza kutupwa Motoni isipokuwa kwa sababu ya mavuno ya ndimi zao!!'

Mtu mmoja alimwendea Mtume (SAW) na kumwambia: 'Niusie.' Mtume (SAW) akamjibu: 'Usiwe ukikasirika.' Kisha akamuuliza tena amuusie, naye akajibu 'Usiwe ukikasirika.' Kisha akanena: 'Nguvu si kwa kumenyana mieleka. Bali mwenye nguvu ni yule anayejimiliki nafsi yake wakati akishikwa na ghadhabu (hasira).'

Mtu mmoja alimuuliza Mtume (SAW) 'Uthabiti ni nini?' Akamjibu: 'Ni umshauri mwenye rai (nzuri) kisha umtii (kwa alilokushauri.)

Mtume (SAW) alimwambia mwanawe Ibrahim naye ajitoa mhanga: 'Lau yasingekuwa yaliyopita ni malipo ya yaliyosalia na kuwa la mwisho litafuatia la kwanza, tungekuhuzunikia (sana) ewe Ibrahim.' Hapo machozi yakamlengalenga. Akasema (SAW) 'Macho yanalengalenga machozi na moyo unahuzunika wala hatuneni ila Anayoyaridhia Mwenyezi Mungu, lakini tuna huzuni sana ewe Ibrahim.'

Siku moja Mtume (SAW) alimuuliza Abu Dharri: Ni imani ipi inayoaminika? Akamjibu: Mwenyezi Mungu na Mtume Wake ndio wanaojua. Akamwambia: Kupenda kwa ajili ya Mwenyezi Mungu, kufanya uadui kwa ajili ya Mwenyezi Mungu na kuchukia kwa ajili ya Mwenyezi Mungu.

Mtume (SAW) alimwambia mtu aliyemuuliza kuhusu umati wake, akamjibu: Umati wangu ni wale wenye haki japo ni wachache.

Siku moja Mtume (SAW) alisema: Enyi watu! Mwenye ndege mbaya katika nyinyi ni nani? Wakamjibu: 'Ni mtu kufa asiache mtoto.' Akawajibu: 'La. Bali mwenye ndege mbaya kikweli ni mtu kufa na awe hakutoa mtoto wake yeyote kwa Mwenyezi Mungu. Huyo ndiye mwenye kisirani japo atakuwa na watoto wengi baada yake.' Kisha akauliza tena: 'Nani mkata katika nyie?' Wakamjibu: 'Ni asiye na mali.' Akawajibu: 'La. Bali mkata wa kikweli ni ambaye hakutoa chochote katika mali yake kwa Mwenyezi Mungu japokuwa ataacha mengi baada yake.' Akawauliza: 'Mbabe katika nyinyi ni nani?' Akajibiwa: 'Ni shujaa mwenye nguvu ambaye hawezekani kuangushwa.' Akanena: 'La. bali mbabe wa kikweli ni ambaye shetani amemkalia moyoni, ghadhabu na hamaki zikampanda kisha yeye akamkumbuka Mwenyezi Mungu na kuweza kuzuia hasira zake.'

Aliulizwa (SAW): ‘Ni rafiki yupi bora?’ Akajibu: Ni ambaye ukikumbuka jambo hukusaidia. Na ukisahau hukukumbusha. Akaulizwa tena: Ni mtu yupi mbaya zaidi? Akajibu: Ni wanazuoni wakifisidika.

Mtume (SAW) alimwandikia Maadh kumtanzia kwa ajili ya kifo cha mwanawe: "Kutoka kwa Muhammad, Mtume wa Mwenyezi Mungu. Kwa Maadh bin Jabal: Salamun Alaikum (Amani juu yenu): Ninamhimidi Mwenyezi Mungu Ambaye hapana mola ila Yeye. Ama baad: Nimepata habari umeshtuka sana kutokana na kifo cha mwanayo aliyechukuliwa na Mwenyezi Mungu. Mwanayo alikuwa ni zawadi na amana ya Mwenyezi Mungu kwako. Mwenyezi Mungu Akakustarehesha kwaye kwa muda na kumtwaa tena kwa muda maalum (alioupanga). Sote ni wa Mwenyezi Mungu na sote tutarudi kwake. Nakusihi, mshtuko wako usije kukuharibia ujira wako, lau ungekuwa umeutangulizia thawabu msiba wako, ungejua kuwa msiba huo umekuwa mdogo sana ukilinganisha na thawabu kubwa zilizoandaliwa wenye kukubali amri (ya Mwenyezi Mungu) na subira.

Kisha wapaswa kujua kushtuka hakumrudishi maiti wala hakuondowi kudura. Hivyo, omboleza vyema. Masikitiko yako yasije kukuondolea ambayo ni lazima kwako na kwa viumbe wote. Hayo yatawafika viumbe wote kutokana na kudura Yake Mwenyezi Mungu. Wassalamu alaikum warahmatullahi wabarakaatuhu.

Mavazi hudhihirisha utajiri, kumfanyia hisani mtumishi humzima adui.

Mtakuwaje wanawake wenu watakapofisadika, vijana wenu kuharibika na msiamrishane mema wala kukatazana maovu? Akaulizwa: Kweli yatatokea hayo ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu? Akajibu: Ndiyo! Tena mabaya zaidi ya hayo. Akawaambia: Mtakuwaje mtaka­poamrishana maovu na kukatazana mema? Akaulizwa: Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu, kweli yatakuwa hayo? Akajibu: Ndiyo! Na mabaya zaidi ya hayo! Akawauliza tena: Mtakuwaje wakati mkiona mema kuwa ni maovu na maovu kuwa ni mema?

Usifanye jambo lolote Ia heri kwa kujionesha. Wala usiliache kwa kuona haya.

Usibishane na nduguyo na kumfanyia mzaha, wala usimpe ahadi kisha ukaihalifu.

Mja hafikii daraja ya wachaji Mungu kabisa, mpaka kwanza aache lisilo na neno kwa kutahadhari na lililo na neno.

Haingii Peponi ila ambaye ni Mwislamu. Abu Dharri alimuuliza: Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu, Islamu ni nini? Akajibu: Islamu ni kitu ambacho kiko uchi, mavazi yake ni kumcha Mungu. Fulana yake ni uongofu. Shati lake ni kuwa na haya. Uwezo wake ni kuepuka haramu. Ukamilifu wake ni dini, matunda yake ni amali njema. Kila kitu kina msingi wake, na msingi wa Islamu ni kutu­penda sisi Ahli Bayt.

Mwenye kuibiwa haachi kumtuhumu asiye na makosa mpaka mwisho huwa na dhambi kubwa kushinda mwizi mwenyewe.

Hautafaulu umati wowote unaotegemezea mambo yake kwa mwanamke.

Mtume (SAW) alipoteremshiwa aya: Wala usivikodolee macho yako tulivyowastareheshea watu wengi miongoni mwao.  Alisema: Asiyejitukuza kwa utukufu wa Mwenyezi Mungu, nafsi yake hujihasiri mwenyewe. Na anayetazama kwa jicho Ia kutamani vya watu ambavyo ni vya kidunia, majonzi yake huzidi.

Lau dunia ingekuwa sawa na ubawa kwa Mwenyezi

Mungu na ubawa wa mbu Hangempa kafiri wala mnafiki chochote humo.

Utajiri si wingi wa mali, bali utajiri ni utajiri wa moyo.

Si katika sisi anayepunja Mwislamu au kumdhuru au kumfanyia hila.

Hakuiamini Qur'ani mtu ambaye huhalalisha haramu zake (hiyo Qur'ani).

Muumin hapatwi na taabu, ugonjwa wala huzuni, hata hamu ila Mwenyezi Mungu Humfutia kwayo maovu yake.

Utaratibu hauwi katika kitu ila hukipamba. Na ubaradhuli hauwi katika kitu ila hukivuruga tu.

Sikukataza kitu chochote baada ya (kukataza) kuabudu masanamu kama nilivyokataza kubishana na watu.

Muumini huwa ni mtu mchangamfu wa kufanya dhihaka na kuchezacheza na watu. Na mnafiki huwa ni mtu wa kukunja uso na kughadhabika.

Muumini ni haramu yote (kuitweza) heshima yake, mali yake na damu yake.

Muumini ni mithili ya suke. Mara huinama na mara husimama wima, na mfano wa kafiri ni mithili ya mpunga. Hauachi kuwa wima daima.

Mtenda wema anayetukanwa anafaa kurehemewa (kuonewa imani).

Kuingiliana na watu ni nusu ya imani. Na kuwachu­kulia upole ni nusu ya maisha.

Murua wetu sisi Ahli Bayt, ni kusamehe wanaotu­dhulumu na kuwapa wanaotunyima.

Amelaaniwa anayewasukumia watu uzito wake.

Mtu akiwafanyia jambo zuri, basi muwe mkimtu­nuku zawadi. Msipokuwa nayo basi msifuni, kwani kusifu ni jaza.

Mtu akiwafanyia jambo zuri, basi muwe mkimtunuku zawadi. Msipokuwa nayo basi msifuni, kwani kusifu na jaza.

Anayetangaza maovu ni kama anayeyatenda.

Anayemridhisha mtawala kwa yanayomuudhi Mwenyezi Mungu, hutoka katika dini ya Mwenyezi Mungu.

Anayepambazukiwa katika umati wangu na hamu yake haiko kwa Mwenyezi Mungu basi si katika watu wa Mwenyezi Mungu. Asiyejishughulisha na mambo ya Waislamu si katika wao, na anayekubali kutii unyonge si katika sisi Ahli Bayt.

Anayepambazukiwa na kuingiliwa na jioni hali Akhera ndiyo hamu yake kuu, Mwenyezi Mungu Humja­alia ukwasi moyoni mwake na kumkusanyia mambo yake. Na katu haondoki duniani mpaka riziki yake ikamilike. Ama anayepambazukiwa na kuingiliwa na jioni hali dunia ndiyo hamu yake kuu, Mwenyezi Mungu Humwekea umaskini machoni mwake na kumtawanyia mambo yake. Na katu hapati chochote duniani ila Alichomgawanyia.

Anayepewa manne hanyimwi manne: Apewaye kuomba msamaha, hanyimwi maghfira. Anayepewa kushukuru hanyimwi ziada. Anayepewa mwafaka wa kutubu hanyimwi kabuli, na anayepewa mwafaka wa kuomba hanyimwi kuitikiwa.

Anayewapa watu fatwa pasina ujuzi, hulaaniwa na malaika wa mbinguni na wa ardhini.

Anayekula anachopenda, akavaa anachopenda na kupanda anachopenda, Mwenyezi Mungu Hatamtazama (siku ya Kiyama) mpaka aondoe au aache.

Atupaye buibui Ia haya hana (makosa kwa) kusenge­nywa.

Anayeingiliwa na jioni na kupambazukiwa akiwa na (mambo) matatu huwa amekamilikiwa na neema humu duniani: mwenye kuingiliwa na jioni na kupambazukiwa na afya mwilini, usalama njiani na ana chakula cha siku nzima. Na akiwa na Ia nne, huwa amekamilikiwa na neema duniani na Akhera: nalo ni imani.

Anayefikia hadi pasi na haki huwa miongoni mwa waliokia.

Anayejifukarisha hufukarika.

Anayenyokewa na mkono, ni haki juu yake kutoa zawadi. Asipoweza naasifu tu. Asipofanya hilo, basi atakuwa amekufuru.

Unayemfaa hukufaa. Asiyejiandalia subira kwa matatizo ya zama hushindwa (na maisha). Anayekopesha watu nao humkopesha. Anayewaacha, wao hawamwachi. Akaulizwa: basi nifanye nini ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu? Akajibu: Wakopeshe ulivyonavyo kwa ajili ya siku utakayofukarika.

Aliyenyimwa upole huwa amenyimwa heri zote.

Mtu kutafuta kumridhi kiumbe kwa kumkasirisha Mwumbaji, Mwenyezi Mungu Humsaliti na kiumbe huyo.

Mwenye kuhesabu ajali (yake) kuwa ni kesho huwa amekosea namna ya kujiandaa kwa mauti. (Yatakikana uwe tayari wakati wote).

Anayetenda jambo pasina ujuzi nalo, anayoharibu huwa ni mengi kushinda anayotengeza.

Anayeamiliana na watu asiwadhulumu, akawazungumzia asiwadanganye, na akawaahidi asihalifu ahadi hiyo, basi huyo ni katika aliyekamilikiwa na murua wake, umedhihiri uadilifu wake, amewajibika kupata malipo, na ni haramu kumsengenya.

Yeyote anayemwamini Mwenyezi Mungu na Siku ya Mwisho basi naatazame ahadi anazotoa.

Anayezidiwa na hamu mwili wake hushikwa na maradhi. Anayeharibika tabia zake moyo wake husono­neka. Na anayewahimiza watu wasiyotaka, murua na heshima yake huisha.

Asiyeona haya kutafuta halali hujifaa mwenyewe na kujipunguzia gharama na kujiondolea kiburi. Anayeri­dhia riziki chache kutoka kwa Mwenyezi Mungu, Mwenyezi Mungu Naye Huridhia uchache wa amali zake. Mwenye kuridhika na dunia na tamaa yake ikazidi, Mwenyezi Mungu Humpofua moyo wake kwa kadiri ya tamaa yake. Anayejitenga na mambo ya kidunia, asiwe na tamaa nayo, Mwenyezi Mungu Humpa elimu pasina kujifunza na uongozi pasina mwongozi. Akamwondolea upofu (wa moyo) na kumfanya aone. Ila tu baada yangu watakuwako watu ambao ufalme hautatulia kwao ila tu kwa kuua na udikteta. Utajiri hautatulia kwao ila kwa ubahili. Na mahaba ya watu hayatatulia kwao ila kwa kufuata matamanio ya nafsi.

Mtu ambaye amehamishwa na Mwenyezi mungu kutoka kwenye unyonge wa maasi hadi kwenye utukufu wa twaa, Mwenyezi Mungu Humtajirisha bila mali, Akamtukuza bila ukoo na Akampumbaza bila mpumba­zi. Anayemwogopa Mwenyezi Mungu, Mwenyezi Mungu Humfanya akawa anaogopewa na kila kitu. Na asiyemwogopa Mwenyezi Mungu, Mwenyezi Mungu Humfanya akaogopa kila kitu. Anayeridhia riziki chache kutoka kwa Mwenyezi Mungu, Mwenyezi Mungu Naye Huridhia uchache wa amali zake. Asiyeona haya kutafuta maisha ya halali, gharama na baa zake huwa tahfifu na watu wake huneemeka. Anayejitenga na ya dunia, Mwenyezi Mungu Huimarisha hekima moyoni mwake na kuitamkisha ulimini mwake na Akam­wonesha aibu za kidunia - zikiwa ni maradhi au dawa yake - na Humwondoa duniani hali yu salama, na kumpeleka Nyumba ya Milele.

Aliyeahidiwa thawabu na Mwenyezi Mungu kwa amali aliyoitenda, Mwenyezi Mungu Atamtimizia. Na anayemwahidi adhabu kwa amali aliyoitenda, (Mwenyezi Mungu) Ana hiari.

Kati ya alama za Kiyama ni wasomaji kuwa wengi na mafaqihi (kati yao) kuwa wachache. Viongozi kuwa wengi na waaminifu kuwa wachache. Mvua kuwa nyingi na mimea kuwa michache.

Katika ufanifu wa mtu ni kumtaka shauri Mwenyezi Mungu na kuridhika na aliyopewa na Mwenyezi Mungu. Na katika uovu wa mtu ni kuacha kumtaka shauri Mwenyezi Mungu na kuchukia aliyokidhiwa na Mwenyezi Mungu.

Kujuta ni toba.

Mtoto kuwaangalia wazazi wake kwa mapenzi ni ibada.

Bora ya msaidizi katika kumcha Mwenyezi Mungu ni utajiri.

Muumini kumpenda muumini kwa ajili ya Mwenyezi Mungu ni katika sehemu kubwa ya imani. Apendaye kwa ajili ya Mwenyezi Mungu akachukia kwa ajili ya Mwenyezi Mungu, akatoa kwa ajili ya Mwenyezi Mungu na kuzuia kwa ajili ya Mwenyezi Mungu huwa ni katika wasafi (wa roho na matendo).

Zawadi ni namna tatu: zawadi ya kutunuku, zawadi ya kujifanya na zawadi kwa ajili ya Mwenyezi Mungu.

Watu watafikiwa na zama ambapo mtu hatajali yanayoharibika katika dini yake maadamu dunia yake inamwitikia (inamtengenekea).

Mtu hukonga na kuzeeka kwa mawili: pupa na tamaa.

----------------------------------------------------------------------------------------------------

HADITH QUDUTH

Hadiyth Ya 01 - Mja Wangu Ana Makazi Mazuri Kwangu Ananishukuru

Hadiyth Ya 1

Mja Wangu Ana Makazi Mazuri Kwangu Ananishukuru

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ:سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: ((إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَقُولُ: إِنَّ عَبْدِي الْمُؤْمِنَ عِنْدِي بِمَنْزِلَةِ كُلِّ خَيْرٍ يَحْمَدُنِي وَأَنَا أَنْزِعُ نَفْسَهُ مِنْ بَيْنِ جَنْبَيْهِ)) مسند أحمد

Kutoka kwa Abu Hurayrahرضي الله عنه kwamba nimemsikia Mtume صلى الله عليه وسلم amesema: ((Allaah Aliyetukuka Husema: Hakika mja Wangu Muumini yuko katika makazi mazuri Kwangu. Ananishukuru hata Ninapomtoa roho kutoka baina pande zake mbili)) [Musnad Ahmad]

——————————————————————————————

Hadiyth Ya 02 – Huruma Zangu Ni kubwa Kuliko Ghadhabu Zangu

Hadiyth Ya 2

Huruma Zangu Ni kubwa Kuliko Ghadhabu Zangu

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: (( لَمَّا قَضَى اللَّهُ الْخَلْقَ كَتَبَ فِي كِتَابِهِ عَلَى نَفْسِهِ فَهُوَ مَوْضُوعٌ عِنْدَهُ إِنَّ رَحْمَتِي تَغْلِبُ غَضَبِي)) البخاري , مسلم, النسائي وابن ماجه

Kutoka kwa Abu Hurayrahرضي الله عنه ambaye amesema kuwa Mtume صلى الله عليه وسلم amesema: ((Allaah Alipotoa amri ya kuumba aliahidi kwa kuandika katika kitabu Chake Alichonacho Mwenyewe: Huruma Zangu ni kubwa kuliko ghadhabu Zangu)) [Al-Bukhaariy, Muslim, an-Nasaaiy na Ibn Maajah]

—————————————————————————–

Hadiyth Ya 03 – Allaah Atanyakua Ardhi Na Atakunja mbingu Katika mkono Wake Wa kulia

Hadiyth Ya 3

Allaah Atanyakua Ardhi Na Atakunja mbingu Katika mkono Wake Wa kulia

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: ((يَقْبِضُ اللَّهُ الْأَرْضَ وَيَطْوِي السَّمَاءَ بِيَمِينِهِ ثُمَّ يَقُولُ أَنَا الْمَلِكُ أَيْنَ مُلُوكُ الْأَرْضِ)) البخاري و مسلم

Kutoka kwa Abu Hurayrah رضي الله عنه kwamba Mtume صلى الله عليه وسلم amesema: ((Allaah Atainyakua dunia yote na atazikunja mbingu kwa kwa Mkono Wake wa kulia. Kisha atasema: Mimi Ndiye Mfalme. Wako wapi wafalme wa ardhi?)) [Al-Bukhaariy na Muslim]

————————————————————————————————–

Hadiyth Ya 04 – Binaadamu Amenikana Na Amenitukana

Hadiyth Ya 4

Binaadamu Amenikana Na Amenitukana

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ((قَالَ اللَّهُ كَذَّبَنِي ابْنُ آدَمَ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ ذَلِكَ وَشَتَمَنِي وَلَمْ يَكُنْ لَهُ ذَلِكَ فَأَمَّا تَكْذِيبُهُ إِيَّايَ فَقَوْلُهُ لَنْ يُعِيدَنِي كَمَا بَدَأَنِي وَلَيْسَ أَوَّلُ الْخَلْقِ بِأَهْوَنَ عَلَيَّ مِنْ إِعَادَتِهِ وَأَمَّا شَتْمُهُ إِيَّايَ فَقَوْلُهُ اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَدًا وَأَنَا الْأَحَدُ الصَّمَدُ لَمْ أَلِدْ وَلَمْ أُولَدْ وَلَمْ يَكُنْ لِي كُفْئًا أَحَدٌ)) البخاري والنسائ

Kutoka kwa Abu Hurayrah رضي الله عنه kwamba Mtume صلى الله عليه وسلم amesema: ((Allaah Amesema: Binaadamu amenikana na hana haki ya kufanya hivyo, na amenitukana na hana haki ya kufanya hivyo. Ama kunikana kwake ni kusema: Hatonirejesha (tena) kama Alivyoniumba (Hatonifufua kama vile Alivyoniumba). Na kuumba hakukuwa rahisi Kwangu kuliko kumfufua. Ama kunitukana kwake ni kule kusema: Allaah Ana mtoto wakati Mimi ni Pweke, Mwenye kubaki Sikuzaa wala Sikuzaliwa na hakuna chochote kinacholingana Nami)) [Al-Bukhaariy na An-Nasaaiy]

————————————————————————————

Hadiyth Ya 05 – Mja Wangu Anaadhini Na Anaswali Na Ananiogopa

Hadiyth Ya 5

Mja Wangu Anaadhini Na Anaswali Na Ananiogopa

عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: (( يَعْجَبُ رَبُّكَ مِنْ رَاعِي غَنَمٍ فِي رَأْسِ شَظِيَّةِ الْجَبَلِ يُؤَذِّنُ بِالصَّلَاةِ وَيُصَلِّي فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلّ :َ انْظُرُوا إِلَى عَبْدِي هَذَا يُؤَذِّنُ وَيُقِيمُ الصَّلَاةَ يَخَافُ مِنِّي قَدْ غَفَرْتُ لِعَبْدِي وَأَدْخَلْتُهُ الْجَنَّةَ)) النسائي بسند صحيح

Kutoka kwa ‘Uqbah Ibn ‘Aamirرضي الله عنه ambaye alisema: “Nilimsikia Mjumbe wa Allaah صلى الله عليه وسلم akisema: ((Mola wenu Anafurahi kwa mchunga, juu ya kilele cha mlima anapoadhini na akaswali. Allaah عَزَّ وَجَلّ Husema: Angalia huyu ni mja Wangu anaadhini na anaswali; ananiogopa. Nimemsamehe mja wangu na nitamtia peponi)) [An-Nasaaiy ikiwa na isnaad nzuri]

——————————————————————————————–

Hadiyth Ya 06 – Mmoja Katika Waja Wangu Ameamini Na Mmoja Amekufuru

Hadiyth Ya 6

Mmoja Katika Waja Wangu Ameamini Na Mmoja Amekufuru

عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ قَالَ صَلَّى لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الصُّبْحِ بِالْحُدَيْبِيَةِ عَلَى أَثَرِ سَمَاءٍ كَانَتْ مِنْ اللَّيْلِ فَلَمَّا انْصَرَفَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ قَالَ:  ((هَلْ تَدْرُونَ مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ؟)) قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ(( أَصْبَحَ مِنْ عِبَادِي مُؤْمِنٌ بِي وكَافِرٌ,  فَأَمَّا مَنْ قَالَ مُطِرْنَا بِفَضْلِ اللَّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَذَلِكَ مُؤْمِنٌ بِي كَافِرٌ بِالْكَوْكَبِ وَأَمَّا مَنْ قَالَ مُطِرْنَا بِنَوْءِ كَذَا وَكَذَا فَذَلِكَ كَافِرٌ بِي مُؤْمِنٌ بِالْكَوْكَبِ)) البخاري والنسائي

Kutoka kwa Zayd bin Khaalid Al-Juhaniyy رضي الله عنه ambaye amesema: Mtume صلى الله عليه وسلم alituswalisha Swalah ya Alfajiri (huko) Al-Hudaybiyah baada ya kunyesha mvua usiku. ِAlipomaliza aliwaelekea watu akasema: ((Je, mnajua Mola wetu kasema nini?)) Watu wakasema Allaah na Mjumbe Wake ni wajuzi bora. Akasema: ((Mmoja katika waja Wangu ameamka asubuhi akiwa ameniamini na mmoja amenikufuru. Ama aliyesema: tumepewa mvua kwa fadhila za Allaah na Rehma Zake, huyo ameniamini Mimi na amezikana nyota; ama aliyesema: tumepewa mvua kwa nyota kadhaa wa kadhaa huyu amenikufuru Mimi na ameamini nyota)) [Al-Bukhaariy na An-Nasaaiy]

————————————————————————————–

yth Ya 07 – Wanaadamu Wanaulaani Wakati Na Mimi Ni Wakati

Hadiyth Ya 7

Wanaadamu Wanaulaani Wakati Na Mimi Ni Wakati

عن أبي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ((قَالَ اللَّهُ يَسُبُّ بَنُو آدَمَ الدَّهْرَ وَأَنَا الدَّهْرُ بِيَدِي اللَّيْلُ وَالنَّهَارُ)) البخاري و مسلم

Kutoka kwa Abu Hurayrahرضي الله عنه ambaye amesema: Mtume صلى الله عليه وسلم amesema: ((Allaah Amesema: WanaAadamu wanalaani wakati na Mimi ni wakati, Mkononi Mwangu umo usiku na mchana)) [Al-Bukhaariy na Muslim]

———————————————————————————————-

Hadiyth Ya 08 – Nitamsibu Mja Wangu Kwa Homa Duniani Nimpunguzie Moto Wa Akhera

Hadiyth Ya 8

Nitamsibu Mja Wangu Kwa Homa Duniani Nimpunguzie Moto Wa Akhera

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ عَادَ مَرِيضًا وَمَعَهُ أَبُو هُرَيْرَةَ مِنْ وَعْكٍ كَانَ بِهِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:  ((أَبْشِرْ.  إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَقُولُ: نَارِي أُسَلِّطُهَا عَلَى عَبْدِي الْمُؤْمِنِ فِي الدُّنْيَا لِتَكُونَ حَظَّهُ مِنْ النَّارِ فِي الْآخِرَةِ)) أحمد وابن ماجه والترمذي – حديث حسن

Kutoka kwa Abu Hurayrahرضي الله عنه kwamba Mtume  صلى الله عليه وسلم alimtembelea mgonjwa aliyekuwa na homa pamoja naye akamwambia mgonjwa: ((Bishara njema (Furahi) kutoka kwa Allaah Anasema: Nitamsibu mja Wangu duniani kwa kwa moto (homa) Wangu ili aepukane na sehemu ya moto wa Akhera)) [Ahmad, Ibn Maajah, At-Tirmidhiy- Hadiyth Hasan]

—————————————————————

Hadiyth Ya 09 – Subira Katika Msiba Wa Kwanza Jaza Yake Pepo

Hadiyth Ya 9

Subira Katika Msiba Wa Kwanza Jaza Yake Pepo

عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:  ((يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَا ابْنَ آدَمَ: إن  َصَبَرْتَ وَاحْتَسَبْتَ عِنْدَ الصَّدْمَةِ الْأُولَى لَمْ أَرْضَ لَكَ ثَوابا دون الْجَنَّةِ)) ابن ماجه

Kutoka kwa Abu Umaamah ambaye amesema: Mtume صلى الله عليه وسلم amesema: ((Allaah عَزَّ وَجَلَّ Anasema: Ewe Mwana wa Aadam, utakaposubiri na ukategemea (thawabu) katika  msiba wa mwanzo, sitoridhia kwako ujira chini (ila) ya Pepo)) [Ibn Maajah]

—————————————————————–

Hadiyth Ya 10 – Mwenye Kufanya Amali Isiyokuwa Kwa Ajili Yangu Nitaikanusha

Hadiyth Ya 10

Mwenye Kufanya Amali Isiyokuwa Kwa Ajili Yangu Nitaikanusha

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ (( قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَنَا أَغْنَى الشُّرَكَاءِ عَنْ الشِّرْكِ مَنْ عَمِلَ عَمَلًا أَشْرَكَ فِيهِ مَعِي غَيْرِي تَرَكْتُهُ وَشِرْكَهُ)) مسلم و ابن ماجه

Kutoka kwa Abu Huraryah رضي الله عنه ambaye amesema: Mtume صلى الله عليه وسلم amesema: ((Allaah تَبَارَكَ وَتَعَالَىAmesema: Mimi mkamilifu [kabisa kabisa mwenye kukamilika kwa kila kitu] Sihitaji mshirika. Kwa hiyo, yule anayefanya amali kwa ajili ya mwengine isiyokuwa kwa ajili Yangu, Nitaikanusha pamoja mshirika wake)) [Muslim na Ibn Maajah]

——————————————————————————

Hadiyth Ya 11 – Watu Wa Mwanzo Kuulizwa Qiyaamah: Shahidi, ‘Aalim Na Mtoaji Mali

Hadiyth Ya 11

Watu Wa Mwanzo Kuulizwa Qiyaamah: Shahidi, ‘Aalim Na Mtoaji Mali

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: (( إِنَّ أَوَّلَ النَّاسِ يُقْضَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَيْهِ رَجُلٌ اسْتُشْهِدَ فَأُتِيَ بِهِ فَعَرَّفَهُ نِعَمَهُ فَعَرَفَهَا قَالَ فَمَا عَمِلْتَ فِيهَا قَالَ قَاتَلْتُ فِيكَ حَتَّى اسْتُشْهِدْتُ قَالَ كَذَبْتَ وَلَكِنَّكَ قَاتَلْتَ لِأَنْ يُقَالَ جَرِيءٌ فَقَدْ قِيلَ ثُمَّ أُمِرَ بِهِ فَسُحِبَ عَلَى وَجْهِهِ حَتَّى أُلْقِيَ فِي النَّارِ . وَرَجُلٌ تَعَلَّمَ الْعِلْمَ وَعَلَّمَهُ وَقَرَأَ الْقُرْآنَ فَأُتِيَ بِهِ فَعَرَّفَهُ نِعَمَهُ فَعَرَفَهَا قَالَ فَمَا عَمِلْتَ فِيهَا قَالَ تَعَلَّمْتُ الْعِلْمَ وَعَلَّمْتُهُ وَقَرَأْتُ فِيكَ الْقُرْآنَ قَالَ كَذَبْتَ وَلَكِنَّكَ تَعَلَّمْتَ الْعِلْمَ لِيُقَالَ عَالِمٌ وَقَرَأْتَ الْقُرْآنَ لِيُقَالَ هُوَ قَارِئٌ فَقَدْ قِيلَ ثُمَّ أُمِرَ بِهِ فَسُحِبَ عَلَى وَجْهِهِ حَتَّى أُلْقِيَ فِي النَّارِ. وَرَجُلٌ وَسَّعَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَأَعْطَاهُ مِنْ أَصْنَافِ الْمَالِ كُلِّهِ فَأُتِيَ بِهِ فَعَرَّفَهُ نِعَمَهُ فَعَرَفَهَا قَالَ فَمَا عَمِلْتَ فِيهَا قَالَ مَا تَرَكْتُ مِنْ سَبِيلٍ تُحِبُّ أَنْ يُنْفَقَ فِيهَا إِلَّا أَنْفَقْتُ فِيهَا لَكَ قَالَ كَذَبْتَ وَلَكِنَّكَ فَعَلْتَ لِيُقَالَ هُوَ جَوَادٌ فَقَدْ قِيلَ ثُمَّ أُمِرَ بِهِ فَسُحِبَ عَلَى وَجْهِهِ ثُمَّ أُلْقِيَ فِي النَّارِ)) مسلم و الترمذي والنسائي

Kutoka kwa Abu Hurayrahرضي الله عنه ambaye alisema: Nilimsikia Mjumbe wa Allaah صلى الله عليه وسلم akisema: ((Mtu wa kwanza atakayehukumiwa siku ya Qiyaamah ni mtu aliyekufa shahidi. Ataletwa na Allaah Atamjulisha neema Zake kwake na atazifahamu. (Mola) Atasema: Je, ulizitumia vipi? Atasema (yule mtu): Nilipigana kwa ajili Yako mpaka nikafa shahidi. (Mola) Atasema: Umesema uongo, ulipigana ili uambiwe shujaa. Na kwa hivyo ukaambiwa (shujaa). Hapo itaamriwa abururwe kifudifudi mpaka atiwe motoni. Mtu mwengine aliyesoma dini na kuisomesha na ambaye akisoma Qur-aan ataletwa na Allaah, Atamfahamisha neema Zake (kwake) na atazikumbuka. (Allaah) Atasema: Umezifanyia nini? Atajibu: Nilisoma dini na nikaisomesha. Nilisoma Qur-aan kwa ajili Yako. (Mola) Atasema: Umesema uongo, ulisoma dini ili uambiwe ni mwanachuoni (‘Aalim) ulisoma Qur-aan ili uambiwe kuwa ni msomaji (Qaari mzuri). Na kwa hivyo uliambiwa. Tena itaamrishwa abururwe kifudifudi mpaka motoni. Mtu mwengine ni ambaye Allaah Alimkirimu utajiri na ambaye Alimpa kila namna ya mali. Ataletwa na Allaah Atamtajia neema Zake (kwake) na atazitambua. (Mola) Atasema: Na ulizifanyia nini?  Atasema: Sikuacha chochote kile Ulichotaka pesa zitumiwe kwa ajili Yako nilitumia kwa ajili Yako. (Mola) Atasema: Umesema uongo. Ulitumia ili uambiwe (usifiwe) kuwa ni karimu. Na kwa hivyo ukaambiwa. Tena itaamrishwa abururwe kifudifudi mpaka motoni)) [Muslim na At-Tirmidhiy na An-Nasaaiy].

—————————————————————–

Hadiyth Ya 12 – Toa (Sadaka) Mwanadamu Nami Nikupe

Hadiyth Ya 12

Toa (Sadaka) Mwanadamu Nami Nikupe

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ((قَالَ اللَّهُ أَنْفِقْ يَا ابْنَ آدَمَ أُنْفِقْ عَلَيْكَ)) البخاري ومسلم

Kutoka kwa Abu Hurayrahرضي الله عنه ambaye alisema: Mjumbe wa Allaah صلى الله عليه وسلم Alisema: ((Allaah kasema: Tumia (Toa), ewe mwana wa Aadam, Nami nitatoa juu yako))

[Al-Bukhaariy Na Muslim]

—————————————————————————

Hadiyth Ya 12 – Toa (Sadaka) Mwanadamu Nami Nikupe

Hadiyth Ya 12

Toa (Sadaka) Mwanadamu Nami Nikupe

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ((قَالَ اللَّهُ أَنْفِقْ يَا ابْنَ آدَمَ أُنْفِقْ عَلَيْكَ)) البخاري ومسلم

Kutoka kwa Abu Hurayrahرضي الله عنه ambaye alisema: Mjumbe wa Allaah صلى الله عليه وسلم Alisema: ((Allaah kasema: Tumia (Toa), ewe mwana wa Aadam, Nami nitatoa juu yako))

[Al-Bukhaariy Na Muslim]

———————————————————————————

Hadiyth ya 13 – Mja Hakuonekana Na Jema Isipokuwa Kuamrisha Watu Wasamehe Wenzie

Hadiyth ya 13

Mja Hakuonekana Na Jema Isipokuwa Kuamrisha Watu Wasamehe Wenzie

عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الأنصاري رضي الله عنه قال: قال رسول اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ((حُوسِبَ رَجُلٌ مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ فَلَمْ يُوجَدْ لَهُ مِنْ الْخَيْرِ شَيْءٌ إِلاَّ أَنَّهُ كَانَ يُخَالِطُ النَّاسَ وَكَانَ مُوسِرًا فَكَانَ يَأْمُرُ غِلْمَانَهُ أَنْ يَتَجَاوَزُوا عَنْ الْمُعْسِرِ قَالَ:  قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ : نَحْنُ أَحَقُّ بِذَلِكَ مِنْهُ تَجَاوَزُوا عَنْهُ)) البخاري, مسلم والنسائي

Kutoka kwa Abu Mas’uud Al Answaariyرضي الله عنه ambaye alisema: Mjumbe wa Allaah صلى الله عليه وسلم amesema: ((Mtu mmoja katika wale waliokutangulieni alitakiwa ajieleze. Hakuonekana na jema lolote isipokuwa alikuwa akiamiliana na watu, na alivyokuwa ni tajiri akiwaamrisha wafanyakazi wake wamuachie (wamsamehe) mtu aliyekuwa katika hali mbaya ya pesa (asilipe deni lake). (Akasema Mtume) Allaah عَزَّ وَجَلَّ Akasema: Sisi Tuna haki zaidi kuliko yeye kumsamehe)) [Al-Bukhaariy, Muslim na An-Nasaaiy]

——————————————————————–

Hadiyth Ya 14 – Jilinde Na Moto Japo Kwa Nusu Tende Au Neno Jema

Hadiyth Ya 14

Jilinde Na Moto Japo Kwa Nusu Tende Au Neno Jema

عن عَدِيَّ بْنَ حَاتِمٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ كُنْتُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَهُ رَجُلَانِ أَحَدُهُمَا يَشْكُو الْعَيْلَةَ وَالْآخَرُ يَشْكُو قَطْعَ السَّبِيلِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ((أَمَّا قَطْعُ السَّبِيلِ فَإِنَّهُ لَا يَأْتِي عَلَيْكَ إِلَّا قَلِيلٌ حَتَّى تَخْرُجَ الْعِيرُ إِلَى مَكَّةَ بِغَيْرِ خَفِيرٍ وَأَمَّا الْعَيْلَةُ فَإِنَّ السَّاعَةَ لَا تَقُومُ حَتَّى يَطُوفَ أَحَدُكُمْ بِصَدَقَتِهِ لَا يَجِدُ مَنْ يَقْبَلُهَا مِنْهُ ثُمَّ لَيَقِفَنَّ أَحَدُكُمْ بَيْنَ يَدَيْ اللَّهِ لَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ حِجَابٌ وَلَا تَرْجُمَانٌ يُتَرْجِمُ لَهُ ثُمَّ لَيَقُولَنَّ لَهُ أَلَمْ أُوتِكَ مَالًا فَلَيَقُولَنَّ بَلَى ثُمَّ لَيَقُولَنَّ أَلَمْ أُرْسِلْ إِلَيْكَ رَسُولًا فَلَيَقُولَنَّ بَلَى فَيَنْظُرُ عَنْ يَمِينِهِ فَلَا يَرَى إِلَّا النَّارَ ثُمَّ يَنْظُرُ عَنْ شِمَالِهِ فَلَا يَرَى إِلَّا النَّارَ فَلْيَتَّقِيَنَّ أَحَدُكُمْ النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ فَإِنْ لَمْ يَجِدْ فَبِكَلِمَةٍ طَيِّبَةٍ)) البخاري

Kutoka kwa ‘Adiyy bin Haatim رضي الله عنه ambaye alisema: Nilikuwa kwa Mtume صلى الله عليه وسلم na wakamjia watu wawili. Mmoja alikuwa akilalamika umaskini, mwengine akilalamika juu ya uporaji wa majiani. Mtume wa Allaah صلى الله عليه وسلم alisema: Ama kwa uporaji wa njiani, karibu wakati utafika ambapo misafara itaweza kwenda Makkah bila ya walinzi, ama kwa umaskini Saa (Qiyaama) haitofika kabla mmoja wetu hajachukua sadaka yake na kuzunguka bila ya kumpa mtu wa kuipokea. Kisha hapo mmoja wenu atasimama mbele ya Mola bila ya pazia baina yake na Mola na bila ya mtarujumani (mtu wa kufasiri). Kisha atamuuliza; Je, sikukuletea utajiri? Atasema: Naam. Tena Atasema (Mola) sikukuletea mjumbe? Atasema: Naam. Ataangalia kulia hatoona chochote isipokuwa moto, kisha atatazama kushoto hatoona chochote isipokuwa moto, kwa hivyo muache kila mmoja katika nyinyi ajilinde na moto japo kwa nusu ya kokwa ya tende, na ikiwa hakupata basi kwa neno jema)) [Al-Bukhaariy]

————————————————————————–

Hadiyth Ya 15 – Suratul Faatihah – Nimeigawa Swalah Baina Yangu Na Mja Wangu Nusu Mbili

Hadiyth Ya 15

Suratul Faatihah – Nimeigawa Swalah Baina Yangu Na Mja Wangu Nusu Mbili

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: ((مَنْ صَلَّى صَلَاةً لَمْ يَقْرَأْ فِيهَا بِأُمِّ الْقُرْآنِ فَهِيَ خِدَاجٌ)) ثَلَاثًا غَيْرُ تَمَامٍ فَقِيلَ لِأَبِي هُرَيْرَةَ إِنَّا نَكُونُ وَرَاءَ الْإِمَامِ فَقَالَ اقْرَأْ بِهَا فِي نَفْسِكَ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ:  ((قَالَ اللَّهُ تَعَالَى قَسَمْتُ الصَّلَاةَ بَيْنِي وَبَيْنَ عَبْدِي نِصْفَيْنِ وَلِعَبْدِي مَا سَأَلَ فَإِذَا قَالَ الْعَبْدُ (الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ) قَالَ اللَّهُ تَعَالَى حَمِدَنِي عَبْدِي وَإِذَا قَالَ (الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ)  قَالَ اللَّهُ تَعَالَى أَثْنَى عَلَيَّ عَبْدِي وَإِذَا قَالَ (مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ) قَالَ مَجَّدَنِي عَبْدِي وَقَالَ مَرَّةً فَوَّضَ إِلَيَّ عَبْدِي فَإِذَا قَالَ (إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ) قَالَ هَذَا بَيْنِي وَبَيْنَ عَبْدِي وَلِعَبْدِي مَا سَأَلَ)) مسلم, مالك, الترمذي, أبو داود, النسائي وابن ماجه

Kutoka kwa Abu Hurayrahرضي الله عنه kwamba Mtume صلى الله عليه وسلم amesema: ((Atakayeswali Swalah bila ya kusoma humo Mama wa Qur-aan (Suratul-Faatihah) huwa haikutimia (kasoro) [na alikariri mara tatu] haikutimia. Mtu mmoja alimwambia Abu Hurayrah: (Hata) tukiwa nyuma ya Imaam? Akasema: Isome mwenyewe (kimya kimya) kwani nilimsikia Mtume صلى الله عليه وسلم akisema: ((Allaah سبحانه وتعالى Amesema: Nimeigawa Swalah baina Yangu na mja Wangu nusu mbili, mja Wangu atapata yale aliyoyaomba. Mja anaposema (Al-HamduliLlaahi Rabbil-’Aalamiyn) Allaah سبحانه وتعالىHusema: Mja Wangu kanihimidi (kanisifu). Na anaposema (Ar-Rahmaanir-Rahiym) Allaah سبحانه وتعالى Husema: Mja wangu kanitukuza, na anaposema (Maaliki Yaumid-Diyn) Allaah سبحانه وتعالى Husema: Mja wangu kanipa heshima. Na mara moja alisema: Mja wangu kazikubali nguvu Zangu. Na anaposema (Iyyaaka Na’budu wa Iyyaaka Nasta’iyn) Husema: Hii ni baina Yangu na mja Wangu na mja Wangu atapata kile alichokiomba. Na anaposema: (Ihdinas-Swiraatwal-Mustaqiym Swiraatwal-Lladhiyna An’amta ‘Alayhim Ghayril-Maghdhwuubi ‘Alayhim Wala-Dhwaalliyn) Husema: Hii ni ya mja Wangu na mja Wangu atapata kile alichokiomba)) [Muslim, Maalik, At-Tirmidhiy, Abu Daawuud, An-Nasaaiy na Ibn Maajah]

—————————————————————————–

Hadiyth Ya 16 – Kitu Cha Kwanza Kinachohesabiwa Katika ‘Amali Za Mja Ni Swalah

Hadiyth Ya 16

Kitu Cha Kwanza Kinachohesabiwa Katika ‘Amali Za Mja Ni Swalah

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ َقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ((إِنَّ أَوَّلَ مَا يُحَاسَبُ بِهِ الْعَبْدُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ عَمَلِهِ صَلاتُهُ فَإِنْ صَلُحَتْ فَقَدْ أَفْلَحَ وَأَنْجَحَ وَإِنْ فَسَدَتْ فَقَدْ خَابَ وَخَسِرَ فَإِنْ انْتَقَصَ مِنْ فَرِيضَتِهِ شَيْءٌ قَالَ الرَّبُّ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا هَلْ لِعَبْدِي مِنْ تَطَوُّعٍ فَيُكَمَّلَ بِهَا مَا انْتَقَصَ مِنْ الْفَرِيضَةِ ثُمَّ يَكُونُ سَائِرُ عَمَلِهِ عَلَى ذَلِكَ)) الترمذي و أبوا داود والنسائي وابن ماجه وأحمد

Imepokelewa na Abu Hurayrahرضي الله عنه ambaye alisema kwamba: Mjumbe wa Allaah صلى الله عليه وسلم alisema ((Kitu cha kwanza kinachohesabiwa katika ‘amali za mja wa Allaah siku ya Qiyaamah ni Swalah zake. Zikiwa zimetimia, hapo tena atakuwa kaneemeka na kafuzu, na zikiwa zina kasoro atakuwa kaanguka na kala khasara. Ikiwa pana upungufu katika Swalah zake za fardhi Allaah عَزَّ وَجَلَّ Atasema: Angalia ikiwa mja wangu ana Swalah zozote za Sunnah ambazo zinaweza kufidia zile zilizopungua, hapo tena amali yake iliyobaki itaangaliwa hivyo hivyo)) [At-Tirmidhiy, Abu Daawuud, An-Nasaaiy, Ibn Maajah na Ahmad]

———————————————————————-